Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya

Rahoto kai-tsaye

Nabeela Mukhtar Uba da Imam Saleh

1. Sa'o'i 6 da suka wucePantami ya lashe zaben fid da gwani na ɗan takarar gwamnan PDP a Gombe

   Tsohon Ministan Sadarwa da Tattalin Arzikin Zamani na Najeriya Farfesa Isa Ali Pantami, ya sake samun tikitin jam’iyyar PDP na neman kujerar gwamnan Jihar Gombe a zaɓen 2027.

   Pantami ya samu nasarar ne bayan mambobin jam’iyyar sun amince da shi a zaɓen fidda gwani da aka gudanar a ranar 29 ga watan Satumban 2026.

   Da yake sanar da sakamakon zaɓen, shugaban kwamitin gudanar da zaɓen Hon. Johnbull Tiemlong Shekarau, ya ce jimillar mambobin jam’iyyar 2,555 da aka tantance ne suka halarci zaɓen.

   Ya ce Pantami ya samu ƙuri’u 2,054, inda ya doke sauran ’yan takara biyu.

   Shekarau ya kuma sanar da cewa tsohon ɗan Majalisar Wakilai, Khamisu Ahmed Mailantarki, ya samu ƙuri’u 389, inda ya zo na biyu, yayin da Hon. Usman Aliyu Garry, wanda ya samu ƙuri’u 112, ya zo na uku.

   Yayin sanar da sakamakon zaɓen, ya ce“Ni, Hon. Johnbull Tiemlong Shekarau, a matsayina na shugaban kwamitin zaɓen fidda gwani na ɗan takarar gwamnan Gombe a PDP, ina ayyana Isa Ali Pantami a matsayin wanda ya lashe wannan zaɓen fidda gwani, tare da ayyana shi a matsayin halastaccen ɗan takarar Jam’iyyar PDP a babban zaɓen 2027.”

   A jawabinsa na karɓar nasarar, Pantami ya yaba wa mambobin jam’iyyar bisa yadda suka kada ƙuri’unsu cikin lumana.

   Ya yi kira ga abokan takararsa, Mailantarki da Garry da su haɗa kai da shi, tare da yin aiki tare domin ganin dukkan ’yan takarar jam’iyyar sun yi nasara a zaɓen gama-gari.

   Ya ce idan aka zaɓe shi, zai samar da shugabanci na gari, tare da ceto jihar daga rashin kyakkyawan shugabancin da ta shafe shekaru tana fama da shi.

2. Sa'o'i 7 da suka wuceTinubu ya koma gida bayan shafe makonni yana hutu a Faransa

   Shugaban Najeriya Bola Tinubu ya koma gida, inda ya sauka a birnin Legas, bayan kammala hutun aiki da ya yi a Faransa.

   Shugaban ya sauka a sashen saukar jiragen shugaban ƙasa na filin jirgin sama na Murtala Muhammed da ke Ikeja a ranar Talata, inda Gwamnan Jihar Legas, Babajide Sanwo-Olu, da wasu manyan jami’ai suka tarbe shi.

   Mai taimaka wa shugaban kan kafafen sada zumunta, Olusegun Dada, ya tabbatar da isowar shugaban, inda ya wallafa cewa: “Ya sauka. Barka da dawowa, Mista President!”

   Tinubu ya bar Abuja ranar 30 ga Agusta domin hutun aikin, inda ya shafe mako guda a Landan kafin ya wuce Paris.

   A cewar mai ba shugaban ƙasar shawara kan yaɗa labarai Bayo Onanuga, Tinubu ya tashi daga Paris zuwa Legas, inda ake sa ran zai gudanar da wasu muhimman taruka da shugabannin siyasa da abokan hulɗarsa.

   Fadar shugaban ƙasar ta ce Tinubu zai kuma gudanar da taruka na musamman da shugabannin siyasa da abokan hulɗa na tsawon kwanaki, a shirye-shiryen zaɓen 2027.

