درباره آتشبس دو هفتهای بین آمریکا و ایران چه میدانیم؟
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, کلی نگ، سنگاپور، خشایار جنیدی، واشنگتن، دانیل دی سایمون، بیتالمقدس
- زمان مطالعه: ۳ دقیقه
ایران و آمریکا بر سر یک آتشبس مشروط دو هفتهای توافق کردهاند؛ دورهای که در آن تردد کشتیها از تنگه هرمز مجاز خواهد بود.
این توافق بیش از یک ماه پس از آن صورت میگیرد که آمریکا و اسرائیل حملات هماهنگی را علیه ایران آغاز کردند، و تنها چند ساعت پس از آن که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هشدار داد که اگر ایران تنگه را بازگشایی نکند، «امشب یک تمدن کامل نابود خواهد شد.»
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان که میانجی مذاکرات بوده، بامداد چهارشنبه اعلام کرد این آتشبس فورا لازمالاجراست.
مواضع ایران و آمریکا چه بوده است؟
دونالد ترامپ گفته است به شرط بازگشایی تنگه هرمز از طرف تهران، که مسیر حیاتی برای انتقال نفت و دیگر صادرات از خلیج فارس است، او نیز با «تعلیق بمباران و حمله به ایران برای یک دوره دو هفتهای» موافقت کرده است.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت به دلیل این که «ما به همه اهداف نظامی خود رسیدهایم و حتی فراتر رفتهایم» با این آتشبس موقت موافقت کرده است.
این در حالی است که او پیشتر هشدار داده بود آمریکا میتواند ایران را «در یک شب از بین ببرد» و گفته بود «یک تمدن کامل امشب از بین خواهد رفت و هرگز بازنخواهد گشت»؛ تهدیدهایی که با محکومیت دبیرکل سازمان ملل و پاپ روبهرو شد.
ایران پذیرفته است که در این دوره دو هفتهای، عبور کشتیها از تنگه هرمز را با هماهنگی نیروهای نظامی خود ممکن کند.
تهران همچنین یک طرح دهگانه ارائه کرده که از جمله شامل توقف کامل جنگ در ایران، عراق، لبنان و یمن؛ «تعهد کامل» به لغو تحریمهای ایران؛ آزادسازی داراییها و منابع مالی مسدود شده این کشور در آمریکا؛ و «پرداخت کامل غرامت هزینههای بازسازی» به ایران است.
در این طرح همچنین آمده است: «ایران کاملا متعهد است که بهدنبال دستیابی به هیچگونه سلاح هستهای نباشد.»
شورای عالی امنیت ملی ایران در بیانیهای گفت: «پیروزی ایران در میدان، در مذاکرات سیاسی نیز تثبیت خواهد شد.»
به گفته آقای شهباز شریف، آتشبس شامل لبنان نیز میشود؛ جایی که اسرائیل میگوید با گروه مسلح حزبالله که مورد حمایت ایران است درگیر است.
اسرائیل گفته است از آتشبس حمایت میکند اما «جنگ با حزبالله را متوقف نخواهد کرد.»
رهبران اسرائیل بارها گفتهاند تا زمانی که «تهدید حزبالله» برطرف نشود، لبنان را ترک نخواهند کرد.
اسرائیل چه گفته است؟
اندکی پس از اعلام آتشبس از سوی ترامپ، آژیر خطر در اسرائیل به صدا درآمد و ارتش این کشور اعلام کرد در حال رهگیری موشکهایی است که از ایران شلیک شدهاند.
چند انفجار مهیب نیز سهشنبه شب در بیتالمقدس شنیده شد.
چند ساعت پس از اعلام آتشبس، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت: «اسرائیل از تصمیم رئیسجمهور ترامپ برای تعلیق حملات علیه ایران به مدت دو هفته حمایت میکند، مشروط بر این که ایران فورا تنگه را باز کند و همه حملات علیه آمریکا، اسرائیل و کشورهای منطقه را متوقف سازد.»
در بیانیه او همچنین آمده است که «آتشبس شامل لبنان نمیشود»، جایی که نیروهای زمینی اسرائیل حضور دارند.
مشخص نیست نتانیاهو تا چه اندازه در تصمیمگیری ترامپ نقش داشته است.
گام بعدی چیست؟
پاکستان، که میانجی مذاکرات بوده، از هیئتها دعوت کرده روز جمعه در اسلامآباد دیدار کنند «تا برای رسیدن به توافق نهایی و حل همه اختلافات مذاکره کنند».
سخنگوی کاخ سفید، کارولین لویت، تایید کرده که گفتوگوهایی درباره دیدار حضوری در جریان است، اما گفته «هیچ چیز نهایی نیست مگر آن که رئیسجمهور یا کاخ سفید اعلام کنند».
با این حال، روند مذاکرات دشوار خواهد بود.
دو کشور در حال حاضر برداشتهای متفاوتی از مفاد این آتشبس دارند.
ایران و آمریکا در یک سال گذشته دو دور مذاکره داشتهاند که هر دو بار تنشهای نظامی در میانه گفتوگوها افزایش یافته است.
