صف، سهمیه، صرفه‌جویی؛ جهان چگونه با شوک نفتی کنار می‌آید؟

در سراسر میانمار، صف‌های طولانی موتورسیکلت‌ها و خودروها دیده می‌شود که زیر گرمای سوزان در انتظار سوخت هستند.

کمبود سوخت که اکنون سومین هفته خود را می‌گذراند، باعث شده است برخی افراد در صف دریافت سوخت بر اثر گرمای شدید از حال بروند و حتی گزارش‌هایی از جان باختن سه نفر بر اثر گرمازدگی منتشر شده است.

و این فقط به میانمار محدود نمی‌شود؛ جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران نزدیک به یک ماه است که زنجیره‌های جهانی عرضه نفت را مختل کرده و باعث ایجاد صف‌های طولانی در جایگاه‌های سوخت در سراسر جهان شده است.

دولت‌ها در سراسر جهان، از لغو مالیات‌ها و سهمیه‌بندی سوخت تا اجرای اقداماتی برای کاهش مصرف سوخت، مجموعه‌ای از سیاست‌ها را برای کمک به مردم در پشت سر گذاشتن دوره گرانی بنزین به اجرا گذاشته‌اند.

اولویت دادن به صادرات کالاهای فاسدشدنی در شرق آفریقا

کالب موگس، سرویس جهانی بی‌بی‌سی

در کنیا، دولت به دلیل اختلال در تجارت، صادرات کالاهای فاسدشدنی را در اولویت قرار داده است. به گزارش روزنامه محلی «د نیشن»، اداره بنادر کنیا فعالیت‌های بندری را به‌گونه‌ای تنظیم کرده است که محصولات تازه‌ای مانند گل، آووکادو و سبزیجات سریع‌تر ترخیص و صادر شوند.

همزمان، صنعت گل این کشور متحمل زیان‌هایی چند میلیون دلاری شده است. شورای گل کنیا، نهاد خصوصی نماینده تولیدکنندگان و صادرکنندگان این کشور، اعلام کرده است که ادامه این درگیری طی سه هفته بیش از ۴/۲ میلیون دلار خسارت به بار آورده است.

شماری از چای‌کاران و صادرکنندگان چای در کنیا به بی‌بی‌سی گفته‌اند که با ادامه افزایش هزینه‌های تولید چای و حمل‌ونقل، چشم‌انداز آینده برایشان نامطمئن شده است.

در اتیوپی، کشور همسایه، آبی احمد، نخست‌وزیر این کشور، از توزیع‌کنندگان سوخت، جایگاه‌های سوخت و مصرف‌کنندگان خواسته است در مصرف سوخت صرفه‌جویی کنند و خدمات ضروری را در اولویت قرار دهند.

تبدیل خودروها در نیجریه

کریس اووکور، سرویس جهانی بی‌بی‌سی

قیمت بنزین در نیجریه از زمان آغاز جنگ در ایران، تقریبا دو برابر شده است.

با وجود آن‌ که نیجریه یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت است، هیچ‌ یک از پالایشگاه‌های دولتی موجود این کشور فعال نیستند.

دولت این کشور تا پیش از افتتاح پالایشگاه خصوصی دانگوت در سال گذشته، سال‌ها به واردات فرآورده‌های پالایش‌شده متکی بود. این پالایشگاه تازه توانست تا حدی قیمت بنزین را در جایگاه‌های سوخت کاهش دهد، اما حملات آمریکا و اسرائیل به ایران تاثیر قابل‌توجهی بر این روند گذاشت.

برای کمک به کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، بولا احمد تینوبو، رئیس‌جمهور نیجریه، قصد دارد روند گسترش عرضه تجهیزات تبدیل سامانه سوخت خودرو به گاز طبیعی فشرده و خودروهای برقی را شتاب دهد.

