جنگ رادیویی در خلیج فارس؛ روایت پیام‌های محاصره دریایی ایران

در حالی که ارزیابی هزینه‌های جنگ ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، رسانه‌های آمریکایی در دو گزارش جداگانه به پیامدهای این درگیری پرداخته‌اند. یکی از این گزارش‌ها ابعاد تازه‌ای از خسارت ۳ میلیارد دلاری واردشده به ناوگان هوایی آمریکا را بررسی می‌کند و دیگری، با انتشار اختصاصی پیام‌های ردوبدل‌شده در جریان محاصره دریایی ایران، از تنش در تردد کشتی‌ها در خلیج فارس پرده برمی‌دارد و نشان می‌دهد خدمه کشتی‌های تجاری چگونه میان هشدارهای متضاد تهران و واشنگتن گرفتار شده‌اند.

محاصره دریایی به روایت پیام‌های رادیویی

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی اختصاصی با استفاده از پیام‌های رادیویی مبادله شده در جریان محاصره دریایی ایران، تصویری تازه از وضعیت دشوار و ناامن خدمه کشتی‌های تجاری را در فضایی پرتنش به تصویر کشیده است و می‌نویسد در نهایت نه تحریم‌های آمریکا بلکه محاصره دریایی ایران است که توانسته جلوی درآمد نفتی این کشور را بگیرد.

این گزارش که همراه با فایل‌های صوتی پیام‌های رادیویی میان نیروی دریایی آمریکا و کشتی‌های تجاری منتشر شده، نشان می‌دهد ملوانانی از هند، چین، فیلیپین و کشورهای دیگر چگونه ناگهان خود را در میانه یک جنگ می‌یابند. در برخی موارد، خدمه حتی نمی‌دانند هشدارها خطاب به کدام کشتی است و گاه نیز ابعاد تهدید را به درستی درک نمی‌کنند، چون پیام‌های نیروی دریایی آمریکا عمدتاً به زبان انگلیسی مخابره می‌شود. ناآشنایی برخی ملوانان با این زبان نیز در مواردی به سوءتفاهم‌هایی دلهره‌آور دامن زده است.

در یک مورد پیام ناخدا/ خدمه نفتکش ایرانی هاک نیز در این گزارش منتشر شده که از نیروی دریایی آمریکا می‌خواهد او را هدف قرار ندهد و تاکید می‌کند که موتور کشتی‌اش از کار افتاده است.

پیام‌های رادیویی ردوبدل‌شده میان ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و نفتکش ایرانی حسنا، پیش و پس از حمله به این نفتکش خالی از محموله، نیز در این گزارش منتشر شده است. در یکی از فایل‌های صوتی، ناو لینکلن با لحنی تند به خدمه حسنا هشدار می‌دهد که بارها به این کشتی اخطار داده شده و باید بخش عقبی کشتی را تخلیه کنند. سرانجام این نفتکش هدف آتش توپ ۲۰ میلیمتری نیروهای آمریکایی قرار می‌گیرد و از کار می‌افتد.

در فایل صوتی دیگری که پس از حمله ضبط شده، خدمه حسنا موقعیت کشتی را در نزدیکی ساحل صحار عمان اعلام می‌کنند و می‌گویند پس از حمله آمریکا در حال بررسی احتمال تلفات و خسارات وارده هستند.

گزارش وال‌استریت ژورنال تصویری روشن از گرفتار شدن کشتی‌های تجاری در نوعی «جنگ رادیویی» میان آمریکا و ایران ارائه می‌کند؛ وضعیتی که در آن خدمه کشتی‌های غیرایرانی از یک سو با هشدارهای نیروی دریایی آمریکا و خطر هدف قرار گرفتن روبه‌رو هستند و از سوی دیگر، از سپاه پاسداران پیام‌هایی دریافت می‌کنند که از آنها می‌خواهد این هشدارها را نادیده بگیرند.

بر اساس این گزارش، نیروی دریایی سپاه از طریق کانال‌های ارتباطی دریایی برای کشتی‌ها پیام ارسال می‌کند و به آنها توصیه می‌کند به اخطارهای آمریکا توجهی نکنند. نتیجه این وضعیت، صدور دستورهای متناقض از سوی دو طرف برای برخی کشتی‌های تجاری است.

نمونه‌ای از این سردرگمی در مکالمات ناخدای چینی کشتی فله‌بر «لیائوفان» دیده می‌شود. او در پاسخ به هشدار نیروی دریایی آمریکا، با انگلیسی دست‌وپا شکسته توضیح می‌دهد که کشتی‌اش ایران را ترک کرده و در بندر خورفکان امارات پهلو گرفته است، اما برای ادامه حرکت «منتظر مجوز ایران» است. او همزمان از نیروهای آمریکایی می‌خواهد زمان بیشتری در اختیارش بگذارند تا موضوع این مجوز را حل کند.

