عطر ترامپ، پاندا و شتری که خورده شد؛ وقتی هدایای رهبران جهان خبرساز شدند

احمد شرع، رئیس‌جمهور سوریه، تصویری را در حساب خود در شبکه ایکس منتشر کرد که خیلی زود خبرساز شد: دو شیشه عطر «ویکتوری ۴۷-۴۵» از برند ترامپ، همراه با یادداشتی امضاشده از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا.

در این یادداشت نوشته شده است: «احمد، همه درباره عکسی صحبت می‌کنند که هنگام هدیه دادن این عطر فوق‌العاده به تو گرفتیم. این را هم می‌فرستم تا اگر عطر قبلی تمام شد، داشته باشی.»

اشاره آقای ترامپ به دیدارش با احمد شرع در نوامبر ۲۰۲۵ در کاخ سفید است که در جریان آن این عطر را به او هدیه داده بود. آقای شرع اولین رئیس‌جمهور تاریخ سوریه بود که برای دیدار با رئیس‌جمهور آمریکا به کاخ سفید رفت.

احمد شرع در توضیح تصویر دو شیشه عطر اهدایی جدید از سوی آقای ترامپ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بعضی دیدارها فقط خاطره‌ای به جا می‌گذارند؛ اما دیدار ما رایحه‌ای ماندگار به جا گذاشت… امیدواریم روح آن دیدار همچنان به شکل‌گیری روابطی قوی‌تر میان سوریه و آمریکا کمک کند.»

این پست و واکنش‌ها به آن، بار دیگر سنت قدیمی هدیه دادن میان رهبران جهان را مورد توجه قرار داد؛ سنتی که در آن، هدیه‌ها اغلب فقط یک شیء تزئینی یا یادگاری تشریفاتی نیستند، بلکه بخشی از زبان سیاست و نماد دیپلماسی به شمار می‌روند.

بعضی از این هدایا بعدها به دلایل سیاسی و بعضی دیگر، بیشتر به دلیل نامتعارف بودن یا حاشیه‌هایشان در حافظه عمومی ماندگار شدند.

در ادامه، نگاهی می‌کنیم به شماری از هدایایی که رهبران جهان در دهه‌های اخیر به یکدیگر داده‌اند.

پانداهای مائو برای نیکسون

پس از سفر تاریخی ریچارد نیکسون به چین در سال ۱۹۷۲، دولت چین دو پاندای غول‌پیکر به نام‌های «لینگ‌لینگ» و «هسینگ‌هسینگ» به آمریکا هدیه داد. این هدیه به یکی از مشهورترین نمونه‌های «دیپلماسی پاندا» تبدیل شد. بر اساس روایت‌های تاریخی، پت نیکسون، همسر رئیس‌جمهور، در ضیافتی در پکن از علاقه‌اش به پانداها گفت و چوئن لای، نخست‌وزیر وقت چین، پاسخ داد که دو پاندا به آمریکا هدیه خواهد داد. ورود این پانداها به باغ‌وحش ملی اسمیتسونین در واشنگتن، میلیون‌ها بازدیدکننده جذب کرد و به نمادی از گشایش روابط واشنگتن و پکن بدل شد.

شتری که خورده شد

در سال ۲۰۱۳، مقام‌های مالی برای قدردانی از مداخله نظامی فرانسه علیه گروه‌های اسلام‌گرا در شمال این کشور، یک شتر به فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور وقت فرانسه، هدیه دادند. برنامه اولیه این بود که این شتر به فرانسه منتقل شود، اما در نهایت حیوان نزد خانواده‌ای در تیمبوکتو ماند. چندی بعد مشخص شد آن خانواده شتر را ذبح کرده و خورده است. خبرگزاری رویترز گزارش داد که دولت مالی از این اتفاق شرمسار شد و وعده داد شتری «جایگزین» برای رئیس‌جمهور فرانسه بفرستد.

اسب‌های اصیل عربی برای ملکه بریتانیا

ملکه الیزابت دوم که علاقه زیادی به اسب‌سواری و مسابقات سوارکاری داشت، در طول دهه‌ها چندین اسب اصیل عربی از رهبران خاورمیانه دریافت کرد. یکی از مشهورترین آن‌ها هدیه‌ای از شیخ محمد بن راشد آل مکتوم، حاکم دبی، بود. بعضی از این اسب‌ها بعدها در مسابقات معتبر بریتانیا شرکت کردند و حتی برنده شدند. رسانه‌های بریتانیایی این هدایا را بخشی از «دیپلماسی اسب» میان خاندان‌های سلطنتی عرب و بریتانیا توصیف کرده‌اند.