این طرح شامل توسعه زیرساخت‌های گاز طبیعی فشرده، از جمله ایستگاه‌های اصلی (مادر) و وابسته (دختر) سوخت‌گیری، واحدهای یکپارچه سوخت‌گیری، خودروهای گازسوز و برنامه‌های تغییر سامانه سوخت خودروها خواهد بود.

رئیس‌جمهور همچنین گفت این طرح، توسعه و گسترش خودروهای برقی، زیرساخت‌های شارژ و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط را در سراسر کشور پیش خواهد برد.

آقای تینوبو همچنین خواستار عرضه سریع تجهیزات تغییر سامانه سوخت خودروها در سراسر نیجریه است و تاکید دارد که این تجهیزات باید همچنان مقرون‌ به‌ صرفه و در دسترس باقی بمانند.

او گفت: «برای تحقق این هدف، این ابتکار با کردیت‌کورپ نیجریه، نهادهای مالی و دیگر شرکا همکاری خواهد کرد تا الگوهای تامین مالی نوآورانه و مقرون‌ به‌ صرفه‌ای طراحی شود که امکان تغییر سامانه سوخت خودروها را به‌گونه‌ای گسترده برای عموم مردم فراهم کند.»

تینوبو همچنین دستور داد روند استقرار واحدهای سیار سوخت‌گیری شتاب بگیرد تا دسترسی به گاز طبیعی فشرده سریع‌تر گسترش یابد.

او گفت این طرح، محور اصلی هماهنگی راهبرد جامع نیجریه در حوزه حمل‌ونقل پاک خواهد بود و اجرای این راهبرد را در سراسر کشور، هم در بخش خودروهای گازسوز و هم در بخش خودروهای برقی، پیش خواهد برد.

حذف مالیات‌ها در ویتنام

ترن وو، سرویس جهانی بی‌بی‌سی

بنا بر بیانیه‌ای رسمی، دولت ویتنام در ۲۶ مارس با قید فوریت تصمیم گرفت مالیات زیست‌محیطی بر سوخت را از ۲۷ مارس تا ۱۵ آوریل در راستای «منافع ملی» لغو کند.

این اقدام تازه، راهکاری برای مهار شوک ناشی از جنگ ایران در بازار نفت تلقی می‌شود. در نتیجه، قیمت سوخت در ویتنام عملا در پی تاثیر هم‌ زمان کاهش قیمت جهانی نفت و کاهش مالیات‌ها پایین آمده است، اما این روند با از دست رفتن بخشی از درآمدهای دولت همراه بوده است.

ویتنام، با وجود آن‌ که دو پالایشگاه به نام‌های نگی سون و بین سون دارد، به دلیل وابستگی شدید به سوخت وارداتی از همان ابتدای مارس اجرای تدابیر صرفه‌جویی در مصرف انرژی را آغاز کرده بود.

ویتنام همچنین شهروندان و کارمندان دولت را تشویق کرده است که برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت، از خانه کار کنند.

دولت ویتنام به‌تازگی از چند کشور، از جمله قطر، کویت، الجزایر و ژاپن، برای تامین سوخت درخواست کمک کرده است و در ۲۳ مارس نیز هم‌ زمان با سفر فام مین چین، نخست‌وزیر این کشور، به روسیه، توافقی با مسکو درباره تولید نفت و گاز در دو کشور امضا کرده است.

ویتنام تنها کشوری نیست که مردم را به دورکاری تشویق کرده است؛ این رویکرد بخش مهمی از سیاست میانمار نیز به‌شمار می‌رود.

سهمیه‌بندی سوخت در میانمار

می می خاینگ، بی‌بی‌سی برمه‌ای

دولت نظامی میانمار می‌گوید از ۲۷ مارس، سهمیه‌بندی سوخت را بر اساس حجم موتور اجرا خواهد کرد.

این دولت می‌گوید هرچند در حال حاضر سوخت کافی موجود است، این اقدامات صرفه‌جویانه برای آمادگی در برابر چالش‌های احتمالی آینده در حوزه انرژی اجرا می‌شود.

