درباره محتوای توافق احتمالی ایران و آمریکا چه می‌دانیم؟

مارکو روبیو می‌گوید که احتمال دارد در ساعات آینده بیانیه‌ای اعلام شود که رسما به جنگ در خاورمیانه پایان می‌دهد. دونالد ترامپ گفته بود که مذاکرات با ایران به مراحل پایانی رسیده است.

وزیر خارجه آمریکا در کنفرانس خبری در هند بدون اشاره به جزئیات گفت که توافق احتمالی، نگرانی‌های ایالات متحده در مورد تنگه هرمز را «تا حد زیادی» برطرف خواهد کرد و اجازه نمی‌دهد که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.

مقام‌های ایران هنوز در مورد محتوای توافق احتمالی صحبتی نکرده‌اند هرچند مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، امروز گفت «هیچ تصمیمی خارج از چارچوب شورای‌عالی امنیت ملی و بدون هماهنگی و اذن مقام معظم رهبری اتخاذ نخواهد شد.»

در همین حال گزارش‌های غیر‌رسمی‌ و تایید نشده‌ای از جزئیات توافق احتمالی تهران و واشنگتن منتشر شده است.

اکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده است که تهران و واشنگتن به امضای توافقی نزدیک هستند که در چارچوب آن آتش‌بس ۶۰ روز تمدید خواهد شد، تنگه هرمز باز خواهد شد، ایران اجازه فروش نفت خواهد یافت، مذاکراتی درباره محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران خواهد شد و جنگ در لبنان هم متوقف می‌شود.

در سکوت مقام‌های ایران، خبرگزاری‌های تسنیم و فارس که به نهادهای نظامی و امنیتی نزدیک هستند، روایت‌های غیر‌رسمی‌ خود را از جزئیات توافق احتمالی گزارش کرده‌اند که کلیاتشان به گزارش اکسیوس شباهت دارد.

جزئیات توافق احتمالی ایران و آمریکا به روایت اکسیوس

مقام آمریکایی به اکسیوس گفت تفاهمنامه‌ای که ایران و آمریکا امضا می‌کنند ۶۰ روز اعتبار دارد و با توافق دو طرف قابل تمدید است.

در مدت ۶۰ روز اعتبار تفاهمنامه، تنگه هرمز باز خواهد شد بدون آنکه عوارضی از کشتی‌ها دریافت شود و ایران هم متعهد خواهد شد که برای عبور آزاد کشتی‌ها، تنگه هرمز را مین‌روبی کند.

در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را برمی‌دارد و با معافیت‌ از تحریم، اجازه می‌دهد در این مدت آزادانه نفت بفروشد.

به گزارش اکسیوس، ایران متعهد می‌شود که «هرگز به‌دنبال ساخت سلاح هسته‌ای نرود» و در مورد تعلیق برنامه غنی‌سازی و خارج کردن ذخایر اورانیوم غنی‌شده مذاکره کند.

دو منبع آگاه به اکسیوس گفته‌اند که ایران از طریق میانجی‌گران، ابعاد امتیازاتی را که حاضر است در مورد تعلیق غنی‌سازی و تحویل دادن ذخایر مواد هسته‌ای بدهد، شفاهی اعلام کرده است.

به گزارش اکسیوس آمریکا می‌پذیرد که در دوره ۶۰ روزه آتش‌بس، در مورد رفع تحریم‌ها و آزاد کردن دارایی‌های توقیف شده ایران، مذاکره کند هرچند اجرای این موارد فقط در چارچوب توافق نهایی میسر خواهد شد؛ توافقی که همراه با راستی‌آزمایی در طول اجرا حاصل می‌شود.

به گفته مقام آمریکایی که با اکسیوس صحبت کرده است، ایران خواستار رفع دائمی تحریم‌ها و آزادسازی فوری دارائی‌هایش است اما آمریکا گفته است که چنین چیزی فقط وقتی میسر می‌شود که ایران به «امتیازاتی ملموس» تن بدهد.

بر اساس این گزارش، نیروهای آمریکایی که در ماه‌های اخیر به منطقه اعزام شده‌اند، در دوره ۶۰ روزه باقی می‌مانند و پس از نهایی شدن توافق خارج می‌شوند.

به گزارش اکسیوس پیش‌نویس تفاهمنامه همچنین تصریح می‌کند که جنگ اسرائیل و حزب‌الله لبنان پایان خواهد یافت.

اسرائیل هنوز واکنشی رسمی به این گزارش‌ها نشان نداده است اما اکسیوس به نقل از یک مقام اسرائیلی گزارش داده است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، در تماس تلفنی با دونالد ترامپ در مورد این توافق ابراز نگرانی و دیدگاه‌های خود را «محترمانه» مطرح کرده است.

پیشتر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته بود که در مورد ایران با بنیامین نتانیاهو گفت‌وگو کرده و این تماس «بسیار خوب» بوده است.

