KAI TSAYE, Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya

Rahoto kai-tsaye

Nabeela Mukhtar Uba

1. Minti 1 da ta wuceSojojin Amurka takwas sun ji rauni a harin Iran

   Kafar yaɗa labarai ta NBC ta ambato wasu jami'an gwamnatin Amurka uku na cewa sojojin ruwan ƙasar guda takwas sun ji rauni sakamakon harin makami mai linzami da Iran ta kai kan wani jirgin ruwa a Mashigar Hormuz.

   Majiyoyin uku sun shaida wa NBC cewa sojojin Amurka na cikin jirgin lokacin da Iran ta kai harin a ranar 14 ga Satumba.

   Ba su bayyana irin jirgin da aka kai wa harin ba, amma sun ce ba jirgin yaƙin Amurka ba ne.

   A yayin rikicin baya-bayan nan tsakanin Iran da Amurka, rundunar sojin Amurka da ke kula da yankin Gabas ta Tsakiya, CENTCOM ta ce wasu daga cikin hare-haren da ta kai martani ne ga ƙoƙarin Iran na kai hari kan jiragen ruwan Amurka.

   Sai dai rundunar ta ce babu wani jirgin yaƙin Amurka da ya samu lahani a waɗan nan hare-haren.

   A baya-bayan nan, wani kwamandan dakarun juyin juya halin Iran ya yi iƙirarin cewa dakarun ƙasar sun yi nasarar tarwatsa wani makami a saman wani jirgin Ruwan Amurka.

2. Mintuna 45 da suka wuceShettima ya koma Najeriya bayan taron UNGA

   Mataimakin shugaban Najeriya Kashim Shettima ya koma ƙasar bayan da ya wakilci Shugaba Bola Tinubu a zauren babban taron Majalisar Ɗinkin Duniya karo na 81 da aka yi a New York da ke Amurka.

   Wata sanarwa da mai bai wa Shettima shawara kan yaɗa labarai, Stanley Nkwocha ya fitar ce ta tabbatar da komawar Shettima Najeriya.

   A cewar sanarwar, yayin bulaguron, Shettima ya gabatar da jawabi a taron na UNGA inda a nan Najeriya ta sake jaddada kiranta na kawo sauye-sauye a kwamitin tsaro na Majalisar Dinkin Duniya inda kuma ta nemi a bai wa wasu ƙasashen Afirka kujerar dindindin.

   A tsukin lokacin, Shettima ya gana da ƴan Najeriya mazauna ƙetare inda a zaman ya jaddada muhimmancin ƙwarewarsu da kuma alfanun da suke da shi ga ci gaban ƙasa.

   Komawar Shettima Najeriya na zuwa ne a daidai lokacin da Tinubu ya sake tsawaita hutunsa inda fadar shugaban ƙasar ta ce zai koma gida a makon da muke ciki.

3. Sa'a 1 da ta wuce'Ba lallai sai Tinubu yana Abuja ba ne zai yi aikinsa'

   Mai bai wa shugaban Najeriya, Bola Tinubu shawara kan yaɗa labarai, Bayo Onanuga ya ce ana sa ran shugaban ƙasar zai koma ƙasar cikin makonnan bayan da ya shafe makonni a Turai inda daga nan yake wanzar da ayyukan gwamnati.

   Cikin wani saƙo da ya wallafa a shafin X, Onanuga ya ce Shugaba Tinubu yana nan cikin ƙoshin lafiya kuma ya kasance yana tafiyar da harkokin gwamnati yayin da yake hutu.

   Ya ce ba lallai sai shugaban ƙasar ya kasance a Abuja ba ne zai iya sauke nauyin da ke kansa na shugabanci ba.

   Ya bayar da misali da taron da Tinubu ya yi da masu hannun jari a Faransa ciki har da rawar da ya ce shugaban ya taka wajen samar da wani shirin tashar jirgin ruwa ta dala biliyan 7 a Ogun wanda gwamnatin jihar ke jagoranta.

   Kalaman Onanuga na zuwa ne yayin da ɓangaren hamayya ke sukar yadda Tinubu ya ɗauki tsawon lokaci ba ya Najeriya da kuma ƙin halartar babban taron Majalisar Ɗinkin Duniya karo na 81.

   Tinubu ya bar Najeriya ne ranar 30 ga watan Agusta domin hutun shekara na tsawon makonni uku inda ya fara zuwa birnin London kafin daga bisani ya je Paris a Faransa.

   Daga baya Fadar shugaban ƙasar ta sanar cewa Tinubu zai tsawaita hutun da ƴan kwanaki inda aka tsara zai dawo a ƙarshen makon da ya gabata.

   Tsohon mataimakin shugaban ƙasa kuma ɗan takarar shugaban ƙasa na jam'iyyar ADC Atiku Abubakar, ya ki yadda shugaban ya daɗe a wajen ƙasar ba tare da miƙa ragamar mulki ba.

   Shi ma dan takarar shugaban kasa na jam'iyyar NDC, Peter Obi, ya taba sukar matakin Tinubu na yin hutunsa a Turai.

4. Sa'a 1 da ta wuceFaɗa na ƙara tsananta a Yemen

   Ana ci gaba da gwabza ƙazamin faɗa a kusa da birnin Taiz a Yemen inda sojojin gwamnati da ke samun goyon bayan Saudiyya ke kokarin daƙile sabon farmakin da mayaƙan Houthi, waɗanda Iran ke mara wa baya, ke kai wa.

   Birnin Taiz yana wani yanki ne a tsakanin yankunan arewa da ke ƙarƙashin ikon ƙungiyar Houthi da kuma yankunan kudanci da ke hannun gwamnati.

   Wakiliyar BBC ta ce majiyoyi daga ɓangaren Houthi sun shaida wa BBC cewa suna shirin kai wani gagarumin farmaki.

   Amma sojojin gwamnati sun ce suna sane da wannan shirin kuma suma sun shirya daƙile shi.

5. Sa'a 1 da ta wuceHukumomi sun tsare mutum biyar kan zargin ta‘addanci a Birtaniya

   Hukumomi a Birtaniya sun tsare wasu mutum biyar bisa zargin aikata laifukan ta'addanci bayan wani lamari da ya auku a kusa da sansanin sojojin saman ƙasar da sojojin Amurka ke amfani da shi don kai hare-hare kan Iran tun watan Maris.

   Shugaba Trump ya ce mutanen sun shirya kai hari ne da zai haifar da mummunar ɓarna.

   Wakilin BBC ya ce mazauna yankin sun bayyana cewa an ƙara tsaurara matakan tsaro a kusa da sansanin sojan saman na Birtaniya.

   An fahimci cewa 'yan sandan da ke yaƙi da ta'addanci suna gudanar da bincike kan ko Iran tana da hannu a wannan lamarin.

6. Sa'o'i 2 da suka wuceAssalamu Alaikum

   Masu bibiyar mu a wannan shafi na Kai Tsaye, BBC Hausa, barkan mu da safiya. Da fatan muna lafiya.

   A yau Litinin, kamar kullum, za mu kawo muku labarai da rahotanni na abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sassan duniya.

   Sai ku kasance tare da mu domin karanta wainar da ake toyawa a duniya. Akwai sauran shafukanmu na sada zumunta - Fesbuk da X da Instagram inda za ku iya zuwa domin karanta ƙarin labarai da kallon bidiyo.