وزارت انرژی زیر نظر شورای نظامی اعلام کرد که برای جلوگیری از کمبود سوخت در میانمار، مصرف سوخت را رصد و مدیریت می‌کند.

ارتش میانمار همچنین اعلام کرده است که از ۲۵ مارس ۲۰۲۶، اداره‌های دولتی در چارچوب تلاش‌ها برای جلوگیری از کمبود سوخت و کاهش مصرف آن، هر هفته در روز چهارشنبه طرح کار از خانه را اجرا خواهند کرد.

کسب‌وکارهای خصوصی نیز تشویق شده‌اند هرجا امکان‌پذیر باشد، کار از خانه را در پیش بگیرند.

بر اساس نظام سهمیه‌بندی سوخت، هر فرد می‌تواند سهمیه سوخت خود را هفته‌ای یک بار یا حداکثر در دو نوبت دریافت کند و میزان این سهمیه نیز از طریق بارکد و کیوآر کد رصد می‌شود.

فقط خودروهایی که برچسب هولوگرام رسمی را روی شیشه جلو داشته باشند، مجاز به خرید سوخت خواهند بود و کارکنان جایگاه‌ها نیز موظف‌اند پیش از فروش سوخت، کد مربوط را اسکن کنند.

موتورسیکلت‌ها اجازه خواهند داشت هفته‌ای تا ۸ لیتر سوخت را در دو نوبت خریداری کنند، در حالی که وسایل نقلیه سه‌چرخ می‌توانند تا ۲۵ لیتر سوخت را در سه نوبت بخرند. خودروهای شخصی و دولتی نیز بسته به حجم موتور، از ۲۰۰۰ سی‌سی تا بیش از ۳۰۰۰ سی‌سی، می‌توانند هفته‌ای بین ۳۵ تا ۴۵ لیتر سوخت را حداکثر در دو نوبت خریداری کنند.

خودروهای امدادی و خدمات عمومی مشمول هیچ سقف ثابتی نخواهند بود.

در حالی که میانمار هنوز فقط برای مواجهه با احتمال اتمام سوخت برنامه‌ریزی می‌کند، در بخش‌هایی از تایلند این اتفاق از هم‌اکنون رخ داده است.

کمبود شدید گازوئیل در تایلند

پانیسا آئموچا، بی‌بی‌سی تایلندی

در دو هفته گذشته، ذخایر گازوئیل در جایگاه‌های سوخت سراسر تایلند، به‌ویژه در مناطق خارج از بانکوک، به پایان رسیده است. گازوئیل نخستین سوختی بوده که تمام شده است. این کمبود، بخش‌های مختلف را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است؛ از رانندگان عادی گرفته تا بخش‌های کشاورزی و شیلات که همگی برای به‌کار انداختن ماشین‌آلات ضروری خود به گازوئیل وابسته‌اند.

مقام‌های مسئول تایلند بازرسی از تاسیسات اصلی ذخیره‌سازی و مخازن مستقل را آغاز کرده‌اند. همچنین مقررات تازه به شرکت‌های سوخت اجازه می‌دهد از ذخایر احتیاطی استفاده کنند و برای روان‌تر شدن روند توزیع، حمل‌ونقل ۲۴ ساعته نیز مجاز اعلام شده است.

از دیگر سیاست‌هایی که از اوایل مارس اعلام شده، می‌توان به اجرای طرح کار از خانه، کاهش مصرف انرژی در ساختمان‌های دولتی، از جمله تنظیم دمای سیستم‌های سرمایشی روی دست‌کم ۲۶ درجه سانتی‌گراد، و اجازه به کارمندان دولت برای پوشیدن لباس‌های آستین‌کوتاه به جای کت‌وشلوار رسمی اشاره کرد. دولت همچنین دستور توقف فوری همه سفرهای مطالعاتی خارجی نهادهای دولتی را صادر کرده است.