મર્લિન મુનરો@100 : એ અભિનેત્રીની કહાણી જેમાં રાજકારણ, સેક્સ, માફિયા સહિત બધું હતું, તેમનું મોત રહસ્ય કેમ બની ગયું?

"સાચી વાત ખૂબ ઓછા લોકો સુધી પહોંચે છે. સામાન્ય રીતે ખોટી વાતો જ ફેલાય છે અને જો તમે સત્યથી શરૂઆત નથી કરતા તો એ સમજવું મુશ્કેલ બની જાય છે કે શરૂઆત ક્યાંથી કરવામાં આવે."

આ વાતો ફિલ્મ અભિનેત્રી મર્લિન મુનરોએ, તેઓ મૃત્યુ પામ્યાં તેના થોડા સમય પહેલાં 1962માં, 'લાઇફ' મૅગેઝીનને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહી હતી.

1 જૂન 1926એ મુનરોનો જન્મ થયો હતો; એટલે કે, આજથી બરાબર 100 વર્ષ પહેલાં. તેમનું સાચું નામ નૉર્મા જીન મૉર્ટેનસન હતું.

36 વર્ષની ઉંમરે તેમનું અવસાન થઈ ગયું. તેઓ પોતાની પાછળ વિરોધાભાસોભરી જીવનકથા મૂકતાં ગયાં.

લાખો લોકોનાં પ્રિય હોવા છતાં તેઓ માનસિક અને ભાવનાત્મક સમસ્યાઓ સામે ઝઝૂમતાં રહ્યાં, જેના કારણે તેઓ પોતાના બાળપણ અને કંઈક અંશે પ્રસિદ્ધિને બોજ માનતાં હતાં.

ઑગસ્ટ 1962માં તેમના મૃત્યુને સત્તાવાર રીતે 'સંભવિત આત્મહત્યા' જાહેર કરી દેવામાં આવી હતી, પરંતુ ત્યાર પછીથી અફવાઓ અને કાવતરાસંબંધી વાતો થવા લાગી, જે આજ સુધી ચાલુ છે.

તેમની કહાણીમાં એક હૉલીવૂડ ફિલ્મ માટે જરૂરી લગભગ બધો મસાલો છે – સેક્સ, રાજકારણ, જાસૂસી એજન્સીઓ, માફિયાની કથિત ભૂમિકા અને એટલે સુધી કે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ અને તેમના પરિવાર સાથે સંકળાયેલા આરોપ પણ.

મર્લિન મુનરોના મોતની તપાસમાં શું થયું હતું?

1982માં જ્યારે લૉસ એન્જિલસના ડિસ્ટ્રિક્ટ ઍટર્નીએ મુનરોના મૃત્યુના કેસની ફરીથી સમીક્ષા કરી, ત્યારે બ્રિટિશ પત્રકાર ઍન્થની સમર્સ આ રહસ્યના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે કૅલિફૉર્નિયા ગયા.

તેમણે બીબીસી મુંડોને કહ્યું, "ખૂબ જલદી મને અહેસાસ થઈ ગયો કે આ કહાણી હું ધારું છું તેના કરતાં ઘણી વધારે વ્યાપક અને ગૂંચવણ ભરેલી છે. તેમાં ઊંડા ઊતરવા માટે ઘણું બધું હતું."

તેમણે એક કાર ખરીદી અને લોકોનાં ઘરે-ઘરે જઈને પૂછવાનું અને ફોન કૉલ કરવાનું શરૂ કર્યું.

તેમને કેટલાક લોકો એવા મળ્યા જેમણે અવગણના કરી, જ્યારે કેટલાકે વાત કરવાનો જ ઇન્કાર કરી દીધો, પરંતુ તેમણે પોતાના પ્રયત્નો ચાલુ રાખ્યા.

આખરે તેમણે 700 કરતાં વધારે લોકોના ઇન્ટરવ્યૂ કર્યા. તેમાં ઘણા એવા લોકો સામેલ હતા જેમને અભિનેત્રીના જીવનના અંતિમ દિવસો અને કલાકોની ખૂબ નજીકથી માહિતી હતી.

તેમાં તેમનાં હાઉસકીપર યુનિસ મરે અને મુનરોના છેલ્લા મનોચિકિત્સક ડૉક્ટર રાલ્ફ ગ્રીનસનનો પરિવાર પણ સામેલ હતો.