   Ta ce shugaban ya zaɓi fara sauka a Legas ne domin karrama marigayi Cif MKO Abiola, wanda ya lashe zaɓen shugaban ƙasa na watan Yunin 1993, kuma yana daga cikin fitattun mutanen da suka taka rawa a gwagwarmayar demokuraɗiyyar Najeriya.

3. Sa'o'i 7 da suka wuce'Fitar da dabbobi waje na barazanar jefa Najeriya cikin matsalar abinci da durƙushewar tattalin arziki'

   Ƙungiyar makiyaya ta Kulen Allah Cattle Rearers Association of Nigeria, KACRAN, ta yi gargadin cewa yawan fitar da dabbobi daga Najeriya zuwa ƙasashen Afirka na barazana ga tattalin arziki, samar da abinci da tsaron ƙasar.

   Ƙungiyar ta ce a yanzu ana fitar da dimbin shanu, da tumaki da raguna daga manyan kasuwannin dabbobi da ke arewacin Najeriya zuwa ƙasashen Burkina Faso, da Ivory Coast da Togo.

   A cikin wata sanarwa da shugaban ƙungiyar na ƙasa Hon. Khalil Mohd Bello, ya sanya wa hannu, ƙungiyar ta ce a kasuwar ƙananan dabbobi ta Potiskum kaɗai, ana loda kusan tireloli biyar na raguna da tumaki a kowace rana domin kai su ƙasashen.

   KACRAN ta ce wannan na faruwa ne yayin da rashin tsaro, da satar shanu, da ƙarancin wuraren kiwo da na ruwa, da kuma raguwar shigowar dabbobi daga ƙasashen Nijar, da Chadi da Kamaru ke ƙara jefa harkar kiwo cikin matsala.

   Ƙungiyar ta ce bincikenta ya nuna cewa adadin dabbobin da ake fitarwa zuwa ƙasashen waje a kullum ya fi waɗanda ake kaiwa kudancin Najeriya yawa.

   Ta ce ba ta adawa da kasuwancin dabbobi, amma ta fi son a karkatar da cinikin zuwa jihohin kudancin Najeriya domin a riƙe kuɗaɗen da ake samu daga harkar a cikin tattalin arzikin ƙasar.

   KACRAN ta kuma yi gargadin cewa idan aka ci gaba da fitar da dabbobin da ake kiwo a wannan yanayi, farashin raguna zai iya ƙara tashi, lamarin da ka iya sa mutane da dama su kasa sayen rago a lokacin bukukuwan Sallah.

   Ƙungiyar ta ce a halin yanzu farashin rago ya kai tsakanin Naira 300,000 zuwa Naira miliyan ɗaya, ya danganta da girmansa.

   Don dakile matsalar, KACRAN ta yi kira ga gwamnonin jihohin arewa da sauran shugabannin yankin da su dakatar da fitar da dabbobin da ake kiwo domin bunƙasa su zuwa wasu ƙasashe.

   Ta kuma nemi gwamnoni su tallafa wa masu safarar dabbobi da rance mai sauƙi, domin su karkatar da harkokinsu zuwa kasuwannin kudancin Najeriya.

   Haka kuma, ƙungiyar ta bukaci a farfaɗo da wuraren kiwo da burtalai, wato hanyoyin da dabbobi ke bi, tare da samar da abinci da ruwa da kuma ƙara matakan tsaro domin kawo ƙarshen satar shanu da ayyukan 'yan bindiga.

   KACRAN ta ce bunƙasa kiwo zai taimaka wajen samar da abinci da ayyukan yi, da rage kuɗin da Najeriya ke kashewa wajen shigo da nama da madara daga ƙasashen waje, da kuma ƙara kuɗaɗen shiga cikin tattalin arzikin ƙasar.

4. Sa'o'i 8 da suka wuce'Matsin lamba ce ta sa Amurka ta sanya wa jiragenmu takunkumi'

   Wata mai magana da yawun gwamnatin Iran ta ce takunkuman da Amurka ta sanya wa jiragen ƙasa “shaida ce ta matsin lambar Amurka”.

   Fatemeh Mohajerani ta ce Iran ta shigar da ƙorafi ga ƙungiyoyin duniya, kuma tana ɗaukar matakan doka da na diflomasiyya kan lamarin.