زرافه‌ای که دربار چین را شگفت‌زده کرد

در سال ۱۴۱۴ میلادی، یک زرافه از شرق آفریقا به دربار امپراتور چین در دوران سلسله مینگ فرستاده شد؛ هدیه‌ای که امپراتور یونگ‌له آن را نشانه خوش‌یمنی و عظمت حکومت خود دانست. مقام‌های دربار چین این حیوان ناشناخته را با موجود افسانه‌ای کی‌لین مقایسه کردند؛ موجودی اسطوره‌ای که ظهورش نشانه صلح و شکوفایی تلقی می‌شد. ورود زرافه به پکن موجی از شگفتی ایجاد کرد و بعدها به یکی از مشهورترین نمونه‌های «دیپلماسی حیوانات» در تاریخ تبدیل شد.

دی‌وی‌دی‌های ناسازگار

در سال ۲۰۰۹، باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، دی‌وی‌دی ۲۵ فیلم کلاسیک آمریکایی را به گوردون براون، نخست‌وزیر وقت بریتانیا، هدیه داد. این هدیه در بریتانیا با واکنش منفی روبه‌رو شد، نه فقط به دلیل سادگی آن، بلکه چون گزارش شد برخی دی‌وی‌دی‌ها با دستگاه‌های پخش بریتانیایی سازگار نبودند. روزنامه گاردین همان زمان نوشت که این هدیه در مقایسه با هدیه نمادین براون، از جمله جاقلمی ساخته‌شده از چوب یک کشتی ضدبرده‌داری، کم‌فروغ به نظر می‌رسید.

فیل‌هایی که پادشاه سیام به لینکلن پیشنهاد کرد

در سال ۱۸۶۲، رامای چهارم، پادشاه سیام، به آبراهام لینکلن، رئیس‌جمهور آمریکا، پیشنهاد داد چند فیل به آمریکا بفرستد تا در جنگل‌ها رها شوند و برای حمل‌ونقل و کارهای سنگین به کار گرفته شوند. آرشیو ملی آمریکا می‌گوید آقای لینکلن این پیشنهاد را مودبانه رد کرد و توضیح داد که آب‌وهوای آمریکا برای تکثیر فیل مناسب نیست و کشورش برای حمل‌ونقل، بیشتر به نیروی بخار متکی است.

«میز رزولوت»؛ هدیه‌ای که به نماد قدرت آمریکا تبدیل شد

یکی از مشهورترین هدایای دیپلماتیک جهان، میز «رزولوت» است؛ میزی که ملکه ویکتوریا در سال ۱۸۸۰ به رادرفورد بی هیز، رئیس‌جمهور آمریکا، هدیه داد. این میز از چوب کشتی بریتانیایی «اچ‌ام‌اس رزولوت» ساخته شد که پیش‌تر آمریکایی‌ها آن را نجات داده و به بریتانیا بازگردانده بودند. انجمن تاریخی کاخ سفید می‌گوید این میز از آن زمان در اختیار چندین رئیس‌جمهور آمریکا بوده و امروز یکی از شناخته‌شده‌ترین اشیای «دفتر بیضی» است.

اژدهای کومودو

در سال ۱۹۹۰، جورج اچ دبلیو بوش، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، از سوهارتو، رئیس‌جمهور وقت اندونزی، یک «اژدهای کومودو» دریافت کرد؛ خزنده‌ای بزرگ و بالقوه خطرناک. این حیوان که «ناگا» نام داشت، به جای کاخ سفید به باغ‌وحش سینسیناتی منتقل شد و در سال ۲۰۰۷ در سن ۲۴ سالگی درگذشت. رسانه‌های آمریکایی از این هدیه به عنوان یکی از نمونه‌های عجیب هدایای رسمی به رؤسای‌جمهور ایالات متحده یاد کردند.

شاهین‌های گران‌قیمت پوتین

ولادیمیر پوتین در جریان سفر خود به عربستان سعودی و امارات متحده عربی در اکتبر ۲۰۱۹، به ملک سلمان، پادشاه عربستان، و محمد بن زاید، ولیعهد وقت ابوظبی، شاهین‌های کمیاب «جیر‌فالکون کامچاتکا» هدیه داد؛ پرندگانی که از نادرترین گونه‌های شاهین در روسیه به شمار می‌روند. رسانه‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس گزارش دادند شاهینی که به ملک سلمان هدیه شد «آلفا» نام داشت و از شبه‌جزیره کامچاتکا در شرق دور روسیه آورده شده بود؛ منطقه‌ای که به شکارگاه طبیعی این پرندگان مشهور است. شاهین در فرهنگ کشورهای عرب خلیج فارس جایگاه ویژه‌ای دارد و نماد نجابت، شکار سنتی و قدرت محسوب می‌شود.