به گفته مقام آمریکایی که با اکسیوس صحبت کرده است، «بی‌بی (نتانیاهو) ملاحظات داخلی خودش را دارد اما ترامپ باید به فکر منافع آمریکا و اقتصاد جهانی باشد.»

این مقام آمریکایی در عین حال تاکید کرد که آتش‌بس در لبنان «یک طرفه نخواهد بود» و اگر حزب‌الله برای مسلح شدن یا حمله اقدام کند اسرائیل اجازه پاسخگویی خواهد داشت.

رسانه‌های ایران چه می‌گویند؟

درحالی‌که مقام‌های ایران درباره جزئیات توافق احتمالی هنوز رسما اظهارنظر نکرده‌اند، خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی و نظامی مانند تسنیم و فارس، روایت‌هایی را منتشر کرده‌اند.

این خبرگزاری‌ها جزئیاتی را منتشر کرده‌‌اند که کلیاتشان شبیه روایت اکسیوس است اما گزارش‌هایشان توام با بدبینی به طرف آمریکایی است.

خبرگزاری فارس نوشت: «درحالی‌که مذاکرات به‌ سمت توافق اولیه پیش می‌رود، منابع آگاه از احتمال بازگشت آمریکا به رویه قبلی و تخطی از یکی از بندهای مورد توافق اولیه خبر می‌دهند. این چندمین‌بار است که واشنگتن برخلاف توافق اولیه عمل می‌کند.»

این خبرگزاری از اعضای تیم مذاکره‌کننده ایران نقل کرده است که «هیچ اعتمادی به آمریکا نداریم و این بی‌اعتمادی در بدترین شرایطِ ممکن است.»

در همین حال خبرگزاری تسنیم هم از نگرانی ایران درباره عمل نکردن آمریکا به وعده‌هایش در مورد آزادسازی دارایی‌ها نوشت:

«شنیده‌ها حاکیست که آمریکا در هفته‌های گذشته تلاش می‌کرد آزادسازی این دارایی‌ها را به توافق نهایی احتمالی در موضوع هسته‌ای گره بزند، اما ایران تاکید کرده است که دست‌کم بخشی از آن در همان ابتدای اعلام تفاهم باید آزاد شود. ضمن آنکه سازوکار آزادسازی بخش دیگر نیز باید در طول روند مذاکرات مشخص باشد و در صورتی که آمریکایی‌ها مجدداً مانع آزادسازی شوند، ایران در مذاکرات آتی تجدیدنظر خواهد کرد.»

این خبرگزاری همچنین نوشت: «اختلاف میان ایران و آمریکا بر سر یکی دو بند از تفاهم‌نامه احتمالی همچنان ادامه دارد و به‌دلیل مانع‌تراشی‌های آمریکا هنوز موضوع نهایی نشده است.»

به گفته تسنیم به میانجی پاکستانی اطلاع داده شده که اگر این مسائل برطرف نشوند، از جمله آزادی شدن دارایی‌ها، توافقی صورت نخواهد گرفت.

موضوع دیگری در رسانه‌های ایران بر آن تاکید شده، موکول شدن گفت‌وگوهای هسته‌ای به بعد از توافق اولیه است.

خبرگزاری فارس نوشت:

«منابع آگاه از روند مذاکرات تأکید کردند که در پیش‌نویس توافق احتمالی ایران و آمریکا هیچ بندی دربارهٔ تعهدات هسته‌ای ایران گنجانده نشده و تمام مسائل مرتبط با برنامهٔ هسته‌ای به مذاکرات ۶۰ روزه پس‌از امضای توافق موکول شده است.

فارس با رد کردن گزارش‌ها و نقل قول‌های منتشر شده در مورد تعهدات هسته‌ای ایران نوشت: «هیچ تعهدی برای واگذاری ذخایر هسته‌ای، خروج تجهیزات، تعطیلی تأسیسات یا حتی تعهد به نساختن بمب هسته‌ای وجود ندارد.»

تسنیم نوشت که ایران بر اعمال حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز تاکید دارد و توافق در مورد افزایش عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز به حد پیش از جنگ به معنای بازگشت وضعیت این آبراه به شرایط قبل نیست.

این خبرگزاری همچنین نوشت که علیرغم نشانه‌ها از احتمال امضای تفاهمنامه، ایران برای شکست مذاکرات هم آماده است و از یک منبع نظامی نقل کرد که اگر «آمریکایی‌ها بار دیگر دچار خطای محاسباتی شوند و به جنایت و اقدام علیه ایران روی آورند، با 'نسخه سوم مبارزه ایران' مواجه خواهند شد که هم در استراتژی و تاکتیک و هم در اهداف و تجهیزات با دو جنگ قبلی متفاوت خواهد بود.»