   Shugaban Hukumar Sufurin Jiragen Sama ta Iran, Abuzar Shiroudi, ya ce a ranar Litinin ya shigar da ƙorafi a hukumance ga Hukumar Kula da Sufurin Jiragen Sama ta Majalisar Ɗinkin Duniya (ICAO), inda ya yi nuni da takunkuman da aka sanya wa jiragen saman Iran.

   Shiroudi ya ce an haɗa ƙorafin da takardun da suka yi bayani kan tasirin takunkuman ga zirga-zirgar jiragen saman Iran.

   Tun daga makon da ya gabata, lokacin da sababbin takunkuman Amurka kan kamfanonin jiragen saman Iran suka fara aiki, filayen jiragen sama a ƙasashe da dama sun dakatar ko kuma sun takaita zirga-zirgar jiragen saman Iran.

5. Sa'o'i 9 da suka wuceƊalibi ɗan shekara 13 ya kashe malamarsa a makarata

   Wani ɗalibi ɗan shekara 13 da ke ɗauke da wuƙa ya kashe wata malamar makaranta tare da jikkata wata malamar da wata ɗaliba a wani hari a arewa maso yammacin Slovakia.

   Harin ya faru ne da misalin ƙarfe 7 na safe agogon GMT a ƙauyen Staskov, kusa da iyakar ƙasar da Jamhuriyar Czech.

   ‘Yan sanda sun ce sun kama ɗalibin mai shekaru 13, kuma suna bincikarsa kan zargin kisan kai da gangan.

   Ministan Harkokin Cikin Gida na kasar, Matus Sutaj Estok, ya ce ɗalibin ya kai harin da wuƙa ne bayan darasi na farko.

   Wata malama mai shekaru 61 ta mutu sakamakon raunukan da ta samu, yayin da wata malama mai shekaru 44, wadda aka caka wuƙa a ƙirji, da wata ɗaliba aka kai su asibiti.

   Ministan Lafiya, Kamil Sasko, ya ce ɗalibar na cikin mawuyacin hali bayan harin.

6. 29 Satumba 2026'Rikicin ƙabilanci ya janyo asarar rayuka da dama a Taraba'

   Mutane da dama sun rasa rayukansu yayin da wasu suka jikkata baya ga gidaje sama da 340 da aka kone sakamakon sabon rikicin da ya barke tsakanin al'ummar Mambilla da makiyayan Fulani a karamar hukumar Sardauna a jihar Taraba.

   Rikicin ya tilasta wa daruruwan mutane yin hijira zuwa Kamaru domin tsira da rayukansu.

   Yankin Mambilla dai ya dade yana fama da tashe-tashen hankulan kabilanci da rikice-rikicen makiyaya.

   Rahotanni sun ce rikicin ya fara ne bayan wata takaddama tsakanin wata mata ‘yar yankin Mambila da kuma wani makiyayi, lamarin da daga bisani ya rikide zuwa tashin hankali a kauyuka da dama na yankin.

   Rikicin wanda ya shafi al’ummomin Gero da Mbara ya watsu zuwa wasu garuruwan kabilun na Mambila da Fulani ya zuwa Wuro Buba,

   Sauran wuraren da ya yadu, su hadar da Wuro Ardo Bashiru, da Wuro Wakili Idrisa, da kuma Wuro Mbarkal.

   Haka ma akalla mutum bakwai sun rasa rayukansu baya ga jikkata da dama da har kawo yanzu ba a san adadinsu ba.

   Bayanan sun tabbatar da cewa sama da mutum dubu daya ne suka tsere daga gidajensu, yayin da wasu daga cikinsu suka tsallaka zuwa kasar Kamaru domin neman mafaka.

   Haka kuma ana zargin cewa akwai mutane da dama da har yanzu ba a gano inda suke ba.

   Rundunar ‘Yan Sandan jihar Taraba ta fitar da sanarwar cewa tuni ta tura rundunar hadin gwiwa zuwa yankin tare da kara yawan jami'an tsaro da amfani da jirgin sama mai saukar ungulu domin sa ido akan abubuwan da ka je su zo.

