هواپیمای فوق‌پیشرفته ترامپ چه قابلیت‌هایی دارد و قطر چه نقشی در آن دارد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از هواپیمای جدید ریاست‌جمهوری که قطر یک سال پیش به او هدیه داده بود بازدید کرد و آن را «لوکس‌ترین هواپیمای جهان» توصیف کرد. این هواپیما به طور موقت جایگزین دو فروند هواپیمای ریاست‌جمهوری «ایرفورس وان» خواهد شد که رسما بازنشسته شده‌اند.

ایرفورس وان همواره یکی از نمادهای برجسته قدرت و برتری آمریکا بوده است و تنها یک وسیله حمل‌ونقل برای رئیس‌جمهور محسوب نمی‌شود. این هواپیما جای خود را در فرهنگ عمومی آمریکایی نیز باز کرده و به عنوان مثال فیلمی با نام «ایرفورس وان» درباره ربوده شدن این هواپیما در حالی که رئیس‌جمهور آمریکا در آن حضور دارد، ساخته شده است.

این هواپیما همواره نمادهایی از قدرت و غرور ملی آمریکا را با خود حمل می‌کند؛ از جمله عبارت «ایالات متحده آمریکا»، پرچم آمریکا و نشان رئیس‌جمهور ایالات متحده. علاوه بر این گروه بزرگی از نظامیان، سیاستمداران و خبرنگاران، رئیس‌جمهور را در سفرهایش با این هواپیما همراهی می‌کنند.

دونالد ترامپ در پایگاه هوایی مشترک اندروز در ایالت مریلند، از هواپیمای ارتقایافته بوئینگ ۷۴۷ که از قطر به او هدیه داده، بازدید کرد. این هواپیما در آستانه تحویل و پیوستن به ناوگان هواپیماهای ریاست‌جمهوری آمریکا قرار دارد. قرار است حدود دو سال دیگر نیز دو فروند هواپیمای دیگر که هم‌اکنون در حال آماده‌سازی هستند به این ناوگان ملحق شوند.

دونالد ترامپ در جمع حاضران در مراسم معرفی ناوگان جدید هواپیماها در این پایگاه گفت: «این هواپیما لوکس‌ترین هواپیمای جهان است. در زمان تولید با استانداردی ساخته شد که شاید دیگر هرگز شاهد آن نباشیم.»

او پس از بازدید از فضای داخلی هواپیما افزود: «همه چیز به خوبی طراحی شده است. منظورم همین است. من رنگ پرچم آمریکا را دوست دارم، شما چطور؟ کاملا منطقی است.»

این هواپیمای عظیم تحت یک برنامه بازسازی کامل قرار گرفته است. شرکت «ال۳ هریس» که با وزارت دفاع آمریکا قرارداد دارد، مسئول این بازسازی بوده است.

با ورود این هواپیما، فصل تازه‌ای در سفرهای هوایی ریاست‌جمهوری آمریکا آغاز می‌شود. دونالد ترامپ امیدوار است پیش از چهارم ژوئیه، هم‌زمان با دویست‌وپنجاهمین سالگرد تاسیس ایالات متحده، با این هواپیما به کوه راشمور سفر کند. او همچنین گفته است که در روز استقلال آمریکا دوست دارد این هواپیما را در حال پرواز بر فراز ساختمان کنگره ببیند.

نیروی هوایی آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد که هواپیمای جدید به زودی وارد مرحله «پروازهای آزمایشی» خواهد شد تا آخرین آزمایش‌ها و ارزیابی‌های مربوط به تغییرات اعمال‌شده روی آن انجام شود.

در این بیانیه هواپیمای جدید یک «هواپیمای انتقالی» توصیف شده که برای پاسخ به یک نیاز فوری کوتاه‌مدت در نظر گرفته شده است؛ نیازی که تضمین می‌کند نیروی هوایی بتواند «ماموریت حیاتی و خدشه‌ناپذیر خود در خدمت به فرمانده کل قوا» را ادامه دهد و در عین حال پایه‌ای مستحکم برای آینده ایجاد کند.

قابلیت‌های خارق‌العاده برای ماموریت‌های غیرممکن

رئیس‌جمهور آمریکا باید در هر لحظه آماده سفر به هر نقطه‌ای از جهان باشد و در شرایط اضطراری یا زمان جنگ بتواند امور سیاسی، امنیتی و حتی نظامی کشور را از هر مکانی، حتی از آسمان، مدیریت کند. این محل باید امن، مستحکم و مجهز باشد و امکان کنترل همه امور، از جمله تسلیحات هسته‌ای آمریکا را فراهم کند. این همان وظیفه‌ای است که «ایرفورس وان» بر عهده دارد.

