چرا شایعات مرگ کیم جونگ اون بار دیگر مطرح شده است؟

کیم جونگ اون در رسانه‌های دولتی کره شمالی ظاهر شده و برای کسی که شایعه شده بود بر اثر خونریزی مغزی جان باخته، به شکل چشمگیری سالم و سرحال به نظر می‌رسد.

عکس‌هایی که روزنامه دولتی «رودونگ سینمون» منتشر کرده، این رهبر ۴۲ ساله را در حال بازدید از نمایشگاهی از پوشاک و کفش، همراه دخترش، نشان می‌دهد.

این تصاویر تنها چند ساعت پس از آن منتشر شد که یک مخالف دولت چین که در آمریکا زندگی می‌کند، بدون ارائه هیچ مدرکی، مدعی شد کیم در حالت کما به بیمارستانی در پکن منتقل شده و جان باخته است.

برای کسانی که تحولات کره شمالی را از نزدیک دنبال می‌کنند، این نوع شایعات تقریبا به اتفاقی تکراری تبدیل شده است.

در یکی از محرمانه‌ترین کشورهای جهان، تایید واقعیت‌ها اغلب دشوار است و همین موضوع زمینه مناسبی برای گمانه‌زنی فراهم می‌کند.

منشأ این ادعای تازه، وانجون شیه است که خود را رئیس «حزب دموکراتیک چین» معرفی می‌کند؛ گروهی که از سوی مقام‌های چینی ممنوع اعلام شده است. او پیش از این نیز ادعاهای تاییدنشده‌ای منتشر کرده بود، از جمله گمانه‌زنی درباره مرگ شی جین‌پینگ، رهبر چین.

وانجون شیه مدعی شده بود که کیم دچار خونریزی شدید مغزی شده و به دلیل نبود امکانات پزشکی لازم در کره شمالی، به پکن منتقل شده است.

او همچنین ادعا کرد که کیم بعدا جان باخته و جسدش به شکلی محرمانه به کره شمالی بازگردانده شده و حکومت نیز مرگ او را پنهان کرده است.

اما تصاویر منتشرشده روایت دیگری را نشان می‌دهند.

در این عکس‌ها، کیم در حال بازدید از غرفه‌های نمایشگاه دیده می‌شود و کیم جو ئه و گروه همیشگی مقام‌های همراهش نیز در کنار او حضور دارند.

هرچند راهی برای دانستن زمان دقیق ثبت این تصاویر وجود ندارد، اما دلایل دیگری نیز برای تردید درباره این ادعاها وجود دارد.

اگر واقعا در سلامت کیم جونگ اون اختلالی ناگهانی به وجود آمده بود، احتمالا نشانه‌هایی فراتر از مرزهای کره شمالی دیده می‌شد.

چین ممکن بود برای آماده شدن در برابر بی‌ثباتی احتمالی یا موج پناهجویان، تدابیر امنیتی در مرزهای خود را تشدید کند. همچنین احتمال داشت فعالیت‌ در نمایندگی‌های دیپلماتیک کره شمالی افزایش یابد. فراریان کره شمالی در کره جنوبی نیز اغلب از طریق شبکه‌های غیررسمی در امتداد مرز چین اطلاعاتی دریافت می‌کنند. اما هیچ‌یک از این اتفاق‌ها رخ نداده است.

در همین حال، مقام‌های اطلاعاتی کره جنوبی به خبرگزاری یونهاپ گفته‌اند که هیچ اطلاعاتی در تایید این گزارش‌ها دریافت نکرده‌اند.

این شایعه همچنین یادآور موارد مشابهی در گذشته است که نادرست از آب درآمدند.

در سال ۲۰۲۰، یکی از فراریان سرشناس کره شمالی ادعا کرد «۹۹ درصد مطمئن است» که کیم پس از عمل جراحی قلب‌وعروق جان باخته است. اما مدت کوتاهی بعد، کیم در انظار عمومی ظاهر شد و نادرستی این ادعا آشکار شد.

پس چرا چنین شایعاتی مدام تکرار می‌شوند؟

نخستین دلیل، مسئله جانشینی است.

کره شمالی طی سه نسل توسط خاندان کیم اداره شده است، اما آنچه پس از کیم جونگ اون رخ خواهد داد، به اندازه دوران پیشینیان او روشن نیست.

کیم ایل سونگ دهه‌ها برای آماده کردن پسرش، کیم جونگ ایل، برای به دست گرفتن قدرت وقت صرف کرد. زمانی که کیم ایل سونگ در سال ۱۹۹۴ درگذشت، برنامه جانشینی کاملا مشخص و تثبیت شده بود. انتقال قدرت به کیم جونگ ایل نیز نسبتا روان انجام شد.