7. 29 Satumba 2026An yanke wa mutum hudu hukuncin kisa kan satar mutane a Najeriya

   Wata kotu a Jihar Edo ta yanke wa wasu mutane huɗu hukuncin kisa kan laifuka da dama, bayan samun su da hannu wajen sace wata mata a Kasuwar Kayan Lambu da ke kan titin Airport a birnin Benin.

   Mai shari’a Aigbona Momodu na Kotun Hukuna Manyan Laifuka ta Jihar Edo ne ya yanke hukuncin a ranar Talata, a shari’ar satar mutane ta farko da kotun ta yanke hukunci a kanta.

   An gurfanar da mutanen huɗu, da suka hada da Marvellous Isaac, da Wisdom Michael, da Rufus Emete Michael da Gift Raphael ne kan tuhume-tuhume 11 da suka haɗa da satar mutane, da haɗa baki, da fashi da makami, da ayyukan ƙungiyar asiri da kuma mallakar bindigogi ba bisa ƙa’ida ba.

   A yayin yanke hukuncin, Mai shari’a Momodu ya ce doka ba ta ba shi damar yin sassauci wajen zartar da hukuncin da aka tanada ba.

8. 29 Satumba 2026Ƴan kama wuri zaunan Isra\ila sun kori FalasdInawa daga giajensu

   Fiye da yahudawa 'yan kama wuri zauna 100 sun kai hari wani kauyen Falasɗinawa da ke yamma da gabar kogin Jordan da Isra’ila ta mamaye, tare da hana wasu iyalai da aka tilastawa barin muhallansu komawa gidajensu.

   Sojojin Isra’ila sun ce yahudawan sun yi ta jifan mutane da duwatsu, sun tare hanyoyi, sannan sun ƙone gidaje da motoci a ƙauyen Jalud.

   Jami’an tsaron kan iyaka na Isra’ila guda uku sun jikkata a yayin rikicin. Wakiliyar BBC ta ce Mahaifin yaran Mahmoud Tubasi ya shaida min cewa ya na fargabar 'yan kama wuri zaunan za su kashe shi da Dan sa da matar shi.

   Kuma 'yan kama wuri zaunar sun fara gayyato wasu abokansu domin kai musu hari. A watan Yuli da ya wuce ne Iyalan Falasɗinawan suka tsere daga ƙauyen, bayan shafe watanni suna fuskantar musgunawa da hare-hare.

9. 29 Satumba 2026Traore ya ƙaddamar da matatar zinare ta farko a Burkina Faso

   Burkina Faso ta buɗe matatar zinare ta farko a ƙasar, yayin da gwamnatin sojin ƙasar ke ƙoƙarin sarrafa kaso mai yawa na albarkatun ƙasarta a cikin gida tare da ƙara ƙarfafa ikonta kan ɗaya daga cikin muhimman masana’antun ƙasar.

   Shugaban gwamnatin mulkin soja, Ibrahim Traoré, ya ce matakin wani ɓangare ne na yunƙurin da ake yi na kawo ƙarshen dogaron ƙasar kan fitar da albarkatun ƙasa zuwa ƙasashen waje domin sarrafa su.

   “Muna son mu tace dukkan ma’adinanmu a nan cikin gida... muna son mu samu iko kan sarrafa su daga farko har ƙarshe,” in ji shi yayin ƙaddamar da matatar a Ouagadougou, babban birnin ƙasar, ranar Litinin.

   Burkina Faso na ɗaya daga cikin manyan ƙasashen Afirka masu samar da zinare, amma hukumomi sun sha fama wajen sa ido da kuma tsara harkokin haƙar ma’adinai ta hanyoyin da ba bisa doka ba, wanda hare-haren masu iƙirarin jihadi suka yi wa illa.

   Gwamnatin Traoré na fatan sabuwar matatar za ta taimaka wajen mayar da Burkina Faso cibiyar tace zinare ta yankin.