ત્યાર પછી પ્રકાશિત થયેલા તેમના પુસ્તક 'ગૉડેસ: ધ સીક્રેટ લાઇવ્સ ઑફ મર્લિન મુનરો'એ 2022માં બનેલી નેટફ્લિક્સ ડૉક્યૂમેન્ટરી 'ધ મિસ્ટ્રી ઑફ મૅરલિન મનરો: ધ અનહર્ડ ટેપ્સ' માટે આધારરૂપ કામ કર્યું.

તેમણે કહ્યું, "મને એવું કશું જ ન મળ્યું જેનાથી મને લાગે કે તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ મને એ વાતના પુરાવા મળ્યા કે તેમના મૃત્યુની પરિસ્થિતિઓને જાણી જોઈને છુપાવવામાં આવી હતી."

"અને હું કહીશ કે પુરાવા દર્શાવે છે કે આ અભિનેત્રીના કૅનેડી ભાઈઓ સાથેના સંબંધોના કારણે કરવામાં આવ્યું હતું."

મર્લિન મનરો અને કૅનેડી વચ્ચે કેવા સંબંધ હતા?

મર્લિન મુનરોના મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા રહસ્યના કેન્દ્રમાં અમેરિકાના તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જૉન કૅનેડી અને ઍટર્ની જનરલ રૉબર્ટ 'બૉબી' કૅનેડીની સાથે તેમના કથિત સંબંધ છે.

સમર્સનાં સૂત્રોએ તેમને જણાવ્યું કે મુનરો અને કૅનેડી ભાઈઓની મુલાકાતો ઘણી વાર માલિબૂ-સ્થિત પીટર લૉફોર્ડની સમુદ્રકિનારે આવેલી હવેલીમાં થતી હતી.

લૉફોર્ડ, કૅનેડી ભાઈઓના બનેવી અને મુનરોના મિત્ર હતા.

કેટલાક અન્ય લોકોએ ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન મુનરો અને બંને ભાઈઓના એક કથિત રોમૅન્ટિક સંબંધ વિશે વાત કરી હતી પહેલાં જૉન અને પછી બૉબી. જોકે, કૅનેડી પરિવારે આનો ક્યારેય સ્વીકાર ન કર્યો.

સમર્સના રેકૉર્ડિંગ્સમાં ખાનગી જાસૂસો અને પૂર્વ એફબીઆઇ એજન્ટોએ કહ્યું કે મર્લિન મુનરો અને કૅનેડી ભાઈઓ પર નજર રાખવામાં આવતી હતી.

કેસ સાથે સંકળાયેલા તપાસકર્તાઓએ તેમને જણાવ્યું કે કાયદા-વ્યવસ્થા સાથે સંકળાયેલી એજન્સીઓ અને માફિયા જૂથોએ મુનરો અને લૉફોર્ડનાં ઘરોમાં માઇક્રોફોન લગાવ્યા હતા, તેઓ ઍટર્ની જનરલ પર દબાણ ઊભું કરવા માટે સંભવિત વિવાદિત સામગ્રી મેળવવા માગતા હતા.

તેમણે એવો રિપોર્ટ પણ કર્યો કે એફબીઆઇની ફાઇલોમાં મુનરોની ડાબેરી વિચારધારાની તપાસનો ઉલ્લેખ હતો અને કૅનેડી ભાઈઓ સાથેની તેમની મુલાકાતોને સુરક્ષાનાં કારણોસર ચિંતાનો વિષય માનવામાં આવી હતી.

સમર્સ કહે છે કે આ જ કારણે કૅનેડી ભાઈઓએ તેમની સાથેના બધા સંબંધ તોડી નાખ્યા.

સર્વેલન્સ સ્પેશિયલિસ્ટ [દેખરેખ નિષ્ણાત] રીડ વિલ્સને સમર્સને જણાવ્યું કે એક વાયરટૅપ રેકૉર્ડિંગમાં મુનરોએ પોતાના મૃત્યુના દિવસે પીટર લૉફોર્ડને કહેલું કે તેઓ ઇચ્છે છે કે તેમને એકલાં છોડી દેવામાં આવે.

મુનરોએ કથિત રીતે કહ્યું, "મને લાગે છે કે મારો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. હું મારી જાતને માંસનો ટુકડો સમજી રહી છું. મને લાગે છે કે મને જ્યાં-ત્યાં ફેરવવામાં આવી છે."

વિલ્સને કહ્યું, "આ દિલ તૂટવાની વાત નહોતી. પરંતુ તેમને લાગતું હતું કે તેમનો ફાયદો ઉઠાવાયો છે અને તેમને જૂઠું કહેવામાં આવ્યું છે."