شیر، عاج و شترمرغ برای روزولت

تئودور روزولت، رئیس‌جمهور شکارچی و طبیعت‌دوست آمریکا، در آغاز قرن بیستم از منلیک دوم، امپراتور اتیوپی، مجموعه‌ای از هدایای غیرمعمول دریافت کرد. در اسناد تاریخی به ارسال دو شیر، دو عاج فیل و چند حیوان دیگر به عنوان نشانه دوستی میان دو کشور اشاره شده است. منلیک دوم در سال ۱۹۰۴ دو شترمرغ برای روزولت فرستاد؛ هدایایی که هم با علاقه شخصی روزولت به حیات‌وحش هماهنگ بود و هم بخشی از تلاش اتیوپی برای گسترش روابط دیپلماتیک با آمریکا محسوب می‌شد.

گوشت گوسفند برای جورج بوش پسر

در سال ۲۰۰۳، نستور کیرشنر، رئیس‌جمهور وقت آرژانتین، حدود ۱۴۰ کیلوگرم گوشت خام گوسفند برای جورج دبلیو بوش فرستاد؛ هدیه‌ای که بیش از هر چیز، نمادی از فرهنگ دام‌پروری و شهرت جهانی گوشت آرژانتینی بود. انتخاب این هدیه بی‌دلیل نبود، چون جورج بوش در آن زمان تصویری از یک رئیس‌جمهور اهل تگزاس و علاقه‌مند به فرهنگ و سنت‌های دامداری و گاوچرانی در این ایالت از خود نشان ‌می‌داد. با این حال، چنین هدیه‌ای از نظر تشریفات دیپلماتیک و قوانین نگهداری مواد غذایی، دردسرهای خاص خود را داشت.

بیمه حمله کروکودیل برای اوباما

در سال ۲۰۱۱، در سفر باراک اوباما به استرالیا، پل هندرسون، رئیس دولت منطقه شمالی استرالیا، برای او بیمه حمله کروکودیل گرفت. خبرگزاری رویترز گزارش داد ارزش بیمه فقط حدود ۱۰ دلار استرالیا بود، اما هدیه به دلیل طنز محلی و تصویر خطرناک کروکودیل‌های آب شور در شمال استرالیا خبرساز شد. در مجموعه آثار کتابخانه اوباما نیز این بیمه‌نامه به عنوان یکی از هدایای رسمی ثبت شده است.

چوب گلف طلایی

شینزو آبه، نخست‌وزیر وقت ژاپن، در سال ۲۰۱۶ یک چوب گلف طلایی به دونالد ترامپ، که تازه به ریاست‌جمهوری انتخاب شده بود، هدیه داد. روزنامه واشنگتن پست نوشت انتخاب رنگ طلایی با سلیقه مشهور دونالد ترامپ همخوانی داشت و گلف از همان زمان به بخشی از زبان مشترک دو رهبر تبدیل شد. بعدها همین هدیه دوباره خبرساز شد، چون بحث‌هایی درباره ثبت و محل نگهداری آن مطرح شد.

توپ جام جهانی پوتین برای ترامپ

در سال ۲۰۱۸ در جریان دیدار خبرساز روسای جمهور روسیه و آمریکا در هلسینکی، ولادیمیر پوتین یک توپ فوتبال رسمی جام جهانی روسیه را به دونالد ترامپ اهدا کرد. این توپ ظاهرا یک هدیه ورزشی و ساده بود، اما به دلیل فضای امنیتی و اتهام‌های دخالت روسیه در انتخابات آمریکا، بلافاصله بحث‌هایی درباره احتمال وجود ابزار شنود یا تراشه در توپ مطرح شد. رسانه‌ها در آن زمان گزارش دادند که این توپ آدیداس دارای تراشه ان‌اف‌سی بود که در همه توپ‌های مشابه استفاده می‌شد.

قالیچه‌ای با تصویر خانواده کلینتون

در سال ۱۹۹۷، حیدر علی‌اف، رئیس‌جمهور وقت جمهوری آذربایجان، به بیل کلینتون و هیلاری کلینتون قالیچه‌ای هدیه داد که تصویر آن دو روی آن بافته شده بود. گاردین گزارش داد که این قالیچه حدود ۱۵۰ در ۱۸۰ سانتی‌متر بود و ۱۲ زن در شیفت‌های هشت‌ساعته برای آماده کردن سریع آن کار کردند؛ کاری که معمولا ماه‌ها طول می‌کشید.

الماس ۷/۵ قیراطی نارندرا مودی برای جیل بایدن

در سال ۲۰۲۳، نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در جریان سفر رسمی خود به واشنگتن، یک الماس آزمایشگاهی ۷/۵ قیراطی به جیل بایدن، همسر جو بایدن، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، هدیه داد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت ارزش این الماس ۲۰ هزار دلار برآورد شد و گران‌ترین هدیه‌ای بود که در آن سال به یکی از اعضای خانواده بایدن اهدا شد. این هدیه تنها یک یادگاری لوکس نبود، بلکه هند آن را نشانه‌ای از فناوری تولید الماس آزمایشگاهی و پیام زیست‌محیطی معرفی کرد.