Rwanda: Urukiko rukuru rwashimangiye igifungo cya burundu kuri Munyenyezi ku byaha bya jenoside

Mu Rwanda, urukiko rukuru rwashimangiye igihano cy'igifungo cya burundu kuri Béatrice Munyenyezi rumuhamije ibyaha bya jenoside n'ubufatanyacyaha mu gusambaya abagore ku gahato.

Munyenyezi yari yajuririye icyo gihano nyuma yo guhamywa ibyo byaha n'urukiko rwisumbuye rwa Huye mu mwaka wa 2024.

Munyenyezi yoherejwe mu Rwanda mu 2021 na Leta Zunze Ubumwe z'Amerika, aho yari amaze igihe afungiye ku byaha byo kubeshya urwego rw'abinjira n'abasohoka.

Urukiko rukuru urugereko rukurikirana imanza z'ibyaha byambukiranya imipaka rukorera i Nyanza, mu majyepfo y'u Rwanda, rwashimangiye icyo gihano yari yakatiwe n'urukiko rwisumbuye rwa Huye.

Rwavuze ko ibimenyetso n'imvugo z'abatangabuhamya bifite ishingiro, "si ukuvuguruzanya ahubwo buri wese yavuze ibyo yabonye".

Mu bujurire, abunganira Munyenyezi bavuze ko abamushinja baranzwe no kudahuza imvugo no kuvuguruzanya, bavuga ko ibyo bigaragaza ko batari bazi neza uwo bashinjaga, bamwe bemezaga ko yari umunyeshuri muri Kaminuza y'u Rwanda i Butare. We yabwiye urukiko ko yari akiga mu mashuri yisumbuye.

Munyenyezi wabaga mu mujyi wa Butare mu gihe cya jenoside – ubu ni mu mujyi wa Huye – yarezwe kwica abantu bane ubwe abarashe n'imbunda nto ya 'pistolet', gushinga bariyeri yicirwagaho Abatutsi no gushishikariza Interahamwe gusambanya abagore ku gahato mbere yo kubica.

Uvugwa cyane mu bantu bishwe ni umubikira utaramenyekanye umwirondoro, ngo wishwe na Munyenyezi ubwe amurashe, nkuko umwe mu batangabuhamya yabivuze mu rubanza mu mizi.

Mu gihe cyose cy'urubanza, Munyenyezi yakomeje guhakana ibyaha byose yaregwaga. Mu kwiregura kwe yavugaga ko mu gihe cya jenoside yari atwite impanga kandi ko atigeze ajya kuri za bariyeri ndetse ko atagize uruhare urwo ari rwo rwose mu bwicanyi.

Mu gusoma umwanzuro w'urubanza ku wa gatatu, umucamanza yavuze ko hashingiwe ku bimenyetso no ku buhamya budashidikanywaho, ubujurire bwe nta shingiro bufite, ko ahamwa n'ibyaha byose bine birimo gukora jenoside n'ubufatanyacyaha mu gusambanya abagore n'abakobwa ku ngufu.

Munyenyezi, w'imyaka 56, ni umugore wa Arsène Shalom Ntahobali akaba n'umukazana wa Pauline Nyiramasuhuko wari Minisitiri w'umuryango mu gihe cya jenoside, bombi bakaba bafunzwe muri iki gihe kubera ibyaha bya jenoside.

Yagiye kenshi ashinja ubushinjacyaha kugerageza kumwitirira ibyaha by'umuryango yashatsemo, avuga ko adakwiriye kuryozwa ibyo uwo muryango wakoze muri jenoside.

Abamwunganira, Me Félicien Gashema na Bruce Bikotwa, ntibashatse kugira icyo batangaza niba azajuririra iki cyemezo.