શું મર્લિન મુનરોની હત્યાનું કાવતરું હતું?

મુનરો કૅનેડી ભાઈઓ માટે મુસીબત અને ખતરનાક વ્યક્તિ બની ગયાં હતાં, આ થિયરી તેમની હત્યાની થિયરીને ચગાવતી રહી છે. પરંતુ ઍન્થની સમર્સ કહે છે કે તેના કોઈ પુરાવા નથી.

"કોઈની હત્યાનો દાવો કરવા માટે સાબિતી જોઈએ અને અને આમાં કોઈ પુરાવો નથી."

જોકે તેઓ ઉમેરે છે, "જે રાત્રે તેઓ મૃત્યુ પામ્યાં, તેના પુરાવા એ દર્શાવે છે કે એક કહાણી રચવામાં આવી હતી, સાચી વાત કહેવામાં ન આવી."

સત્તાવાર નિવેદનો અનુસાર, હાઉસકીપર યુનિસ મરેએ 5 ઑગસ્ટ રવિવારે સવારે 3 વાગ્યે મુનરોના રૂમમાં અજવાળું જોયું અને મનોચિકિત્સક રાલ્ફ ગ્રીનસનને બોલાવ્યા.

ગ્રીનસને બારીમાંથી જોયું કે તેઓ પથારીમાં પડ્યાં હતાં, કદાચ તેમનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું. તેમણે બારી તોડી અને પછી મરેએ પોલીસને બોલાવી.

પરંતુ સમર્સે ભેગાં કરેલાં નિવેદનો અલગ હતાં. મુનરોના પ્રેસ એજન્ટનાં પત્ની નથાલી જૅકબ્સે યાદ કર્યું કે તેમના પતિને 4 ઑગસ્ટ શનિવાર રાત્રે 10 કે 11 વાગ્યે અભિનેત્રી સાથે સંકળાયેલી ઇમર્જન્સી સ્થિતિની માહિતી મળી ગઈ હતી.

કોરોનર થૉમસ નોગુચીએ મૃત્યુનો સંભવિત સમય રાતના 11 વાગ્યા કે અડધી રાત જણાવ્યો; એટલે કે તે 4 ઑગસ્ટે જ મૃત્યુ પામ્યાં હતાં, પાંચમીએ નહીં.

તો, આવો તફાવત શા માટે?

સમર્સ કહે છે, "મને એ સમજવામાં ખૂબ સમય લાગ્યો કે આ કોયડાના કયા ભાગ મને મળી શક્યા છે અને તે કઈ રીતે જોડાય છે."

તેમણે એ ઍમ્બ્યુલન્સની માહિતી મેળવી, જે મુનરોના ઘરે મોકલવામાં આવી હતી, અને તેનાથી તેમને વધારે સચોટ ટાઇમલાઇન બનાવવામાં મદદ મળી.

તેમનું માનવું છે, "જે થયું તેમાં દગો જરૂર હતો, પરંતુ હત્યા નહોતી થઈ. પોસ્ટમૉર્ટમમાં કોઈ શારીરિક ઈજા કે ઇન્જેક્શનનાં નિશાન નહોતાં મળ્યાં."

"ઊંઘની ગોળીઓ મળી. એવી પૂરી શક્યતા હતી કે તેઓ દુર્ઘટનાવશ ઓવરડોઝથી મૃત્યુ પામ્યાં હોય, કે જાણી જોઈને આત્મહત્યા કરી હોય, જે રીતે તેમણે પહેલાં પણ કોશિશ કરી હતી."

સમર્સ કહે છે, "મને લાગે છે, એવી વધારે સંભાવના છે કે આ એક ભયાનક દુર્ઘટના હતી. જો તેમણે આત્મહત્યા કરવાનું વિચાર્યું હોત તો કદાચ કોઈકને કહ્યું હોત, કે કોઈ નોટ લખી મૂકી હોત. તેનો કોઈ સંકેત નથી મળ્યો."

મૅરલિન મનરોના મોતનું રહસ્ય

પોતાના પુસ્તકની સંવર્ધિત આવૃત્તિમાં સમર્સે ખોવાયેલા ભાગ પણ ઉમેર્યા. તેમાં નવાં નિવેદનો ઉમેર્યાં, જેમાં મનરોના હેરડ્રેસર અને વિશ્વાસુ સિડની ગિલારૉફની જુબાની પણ સામેલ હતી.