10. 29 Satumba 2026Tinubu na kan hanyar komawa Najeriya bayan kammala hutun aiki

    Shugaban Najeriya Bola Tinubu ya kammala hutun aiki da ya ɗauka kuma tuni ya kamo hanyar komawa gida daga birnin Paris na Faransa.

    Cikin wata sanarwa da fadar shugaban Najeriyar ta fitar, ana sa ran jirgin shugaban ƙasar zai sauka a filin jirgin sama na Murtala Muhammed da ke Legas da yammacin yau.

    Sanarwar ta ce Shugaba Tinubu ya zaɓi ya sauka a Legas domin girmama marigayi Cif MKO Abiola, wanda ake kallonsa a matsayin gwarzo a gwagwarmayar dimokuraɗiyyar Najeriya.

    A ranar bikin samun ’yancin kai, shugaba Tinubu zai halarci bikin haska wani fim da aka shirya domin karrama Abiola, wanda ya lashe zaɓen watan Yunin 1993 wanda za a nuna a Legas.

    Sanarwar ta bayyana cewa yayin zamansa a Legas, Shugaba Tinubu zai kuma gana da jagororin siyasa da abokan hulɗarsa na tsawon kwanaki, a wani ɓangare na shirye-shiryen zaɓen 2027.

    A ranar 30 ga Agusta ne Shugaba Tinubu ya bar Abuja domin hutun aiki. Ya shafe mako guda a Landan kafin ya wuce Paris da ke Faransa.

    Yayin zamansa a Paris, Tinubu ya halarci liyafar cin abinci da Shugaba Emmanuel Macron na Faransa. Ya kuma gana da ’yan kasuwa, ciki har da Vincent Bolloré.

    A ranar Litinin, Tinubu ya kuma gana da shugaban First Holdings, Femi Otedola.

    A makon da ya gabata, Shugaba Tinubu ya shaida rattaba hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna tsakanin gwamnatin Jihar Ogun da DP World, domin gina tashar jiragen ruwa mai zurfi ta Gateway a Ogun.

    Sanarwar ta kuma ce Tinubu zai koma Abuja da zarar ya kammala hidindimunsa na siyasa a Legas.

11. 29 Satumba 2026Dangote zai sayar da hannun jarin kamfaninsa na taki a baɗi

    Attajirin Afirka, Aliko Dangote, ya ce yana fatan sayar da hannun jarin rukunin kamfaninsa na sarrafa taki a cikin shekara mai zuwa.

    Dangote ya bayyana haka ne a wani taron masu zuba jari a Kasuwar Hannun Jari ta Nairobi, inda ya ce “muna fatan sayar da hannun jarin kamfanin cikin shekara mai zuwa. Mu bai wa jama’a dama su mallake shi.”

    Ya ce kamfanin takin na shirin gina masana’antun samar da taki guda shida, waɗanda ake sa ran kammala su tsakanin ƙarshen shekarar 2028 da farkon 2029, da nufin samar da tan miliyan 12 na taki a duk shekara.

    Dangote ya yi wannan jawabi ne gabanin bikin aza harsashin ginin wata matatar mai da ake shirin ginawa a Lamu na Kenya, wadda ake sa ran za ta iya tace gangar mai 700,000 a kowace rana.

    Ya kuma ce rukunin kamfanoninsa ya kafa wani sabon sashe na harkokin sufurin jiragen ruwa.

12. 29 Satumba 2026Sojoji sun kuɓutar da matafiya 41 daga hannun ƴanbindiga

    Sojoji da ke aiki ƙarƙashin rundunar Fansan Yamma sun kuɓutar da matafiya 41 da ƴanbindiga suka sace bayan da motarsu ta lalace a kan wata babbar hanya da ke ƙaramar hukumar Tsafe a jihar Zamfara.

    A cewar wata sanarwa da muƙaddashin daraktan yaɗa labarai na rundunar, Leftanar Kanar Olaniyi Osoba, motar ta taso ne daga Senegal zuwa jihar Kano a lokacin da ta samu matsala.