ظهور کیم جونگ اون اما سریع‌تر و پرمخاطره‌تر بود. پس از آن‌که کیم جونگ ایل در سال ۲۰۰۸ دچار سکته مغزی شد، کوچک‌ترین پسر او به‌سرعت در ساختار قدرت ارتقا یافت. تا زمانی که پدرش در سال ۲۰۱۱ درگذشت، او به‌طور علنی به‌عنوان رهبر آینده معرفی شده بود.

با این حال، کیم جونگ اون سال‌ها را صرف تثبیت قدرت، کنار زدن رقبایش و حذف کسانی کرد که تهدیدی بالقوه تلقی می‌شدند.

امروز، سازمان اطلاعات کره جنوبی بر این باور است که او ممکن است دخترش را برای جانشینی آماده کند. این دختر در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده در رویدادهای مهم و نمایش‌های نظامی در کنار پدرش دیده شده است.

اما گمان می‌رود او تنها ۱۳ سال داشته باشد. کره شمالی تاکنون هرگز توسط یک زن اداره نشده و او نیز به‌طور رسمی به‌عنوان جانشین معرفی نشده است. سن کم او همچنین می‌تواند در صورت بروز رقابت بر سر قدرت، موقعیتش را آسیب‌پذیر کند.

مجموعه این ابهام‌ها تا حد زیادی توضیح می‌دهد که چرا شایعات مربوط به سلامت کیم جونگ اون تا این اندازه توجه‌ها را به خود جلب می‌کند.

دلیل دوم این است که این شایعات کاملا هم دور از ذهن نیستند.

کیم اضافه‌وزن دارد و سیگاری قهاری است. سازمان اطلاعات ملی کره جنوبی گفته که سبک زندگی او خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی را افزایش می‌دهد. بیماری‌های قلبی و سکته مغزی همچنین در خاندان کیم سابقه دارند.

اگر اتفاقی برای کیم رخ دهد، پیامدهای آن برای کشورهای همسایه و جامعه بین‌المللی بسیار مهم خواهد بود. هرگونه بحران ناگهانی در رهبری کره شمالی پرسش‌های دشواری را درباره کنترل سلاح‌های هسته‌ای این کشور و احتمال بی‌ثباتی سیاسی مطرح می‌کند.

آیا رقابت بر سر قدرت می‌تواند تندروها را به اقدامات تهاجمی‌تر سوق دهد؟ آیا ناآرامی‌های داخلی ممکن است به بحران پناهجویان در مرز چین منجر شود؟ اینها پرسش‌هایی هستند که نه‌تنها پکن و سئول، بلکه واشنگتن را نیز نگران می‌کنند؛ واشنگتن حدود ۲۸ هزار نیروی نظامی در کره جنوبی مستقر کرده است.

به همین دلیل، سازمان‌های اطلاعاتی وضعیت کیم جونگ اون را از نزدیک زیر نظر دارند تا برای هر خبری آماده باشند.

از سوی دیگر، چون کره شمالی همچنان یکی از بسته‌ترین و مبهم‌ترین کشورهای جهان از نظر دسترسی به اطلاعات است، به هدفی آسان برای انتشار گزارش‌های نادرست نیز تبدیل شده است. تنها حلقه‌ای بسیار محدود به رهبر این کشور دسترسی منظم دارند. حتی سازمان‌های اطلاعاتی نیز در دستیابی به اطلاعات قابل اعتماد با دشواری روبه‌رو هستند و بخش زیادی از اطلاعاتی که منتشر می‌شود، به‌جای آنکه به‌عنوان واقعیت تاییدشده مطرح شود، با قیدهایی مانند «تاییدنشده» یا «بسیار محتمل» همراه است.

همچنین گمان می‌رود خود حکومت کره شمالی نیز عمدا به این ابهام دامن بزند و با انتشار اطلاعات گمراه‌کننده، آنچه را واقعا در داخل کشور می‌گذرد پنهان کند.

در چنین شرایطی، دشوار است باور کنیم وانجون شیه به خبری تا این اندازه مهم دست یافته باشد؛ آن هم زمانی که چنین اطلاعاتی از دسترس نهادهایی خارج مانده که وظیفه حرفه‌ای آنها رصد همین مسائل است.

ممکن است او صرفا به دنبال جلب توجه بوده باشد. یا شاید قصد داشته با برجسته کردن روابط پکن و پیونگ‌یانگ، دولت چین را در موقعیت دشواری قرار دهد؛ هرچند این روابط از مدت‌ها پیش برای جهانیان شناخته‌شده بوده است.

انگیزه او هرچه بوده باشد، وانجون شیه نخستین فردی نیست که از ابهام و رازآلودگی پیرامون رهبری کره شمالی بهره‌برداری می‌کند.