بر اساس اطلاعات موجود در وب‌سایت رسمی کاخ سفید، در بخش مربوط به ماموریت‌ها و قابلیت‌های وسایل حمل‌ونقل ریاست‌جمهوری، آمده است که اصطلاح «ایرفورس وان» در واقع به یک هواپیمای خاص اشاره ندارد. از نظر فنی، این عنوان به هر هواپیمای متعلق به نیروی هوایی آمریکا اطلاق می‌شود که رئیس‌جمهور ایالات متحده، فرمانده کل نیروهای مسلح، را جابه‌جا کند.

بر اساس توضیحات این وب‌سایت، این هواپیما ترکیبی از توانایی‌های استثنایی، قدرت و تجمل را در خود جای داده است. یکی از این قابلیت‌ها این است که توانایی سوخت‌گیری در هوا را دارد و همین موضوع به آن برد پروازی تقریبا نامحدود می‌دهد و می‌تواند رئیس‌جمهور را به هر نقطه‌ای از جهان منتقل کند و حتی در برابر انفجار هسته‌ای نیز از او محافظت کند.

از نظر فنی، هواپیما به پیشرفته‌ترین تجهیزات و سامانه‌های الکترونیکی مجهز است و می‌تواند در برابر پالس‌های الکترومغناطیس ناشی از حملات موشکی و انفجارهای هسته‌ای مقاومت کند.

اگرچه بسیاری از سامانه‌های دفاعی آن محرمانه هستند، اما این هواپیما دارای مجموعه‌ای از سامانه‌های دفاعی مادون قرمز برای منحرف کردن موشک‌های هوا به هوا و زمین به هوا است. همچنین از نوعی سامانه اخلالگر بهره می‌برد که با ارسال پرتوهای اصلاح‌شده، حسگرهای موشک‌ها را مختل می‌کند و توانایی آن‌ها برای شناسایی گرمای موتور هواپیما را از بین می‌برد.

علاوه بر این، هواپیما به نوارهای فلزی و شراره‌های حرارتی مجهز است که هنگام رها شدن با دمای بسیار بالا می‌سوزند و موشک‌ها را گمراه می‌کنند.

این هواپیما همچنین به پیشرفته‌ترین تجهیزات ارتباطی امن مجهز است؛ از جمله سامانه‌های رادیویی چندفرکانسی برای ارتباطات هوایی، ارتباط میان هواپیما و زمین و ارتباطات ماهواره‌ای. افزون بر این، ۸۷ خط تلفن در سه شبکه مختلف، از سطح کاملا محرمانه تا غیرمحرمانه، در آن تعبیه شده است.

به همین دلیل، هواپیما می‌تواند در صورت وقوع جنگ یا حمله هسته‌ای به آمریکا به یک مرکز فرماندهی متحرک تبدیل شود و رئیس‌جمهور نیز در هر زمان از طریق آن برای مردم سخنرانی کند.

از نظر امکانات داخلی، رئیس‌جمهور و همراهانش به فضایی به وسعت چهار هزار فوت مربع (۳۷۲ متر مربع) در سه طبقه دسترسی دارند. این فضا شامل یک سوئیت بزرگ ریاست‌جمهوری با دفتر کار، حمام و اتاق جلسات است.

در هواپیما همچنین یک بخش پزشکی وجود دارد که می‌تواند به اتاق عمل تبدیل شود و یک پزشک به طور دائمی در آن حضور دارد.

ایرفورس وان دارای دو آشپزخانه کاملا مجهز است که توانایی تهیه غذا برای بیش از ۱۰۰ نفر به طور هم‌زمان را دارند. همچنین محل اقامت همراهان رئیس‌جمهور، از جمله مشاوران ارشد، ژنرال‌ها، ماموران سرویس مخفی، خبرنگاران و دیگر مهمانان نیز در آن پیش‌بینی شده است.

این هواپیما به تنهایی سفر نمی‌کند. معمولا چند هواپیمای باری پیش از آن حرکت می‌کنند تا خودروها و تجهیزات مورد نیاز رئیس‌جمهور را به مقصد منتقل کنند. در روی زمین نیز تحت تدابیر شدید امنیتی نیروهای گارد ریاست‌جمهوری و سرویس مخفی قرار دارد و در آسمان توسط جنگنده‌ها اسکورت می‌شود.

مسئولیت نگهداری، تعمیرات و آماده نگه داشتن هواپیما برای پرواز در تمام ساعات شبانه‌روز بر عهده «گروه حمل‌ونقل هوایی ریاست‌جمهوری» است که زیر نظر دفتر نظامی کاخ سفید فعالیت می‌کند. این گروه در سال ۱۹۴۴ به دستور فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، با نام «دفتر خلبانان ریاست‌جمهوری» تاسیس شد.