    "Bayanai na cewa ƴanbindigar sun yi amfani da matsalar da fasinjojin suka shiga ta lalacewar mota don far musu da kuma yunƙurin yin garkuwa da su."

    Sojojin sun samu bayanan sirri kuma nan take suka garzaya zuwa wajen inda kuma aka yi arangama tsakaninsu.

    Sanarwar ta ƙara da cewa sojojin sun tilasta wa ƴanbindigar tserewa cikin gonaki inda kuma suka bar fasinjojin.

    Laftanar Kanar Olaniyi ya ce an kuɓutar da duka fasinjojin 41 da suka haɗa da maza 24 da mata 10 sai yara 7 kuma babu wanda ya ji rauni sannan a cewarsa suna samun kulawar da ta dace a wajen sojojin.

    Sanarwar ta ƙara da cewa za a haɗa fasinjojin da ƴanuwansu.

    Rundunar ta kuma ce jami'anta za su ci gaba da ƙoƙari don gano tare da kama ƴanbindigar da suka tsere.

13. 29 Satumba 2026Abin da ya sa na raba jiha da tafiyar Rarara - Mansura

    Tauraruwar fina-finan Hausa Mansurah Isah wadda ta fita daga ƙungiyar ʼTripple Rʼ mai tallata takarar Shugaba Bola Tinubu wadda sanannen mawaƙin Hausa Dauda Rarara ke jagoranta, ta ce tana fatan a ƙarshe Rarara zai bai wa maraɗa kunya, ya raba abin da suka samu ga abokan tafiyarsa. Ta kuma yi bayani a kan abin da ya sa ta raba gari da Tripple R.

14. 29 Satumba 2026Najeriya ta yi allahwadai da ƙarin mutuwar ƴanƙasarta a Afirka ta Kudu

    Najeriya ta yi allahwadai da mutuwar ’yan ƙasarta uku a Afirka ta Kudu cikin kwanaki huɗu, a daidai lokacin da takun-saka ke ƙara ƙamari tsakanin ƙasashen biyu kan cin zarafin ’yan Najeriya mazauna Afirka ta Kudu.

    Ofishin jakadancin Najeriya da ke Johannesburg ya ce mutuwar mutanen, tsakanin 18 da 21 ga watan Satumba, ta haifar da tambayoyi kan abin da ya bayyana a matsayin “wani salo na kai wa ’yan Najeriya hari a Afirka ta Kudu.”

    Ofishin ya buƙaci hukumomin Afirka ta Kudu su gudanar da bincike kan lamarin tare da hukunta waɗanda ke da hannu a lamarin

    Ma’aikatar harkokin wajen Najeriya ta shaida wa BBC a ranar Talata cewa, “waɗannan mace-macen na abin takaici sun faru ne a daidai lokacin da ’yan Najeriya da sauran ’yan Afirka ke ci gaba da fuskantar matsalar ƙyamar baƙi da ƙiyayya a Afirka ta Kudu.”

    Kakakin ma’aikatar, Femi Adeniyi, ya ƙara da cewa “Muna buƙatar hukumomin Afirka ta Kudu da su gudanar da cikakken bincike kan waɗannan mace-macen, sannan su gurfanar da waɗanda ke da alhakin hakan a gaban shari’a.”

    Ma’aikatar ta kuma tabbatar da rahoton, tana mai bayyana lamarin a matsayin “abin takaici da matuƙar tayar da hankali.”

    Ana zargin ɗaya daga cikin waɗanda suka mutu, Kenechukwu Christopher Igwemmadu, ya mutu ne bayan ya dira ƙasa daga wani gini a Bloemfontein yayin da yake ƙoƙarin tserewa cin zarafin ’yan sanda, a cewar ofishin jakadancin.

    Shi ma wani ɗan Najeriya, Olaniyi Olaleye Olatunde, ya mutu bayan an harbe shi yayin wata hatsaniya a wani gidan rawa da ke Pretoria, inda yake aiki a matsayin jami’in tsaro.

    Ofishin jakadancin ya ce mutumin da ake zargi da harbin ya tsere daga wurin kafin daga bisani ya dawo, inda ake zargin ya yi wa shaidu barazana. BBC ba ta samu damar tabbatar da waɗannan bayanai ba.