ગિલારૉફે પછીથી પોતાની આત્મકથામાં લખ્યું કે મનરોએ મૃત્યુની રાત્રે 9:30 વાગ્યે તેમને ફોન કર્યો હતો.

તેમનો અવાજ થાકેલો અને પરેશાન હતો.

તેમણે કહ્યું કે તેમને ચારેબાજુ જોખમનો અહેસાસ થાય છે, શક્તિશાળી પુરુષોએ દગો દીધો છે અને દાવો કર્યો કે એ દિવસે રૉબર્ટ કૅનેડી તેમને મળવા આવેલા અને વાદવિવાદ કર્યો હતો.

મનરોનાં હાઉસકીપરે પણ સમર્સને જણાવ્યું કે કૅનેડી એ બપોરે આવેલા અને ઉગ્ર ચર્ચા થઈ હતી.

સમર્સનું માનવું છે કે કૅનેડીએ શહેર છોડવું હતું અને મનરોના મૃત્યુના રિપોર્ટિંગમાં કદાચ એટલા માટે વિલંબ થયો હતો કે સમાચાર આવ્યા પહેલાં તેઓ ત્યાંથી નીકળી ગયા હોય.

રૉબર્ટ કૅનેડીએ ક્યારેય સ્વીકાર્યું નહીં કે તેઓ તે દિવસે લૉસ એન્જિલસમાં હતા.

મૅરલિન મનરો, એક કાયમી આકર્ષણ

મૅરલિન મનરોનું જીવન ઉજ્જ્વળ તો હતું, પરંતુ તેમના જીવનમાં ઘણી પીડા પણ હતી.

જન્મનાં 100 વર્ષ પછી પણ તેઓ દુનિયાના આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.

સમર્સ કહે છે, "તેમની છબિ કનેક્ટિકટથી લઈને કૉંગો સુધી દરેક જગ્યાએ છે; કપ, બૅગ્સ અને તમામ એવી વસ્તુઓ પર જેની તમે કલ્પના કરી શકો છો."

તેઓ આશા રાખે છે કે નવી પેઢી તેમને એક સારા માણસ તરીકે જોશે, લાગણીશીલ અને બુદ્ધિશાળી.

"તેઓ માત્ર એક આઇકન નહોતાં. મૅરલિન મનરો એક શાનદાર મહિલા અને ઉત્તમ અભિનેત્રી હતાં, ભણેલાં-ગણેલાં, રાજકીય રીતે જાગરૂક, બદ્ધિશાળી અને લગભગ અસહ્ય દબાણમાં. અંતમાં, કહી શકાય કે એ જ દબાણ તેમના મૃત્યુનું કારણ બન્યું."

'લાઇફ' મૅગેઝીન માટે પત્રકાર રિચર્ડ મેરિમૅનને આપેલા ઇન્ટરવ્યૂમાં કહેવાયેલી તેમની છેલ્લી વાતોમાં એ વાતની ઝલક જોવા મળે છે કે લોકો તેમને ગંભીરતાથી લે. "મહેરબાની કરીને મને મજાક ન બનાવો… મને મજાક કરવી ખરાબ નથી લાગતી, પરંતુ હું પોતે મજાકને પાત્ર દેખાવા નથી માગતી. હું એક કલાકાર બનવા માગું છું, એવી અભિનેત્રી જેની પાસે ઇમાનદારી અને આત્મસન્માન હોય."

નોંધ: આ લેખ મૂળ રૂપે 2022માં મૅરલિન મનરોના મૃત્યુની 60મી વર્ષગાંઠના પ્રસંગે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને તેમના જન્મ શતાબ્દીના વર્ષ માટે અપડેટ કરવામાં આવ્યો છે.

મૂળભૂત રીતે સ્પેનિશમાં લખવામાં આવેલા આ લેખનો અનુવાદ કરવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. બીબીસીના પત્રકારોએ અનુવાદ તપાસ્યો હતો અને આ લેખને સંપાદિત કર્યો છે.

અમે AIનો ઉપયોગ કઈ રીતે કરીએ છીએ તે વિશે વધુ જાણો

(આત્મહત્યા એક ગંભીર માનસિક અને સામાજિક સમસ્યા છે. જો તમે પણ તણાવનો સામનો કરી રહ્યા હો, તો તમે ભારત સરકારની જીવન સાથી હેલ્પલાઇન 18002333330 દ્વારા મદદ મેળવી શકો છો. તમારે તમારા મિત્રો અને સંબંધીઓ સાથે પણ આ વિશે વાત કરવી જોઈએ.)

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન.