پیمان مکه؛ چرا رسانه‌های ترکیه بر نگرانی اسرائیل تمرکز کرده‌اند؟

در حالی که مقام‌های ترکیه تاکید دارند «پیمان مکه» هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد، رسانه‌های این کشور از توصیف آن به عنوان ائتلافی ضد اسرائیل پرهیز کرده‌اند.

با این حال، بخش قابل توجهی از پوشش رسانه‌ای در ترکیه بر واکنش اسرائیل متمرکز بوده و برخی رسانه‌ها از «هراس» و «نگرانی» اسرائیل نسبت به پیامدهای احتمالی این توافق سخن گفته‌اند.

همزمان، شماری از تحلیلگران ترک معتقدند نگرانی اسرائیل بیش از آن‌که به متن فعلی پیمان مربوط باشد، به سازوکارهای امنیتی و نظامی‌ بازمی‌گردد که ممکن است در آینده بر پایه آن شکل بگیرند.

برخی از این رسانه‌ها به آنچه «نگرانی» یا «هراس» اسرائیل در روزهای نخست پس از امضای این توافق توصیف کردند، اشاره کرده‌اند.

رسانه‌های ترکیه و «پیمان مکه»

رسانه‌های نزدیک به دولت ترکیه گفته‌اند «پیمان مکه» که اخیراً میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان امضا شد، موجب «هراس» و «ناخرسندی» در اسرائیل شده است، اما از معرفی صریح این توافق به عنوان پیمانی علیه اسرائیل خودداری کرده‌اند.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت این توافق هیچ کشوری را هدف قرار نمی‌دهد. او افزود آنکارا، ریاض و اسلام‌آباد در کنار گسترش همکاری‌های صنایع دفاعی، بر «همبستگی» میان خود تمرکز خواهند کرد.

فیدان گفت: «در حال حاضر، هیچ تهدید مشترک مشخصی وجود ندارد که در هیچ سند مکتوبی تعریف کرده باشیم... ما متعهد می‌شویم که از این پس توجهی نزدیک به امنیت یکدیگر داشته باشیم. این یک نقطه آغاز است.»

رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نیز در مصاحبه خود با روزنامه سعودی «الشرق الاوسط»، این پیمان را به طور مستقیم به اسرائیل مرتبط ندانست.

با وجود آن‌که رسانه‌های نزدیک به دولت ترکیه در مسائل منطقه‌ای اغلب لحنی انتقادی نسبت به اسرائیل دارند، پوشش خبری پیمان مکه عموماً از موضع رسمی دولت پیروی کرده و از معرفی مستقیم اسرائیل به عنوان طرفی که این پیمان علیه آن شکل گرفته است، خودداری کرده‌اند.

با این حال، شماری از رسانه‌های ترکیه واکنش رسانه‌ها و تحلیلگران اسرائیلی را بازتاب داده‌اند؛ واکنش‌هایی که از نگرانی نسبت به پیامدهای احتمالی این توافق حکایت داشت.

صباح، روزنامه نزدیک به دولت با تیتر «ائتلاف تاریخی مکه اسرائیل و یونان را نگران کرد» به این موضوع پرداخت.

سوزجو، روزنامه منتقد دولت، وب‌سایت تخصصی هوانوردی «خبر آئرو»، روزنامه نزدیک به دولت «آکشام» و شبکه خبری «هابرترک» نیز به گزارش‌هایی اشاره کردند که بر اساس آن‌ها اسرائیل در واکنش به این توافق در پی تقویت روابط خود با یونان و قبرس است.

هاکان دیکمن در وب‌سایت خبری «آنالیز خبر» نوشت: «نمی‌توان گفت پیمان مکه به طور رسمی یک ائتلاف ضد اسرائیلی است. با این حال، نگرانی اسرائیل بیش از آن‌که به متن کنونی توافق مربوط باشد، به سازوکارهای نظامی‌ مربوط می‌شود که ممکن است در آینده بر پایه آن شکل بگیرند.»

«هرج‌ومرج»

چند تن از تحلیلگران ترک در ارزیابی پیامدهای پیمان مکه، لحن تندتری نسبت به اسرائیل اتخاذ کردند.

سوآی نیلهان آچیقالین به سی ان ان ترک، شبکه نزدیک به دولت گفت: «اسرائیل بازیگری است که می‌کوشد در منطقه و نظام بین‌الملل هرج‌ومرج ایجاد کند و منطقه را مطابق منافع خود شکل دهد. بنابراین عجیب بود اگر از وجود چنین توافق قدرتمندی نگران نمی‌شد.»

حسین فاضلا نیز به آ خبر، شبکه نزدیک به دولت گفت این پیمان «بهترین پاسخ غیرمستقیم به طرف متجاوز» است. او افزود اسرائیل بدون توجه به دیگر کشورهای منطقه، کارزارهای نظامی خود را برای بازآرایی خاورمیانه دنبال کرده است.

اکرم قزل‌تاش نیز در همان برنامه گفت: «این توافق اسرائیل را به‌شدت نگران کرده است. چون آسیب‌پذیرترین نقطه اتکای قدرتی که برای خود قائل است، توان هسته‌ای آن است. آن‌ها آگاه هستند که با حضور پاکستان در این پیمان، این برتری تقریباً خنثی شده است.»

سولی اوزل، از تحلیلگران باسابقه ترکیه، نیز در یک برنامه یوتیوبی گفت یکی از دلایل اصلی اختلاف اسرائیل با ترکیه، تلاش این کشور برای تثبیت برتری خود بر کشورهای سنی خاورمیانه است.

او افزود که شکل‌گیری یک پیمان میان قدرت‌های عمده سنی می‌تواند برنامه‌های منطقه‌ای اسرائیل را با اختلال مواجه کند.