رنگ‌آمیزی مورد علاقه ترامپ

هواپیمای جدید ریاست‌جمهوری با ویژگی‌هایی طراحی و تجهیز شده است که با سلیقه و خواسته‌های دونالد ترامپ همخوانی دارد و مهم‌ترین درخواست او تغییر ظاهر هواپیما بر اساس رنگ‌های مورد علاقه‌اش بود.

چندی پیش این هواپیما با ترکیبی از رنگ‌های قرمز، سفید، طلایی و آبی تیره رنگ‌آمیزی شد. دونالد ترامپ نخستین بار در دوره اول ریاست‌جمهوری خود این رنگ‌ها را پیشنهاد کرده بود، اما پس از شکست او در انتخابات، دولت جو بایدن آن را کنار گذاشت و طرح سنتی آبی روشن و سفید را حفظ کرد.

در دهه ۱۹۶۰، ژاکلین کندی، همسر جان اف کندی، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، رنگ‌های آبی روشن و سفید را برای هواپیمای ریاست‌جمهوری انتخاب کرده بود و این ترکیب تا امروز به سنتی ثابت تبدیل شده بود، اما دونالد ترامپ خواهان تغییر آن بود.

او گفت: «ما رنگ آبی روشن را دوست داریم، اما زمان تغییر فرا رسیده است.» به جای آن، بدنه هواپیما با رنگ‌های آبی تیره و سفید و خطوط قرمز طراحی شد و پرچم آمریکا روی دم هواپیما نیز ظاهری ساده‌تر پیدا کرد.

دونالد ترامپ گفت: «به آن شکل موج‌دار داده‌ایم. همیشه از خطوط مستقیم استفاده می‌شد و من هیچ‌وقت از آن خوشم نمی‌آمد.»

شبکه سی‌ان‌ان گزارش داده است که تغییرات مورد نظر دونالد ترامپ باعث شده این هواپیما از نظر ظاهری شباهت زیادی به هواپیمای شخصی او پیدا کند که سال‌ها از آن استفاده کرده بود.

نیروی هوایی آمریکا پیش‌تر درباره رنگ‌های مورد نظر دونالد ترامپ مطالعه‌ای انجام داده بود، زیرا استفاده از رنگ‌های تیره ممکن است مستلزم تغییراتی در سامانه‌های خنک‌کننده برخی بخش‌های هواپیما باشد.

آن استفانیک، سخنگوی نیروی هوایی، پیش از این مسئله دمای بالا را تایید کرده بود، اما از اظهار نظر درباره اینکه آیا در صورت انتخاب رنگ‌های قرمز، سفید و آبی پیشنهادی ترامپ توسط کاخ سفید، اصلاح سیستم خنک‌کننده ضروری خواهد بود یا نه، خودداری کرد.

او در بیانیه‌ای گفته بود: «بررسی‌های تکمیلی نشان داده‌اند که رنگ‌های تیره، در کنار عوامل دیگر، در بخش زیرین هواپیمای وی‌سی-۲۵بی می‌تواند باعث شود دمای برخی از قطعات از حدود مجاز فعلی فراتر برود.»

نقش قطر

طی یک سال گذشته، روند تجهیز هواپیمای جدید ریاست‌جمهوری مورد بررسی و پرسش قانون‌گذاران هر دو حزب آمریکا و همچنین برخی مقام‌های امنیتی قرار گرفته است. منتقدان، پذیرش این هدیه گران‌قیمت قطر از سوی دونالد ترامپ را زیر سوال برده‌اند و درباره احتمال وجود آسیب‌پذیری‌های امنیتی ابراز نگرانی کرده‌اند.

این هواپیما برای تبدیل شدن به جایگزینی مناسبی برای هواپیمای ریاست‌جمهوری، نیازمند تغییرات اساسی بود. نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که هزینه این تغییرات کمتر از ۴۰۰ میلیون دلار خواهد بود. با این حال، سرعت بالای آماده‌سازی هواپیما باعث نگرانی برخی کارشناسان شده که مبادا سطح ایمنی آن به اندازه هواپیماهای فعلی ریاست‌جمهوری نباشد.

تروی مینک، وزیر نیروی هوایی آمریکا، در بیانیه‌ای گفت: «ایمنی و امنیت فرمانده کل نیروهای مسلح، بالاترین اولویت ما است. از همان ابتدا همه الزامات را با دقت ارزیابی کردیم تا ضمن حفظ استانداردهای بالای مورد انتظار برای ماموریت‌های ریاست‌جمهوری، روند تحویل را تسریع کنیم.»

بخشی از این تغییرات شامل آن است که سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا هواپیما را به طور کامل باز کنند و دوباره مونتاژ کنند تا تجهیزات ارتباطی و امنیتی مورد نیاز روی آن نصب شود.