    Mutum na uku, Christian Hillary Nnaemeka, ana zargin ya mutu ne bayan wata arangama da wata tawagar da ɗan siyasar Afirka ta Kudu kuma ɗan jarida mai binciken ƙwaƙwaf, Xolani Khumalo, ke jagoranta.

    Ofishin jakadancin ya ce an ci zarafin Mista Nnaemeka tare da azabtar da shi yayin arangamar, kafin ya suma yayin da yake ƙoƙarin tserewa. An kai shi asibiti, amma daga bisani aka tabbatar da mutuwarsa.

    Har yanzu hukumomin Afirka ta Kudu ba su ce komai ba game da waɗannan rahotanni.

15. 29 Satumba 2026Za a naɗa ɗanjarida a matsayin Sarki a Uganda

    Gaba a yau ne za a yi bikin naɗin Yarima Edward Kijanangoma a matsayin Sarkin Masauartar Tooro a Uganda.

    Bikin naɗin sarautar na zuwa ne a daidai lokacin da ake tsaka da takaddama mai zafi game da wanda zai gaji karagar mulki a gidan sarautar.

    Ga ’yan Uganda da dama, ba a san shi a matsayin magajin karagar mulki ba, sai dai a matsayin ɗan jarida, wanda ya shafe shekaru yana aiki a matsayin mai gabatar da labarai a gidan rediyo da talabijin na gwamnati.

    A jiya Litinin ne, Yarima Edward ya gudanar da wasu al'adun gargajiya da aka daɗe ana yi tsawon ƙarnuka, a wani ɓangare na bukukuwan naɗin sabon sarki.

    A daren jiya kuma Yarima Edward ya samu rakiyar ɗaruruwan mutane zuwa Fadar Karuziika inda za a naɗa shi a matsayin sabon sarki.

    A ƙofar fadar, an shirya wasan nuna bajinta tsakanin magoya bayan wani yarima da kuma na sabon sarkin.

    Bisa al'adar Tooro, wasan nuna bajintar wanda sabon sarkin ya yi nasara, yana alamta miƙa ragamar mulki ga sabon sarki. Haka kuma, al'adun suna nuna amincewa da sabon sarkin.

    Da dama daga cikin mutanen sun riƙe fitilun gargajiya inda suke haska hanya yayin tattakin.

    A yau kuma ana sa ran sarkin zai halarci taron addu'oi a coci kafin ya gabatar da jawabi. Daga bisani kuma zai koma Fadar Karuziika inda za a naɗa shi sarki kuma ya karɓi sunan Sarki Edward Rukidi Kijanangoma Nyabongo I.

    Ƴan majalisar sarki ne suka naɗa Yarima Edward Kijanangoma domin ya gaji marigayi Sarki Oyo Nyimba Kabamba Iguru, wanda ya rasu a watan da ya gabata sakamakon cutar daji.

16. 29 Satumba 2026Ƴaƴan manyan ƴansiyasar Najeriya da ke takara a 2027

    A daidai lokacin da ake ƙara tunkarar zaɓen 2027, ana ganin yadda ƴaƴan wasu daga cikin fitattun ƴan siyasar Najeriya ke neman gadon kujerun siyasa da iyayensu suka taɓa riƙewa ko kuma suka yi fice a siyasar. Lamarin na ƙara haifar da muhawara kan ko siyasar Najeriya na neman komawa kamar gado?

17. 29 Satumba 2026OpenAI ya soke ƙudirin sakin sabon tsarin fasahar saboda tsaro

    Kamfanin ƙirƙirarriyar basira na OpenAI, ya sanar da dakatar da shirin sakin wani sabon tsarin basirar saboda matsalolin da suka shafi tsaro.

    A cikin wata sanarwa, kamfanin ya ce tsarin, mai suna GPT-6.1 Astra, bai cika ka'idojin da aka gindaya ba wajen kasancewa cikin iyakokin da aka amince da su, da kuma yadda yake bayyana wa masu amfani irin aikin da ya gudanar.