وال‌استریت ژورنال که می‌گوید ده‌ها فایل صوتی از ارتباطات رادیویی را بررسی کرده، نوشته است ملوانان چینی کشتی‌های مجاور در تماس با ناخدای لیائوفان از او خواسته‌اند از تلاش برای «زمان خریدن» دست بردارد و از دستورات آمریکایی‌ها پیروی کند، چون به گفته آنها خطر واقعی و جدی است.

خسارت به۸۱ فروند هواپیما، هلیکوپتر و پهپاد آمریکا در جنگ

نیویورک پست بر اساس گزارش تازه سرویس پژوهشی کنگره آمریکا خبر داده که از آغاز جنگ با ایران دست کم ۸۱ فروند هواپیمای نظامی آمریکایی نابوده شده و یا آسیب دیده‌اند و که کل خسارت ناشی از آن بیش از ۳ میلیارد دلار است.

پیش از این، گزارش دفتر بازرسی کل وزارت دفاع آمریکا که حدود سه هفته پیش منتشر شد این خسارات را تنها ۴۱ فروند عنوان کرده بود.

گزارش این دفتر تنها خسارات مربوط به آغاز جنگ با ایران را تا پایان ماه ژوئن در بر می‌گرفت و گزارش سرویس پژوهشی کنگره این آمار را تا پایان ماه سپتامبر یعنی هفته گذشته بررسی کرده است.

بخش عمده این خسارت‌ها مربوط به ناوگان پهپادی آمریکاست. هواگردهایی که اگرچه از جنگنده‌ها و هواپیماهای سرنشین‌دار ارزان‌ترند اما به نوبه خود بسیار گران‌قیمتند و نقش مهمی در عملیات شناسایی، جمع‌آوری اطلاعات و حملات نقطه‌ای دارند.

در گزارش تازه تعداد پهپادهای ریپر از میان رفته آمریکا دست کم ۴۵ فروند عنوان شده است که ۱۵ فروند از آمارهای رسمی پیشین پنتاگون بیشتر است. در عین حال سه فروند پهپاد پردیتور نیز به این فهرست اضافه شده است.

بهای هر فروند پهپاد ریپر حدود ۳۰ تا ۵۰ میلیون دلار برآورد می‌شود. به این معنا تنها از دست رفتن ۴۵ فروند از این پهپادها می‌تواند بیش از۱/۳ تا ۲/۲ میلیارد دلار هزینه در بر داشته باشد.

رقم ۸۱ فروند هواگرد آسیب‌دیده یا نابودشده در مقایسه با کل ناوگان هوایی ارتش آمریکا عدد بزرگی نیست اما نوع تجهیزات از دست‌رفته اهمیت زیادی دارد. پهپادهای شناسایی و رزمی در سال‌های اخیر ستون فقرات عملیات ضدتروریسم و پایش منطقه‌ای آمریکا بوده‌اند.

افزایش آمار خسارت‌ها از ۴۱ فروند در گزارش دفتر بازرسی کل وزارت دفاع به ۸۱ فروند در گزارش تازه سرویس پژوهشی کنگره در عین حال نشان می‌دهد که دست کم بخش قابل توجهی از تلفات هوایی آمریکا پس از پایان ماه ژوئن رخ داده است.

سرویس پژوهشی کنگره، نهاد غیرحزبی و تحقیقاتی وابسته به کنگره آمریکا، به قانون‌گذاران این کشور توصیه کرده که با توجه به این آمار تازه، پیامدهای بلندمدت جنگ بر توان نظامی آمریکا را نیز بررسی کنند.

از جمله پرسش‌هایی که این مرکز مطرح کرده، این است که آیا آمریکا برای جایگزینی هواگردهای آسیب‌دیده یا از دست‌رفته، بودجه و ظرفیت صنعتی کافی در اختیار دارد و آیا آسیب به این سامانه‌های محدود و پرهزینه بر آمادگی نیروهای آمریکایی در دیگر نقاط جهان تأثیر خواهد گذاشت یا نه.

این پرسش‌ها از همان روزهای نخست جنگ بارها در رسانه‌های آمریکا مطرح شده‌اند، اما کاخ سفید و پنتاگون منتقدان را متهم کرده‌اند که با طرح چنین مباحثی به تقویت موضع ایران کمک می‌کنند. برخی مقام‌های دولت آمریکا نیز این گونه پرسش‌ها را «غیرمیهن‌پرستانه» و حتی در مواردی «خیانت‌آمیز» توصیف کرده‌اند.