همچنین همه امکانات رفاهی و تجملاتی لازم برای رئیس‌جمهور، اعضای دولت، تیم حفاظت و نمایندگان رسانه‌ها در آن پیش‌بینی شده است.

کاخ سفید انتقادها و پرسش‌های اخلاقی، حقوقی و امنیتی درباره این هواپیمای اهدایی قطر را نادیده گرفته است؛ از جمله این پرسش که چرا هدیه‌ای به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار از یک کشور خارجی پذیرفته شده است. دونالد ترامپ در یک نشست خبری در کاخ سفید، به شدت از خبرنگاری که درباره ارزش هواپیمای قطری و دلیل پذیرش آن سوال کرده بود، حمله کرد.

قطر در جریان سفر دونالد ترامپ به دوحه در آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش این هواپیما را به او هدیه داد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که آقای ترامپ بارها از تاخیر در ساخت دو هواپیمای جدید ریاست‌جمهوری ابراز نارضایتی کرده بود؛ به‌ویژه آن‌که بر اساس برخی برآوردها ممکن بود تحویل آن‌ها تا سال ۲۰۲۹ به تعویق بیفتد.

سه هواپیمای جدید از مدل بوئینگ ۷۴۷ - ۸۰۰ در حال تبدیل شدن به مدل وی‌سی-۲۵بی هستند تا برای ماموریت‌های ریاست‌جمهوری، اداره کشور و اجرای مأموریت‌های نظامی از آسمان مناسب شوند. این تغییرات در فرودگاه میجرز در شهر گرینویل ایالت تگزاس انجام می‌شود.

شرکت بوئینگ مسئول آماده‌سازی دو هواپیمایی است که تکمیل فرایند تجهیز آن‌ها دست‌کم دو سال دیگر زمان خواهد برد.

خبرنگارانی که از داخل هواپیما بازدید کرده‌اند، صندلی‌های چرمی تخت‌شو، دیوارها و فرش‌هایی به رنگ قهوه‌ای روشن و چراغ‌های طلایی‌رنگ را مشاهده کردند. تنها جزئیات داخلی که به طور خاص جلب توجه می‌کرد، کمربندهای صندلی بود که نشان ریاست‌جمهوری آمریکا روی آن‌ها نقش بسته بود.

خروج از خدمت

دومین هواپیمای بوئینگ اصلاح‌شده ریاست‌جمهوری، پس از بازگرداندن دونالد ترامپ از اجلاس گروه هفت در فرانسه، روز پنجشنبه ۱۹ ژوئن رسما از خدمت خارج شد. این هواپیما از سال ۱۹۹۰ با عنوان «ایرفورس وان» فعالیت می‌کرد و اکنون همزمان با نزدیک شدن زمان تحویل نخستین هواپیما از میان سه فروند هواپیمای جدید ریاست‌جمهوری، کنار گذاشته شده است.

ایالات متحده دو فروند هواپیمای ریاست‌جمهوری ویژه در اختیار داشت که به طور اختصاصی برای این ماموریت تغییر یافته بودند و شماره‌های ۲۸۰۰۰ و ۲۹۰۰۰ روی دم آن‌ها نقش بسته بود. این دو هواپیما در نیروی هوایی آمریکا با عنوان وی‌سی-۲۵ای شناخته می‌شوند.

عمر این دو هواپیما اکنون از ۳۵ سال فراتر رفته است و بارها هدف انتقاد و تمسخر دونالد ترامپ قرار گرفته‌اند که از مدت‌ها پیش خواهان جایگزینی آن‌ها با هواپیماهای جدید شده بود.

هنوز مشخص نیست سرنوشت نهایی هواپیماهای قدیمی وی‌سی-۲۵ای چه خواهد بود. نیروی هوایی آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرده است که این هواپیماها فعلا همچنان بخشی از ناوگان باقی خواهند ماند.

نخستین هواپیمای ریاست‌جمهوری از نوع وی‌سی-۲۵ آخرین پرواز خود را دوم ژوئن به فرودگاه میجرز در شهر گرینویل ایالت تگزاس انجام داد و از آن زمان دیگر به پرواز در نیامده است. بر اساس اطلاعات وب‌سایتی که پروازها را از طریق منابع عمومی ردیابی می‌کند، به نظر می‌رسد این هواپیما نیز عملا بازنشسته شده باشد.

دونالد ترامپ درباره این دو هواپیمای قدیمی گفت: «قرار است تعمیراتی روی آن‌ها انجام دهیم، البته نه در حد کاری که روی این هواپیما انجام شد، و سپس آن‌ها را به موزه تبدیل کنیم. این دو هواپیما فوق‌العاده هستند و تاریخ پرافتخاری دارند.»