    An tsara fitar da sabon tsarin ne a wata mai zuwa.

    Wannan mataki na zuwa ne a lokacin da kamfanonin da ke samar da kirkirarriyar basirar AI ke fuskantar ƙarin bincike da kuma kiraye-kirayen samar da ƙa'idojin da za su daidaita ayyukansu.

18. 29 Satumba 2026Firaiministan Faransa ya yi gargaɗi kan tsananta zanga-zangar ɗalibai

    Firaministan Faransa, Sebastien Lecornu, ya yi gargaɗin cewa duk wani yunkuri na tsananta zanga-zangar ɗalibai da ake yi a makarantun sakandare a faɗin ƙasar zai kasance marar amfani.

    Fiye da mutum 160 aka kama a ranar Litinin dangane da zanga-zangar.

    A wani saƙo da ya wallafa a shafinsa na sada zumunta, Mista Lecornu ya yi misali da rahotannin da ke cewa an yi amfani da tartsatsin wuta da kuma tashe-tashen hankula a yayin zanga-zangar.

    Gangamin ya fara ne a birnin Paris a makon da ya gabata, inda ɗalibai suka shafe kwanaki suna kulle makarantunsu domin nuna rashin amincewa da halin da suke ciki.

    Daga cikin dalilan zanga-zangar akwai cunkoson ɗalibai a ajujuwa, da yawan ayyuka da kuma ƙarancin malamai.

    Tun daga lokacin ne zanga-zangar ta bazu zuwa wasu sassa na kasar.

19. 29 Satumba 2026'Akwai hannun ƴan ƙasar waje a hari kan sansanin sojin Birtaniya'

    Sakataren harkokin wajen Amurka, Marco Rubio, ya ce abin da ya faru a wani sansanin sojin sama na Birtaniya da dakarun Amurka ke amfani da shi, inda aka kama wasu maza biyar bisa zargin shirya aikata ta'addanci, ya bayyana a fili cewa akwai hannun wasu 'yan kasar waje.

    Da yake magana da gidan talabijin na Fox News, Rubio ya ce ana sa ran samun karin bayanai a cikin kwanaki masu zuwa.

    Tun da farko, sakataren harkokin tsaron Birtaniya, ya ce ya yi wuri a tabbatar da cewa akwai hannun wasu 'yan kasar waje a cikin lamarin.

    Tuni dai shugaban Amurka Donald Trump, ya soki matakin 'yan sandan yaki da ta'addancin Birtaniya wanda suka bayar da belin mutanen biyar.

    Sansanin sojin da abin ya shafa na daga cikin wuraren da Amurka ta yi amfani da su wajen kai hare-hare kan Iran. Sai dai gwamnatin Iran ta musanta zargin cewa tana da hannu a harin da ake bincike a kansa.

20. 29 Satumba 2026Trump ya musanta tayin sassauta wa Iran takunkumi

    Shugaban Amurka Donald Trump ya musanta rahotannin kafafen yaɗa labarai da ke cewa ya yi wa Iran tayin sassauta mata takunkuman da aka kakaba mata da kuma sakin wasu kuɗaɗen ƙasar da aka rike, domin ta amince da wasu sharuɗɗan da suka shafi shirinta na nukiliya.

    A wani saƙo da ya wallafa a shafinsa na sada zumunta, Mista Trump ya bayyana wani rahoto da kafar yaɗa labarai ta Axios ta wallafa a matsayin zancen kanzon kurege.

    Rahoton na kafar yada labaran wanda ya ambato wasu jami'an gwamnatin Amurka, ya ce Washington ta miƙa wannan tayi ne yayin da masu shiga tsakani daga ƙasashen Qatar da Pakistan ke ƙoƙarin kulla yarjejeniya tsakanin Amurka da Iran a birnin New York.

    Ana sa ran masu shiga tsakanin za su tattauna a lokuta daban-daban da ministan harkokin wajen Iran, Abbas Araghchi, da kuma jami'an gwamnatin Amurka a ƙoƙarin rage zaman dar-dar da ke tsakanin kasashen biyu.