در پی تحریم امریکا، پرواز هواپیماهای ایرانی به کدام کشورها متوقف شده است؟

پس از اعلام تحریم‌ شرکت‌های هوایی ایران از سوی امریکا، از روز چهارشنبه اول میزان (۲۳ سپتمبر ۲۰۲۶)، فشار بر صنعت هوانوردی ایران وارد مرحله تازه‌ای شده است.

در روزهای گذشته پرواز هواپیماهای ایرانی به شماری از کشورها از جمله برخی کشورهای همسایه، متوقف یا محدود شده است.

میدان هوایی نجف در عراق از لغو پروازهای شرکت‌های هوایی ایران از روز جمعه، سوم میزان، خبر داده است. چند روز پیش نیز میدان هوایی بغداد اعلام کرده بود که پروازهای ایران را متوقف کرده است.

ادارهٔ هوانوردی ملکی امارات متحدهٔ عربی نیز روز پنجشنبه تعلیق تمام پروازهای شرکت‌های هوایی ایران به مقصد امارات و از این کشور را تأیید کرد.

در بیانیهٔ این اداره آمده است که این تعلیق از روز پنجشنبه، دوم میزان، اجرایی شده است: «این تعلیق براساس تحریم‌های امریکا علیه شرکت‌های هوایی ایران صورت گرفته است؛ تحریم‌هایی که مانع استفادهٔ این شرکت‌ها از خدمات میدان‌های هوایی در سراسر جهان می‌شود.»

رسانه‌های ایرانی نیز روز پنجشنبه از تعلیق پروازها از سوی امارات خبر داده بودند.

به تازگی امریکا همه شرکت‌های هواپیمایی فعال ایران را تحریم کرده و به میدان‌های هوایی و شرکت‌های خارجی هشدار داده است که از ارائه سوخت، خدمات میدان هوایی یا امکان فروش تیکت به این شرکت‌ها خودداری کنند، در غیر آن دسترسی آن‌ها به نظام مالی امریکا به خطر مواجه خواهد شد.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی نوشت: «دبی، مرکز تجارتی امارات، یکی از مقصدهای مهم شرکت‌های هوایی ایران است و روزانه چندین پرواز میان ایران و دبی انجام می‌شود. همچنین شمار زیادی از ایرانی‌ها در این شهر زندگی می‌کنند و روابط تجارتی نزدیکی میان ایران و دبی وجود دارد.»

به گزارش خبرگزاری فرانسه، چند کشور دیگر نیز پروازهای شرکت‌های هوایی ایران را به حالت تعلیق درآورده‌اند، اما مسیرهای پروازی به ترکیه و چین از جمله مسیرهایی هستند که تاکنون بسته نشده‌اند.

از سوی دیگر، شرکت هوایی ایرانی «وارش» شب گذشته، ۲۴ سپتمبر، پرواز تهران به دوشنبه را با تأخیر و از مسیر جایگزین انجام داد.

این هواپیما دیروز قرار بود با عبور از آسمان ترکمنستان، به تاجیکستان برود اما در پی محدودیت‌های تازه هوایی امریکا برای ایران، ترکمنستان اجازه پرواز بر فراز آسمانش را نداد و هواپیما مجبور شد از نیمه راه به تهران برگردد.

پرواز این هواپیما پس از یک ساعت و هشت دقیقه پرواز روی هوا لغو شد و هواپیمای شرکت ایرانی «وارش» به میدان هوایی امام خمینی تهران بازگشت.

باوجود تحریم‌ها و ضرب‌الاجل تعیین شده از سوی امریکا برای متوقف کردن پروازهای بین‌المللی خطوط هوایی ایران، ردیابی پروازها نشان‌می‌دهد که هنوز هواپیماهای ایرانی به برخی نقاط جهان در حال پروازند، هرچند بسیاری از پروازها لغو شده است.

شبکه خبری بلومبرگ با استناد به سایت ردیابی فلایت‌رادار۲۴ گزارش داده است که در روزهای گذشته و چند ساعت پس از آغاز تحریم‌های جدید امریکا، چندین پرواز از مبدا ایران به سمت مقاصدی مانند بانکوک و پوکت در تایلند، شانگهای چین و کابل در افغانستان انجام شده است.

با این حال برخی از خطوط هوایی ایران ناچار شدند که پروازهای بین‌المللی خود را لغو کنند.

کارگزار یک آژانس مسافرتی در تهران به خبرگزاری فرانسه گفت که پروازهایی از ایران به بغداد، مسقط، قطر، گرجستان و جمهوری آذربایجان لغو شده است اما پرواز به برخی مقصدها از جمله چین همچنان انجام می‌شود.

او که نخواست نامش برده شود، افزود که پروازهایی به استانبول هم قرار است انجام شود اما بعضی از پروازها لغو شده‌اند: «وضعیت ناپایدار است و ما فعلا دیگر بلیت نمی‌فروشیم چون نگران لغو شدن پروازها هستیم.»

چین روز سه‌شنبه اعلام کرد که با تحریم‌های امریکا مخالف است و آن‌ها را غیرقانونی خواند. اما بعضی از کشورها پذیرش هواپیماهای ایرانی را متوقف کرده‌اند.

مقام‌های ایران تهدید کرده‌اند که در صورت قطع پروازها «هیچ کشوری در منطقه» امکان پرواز نخواهد داشت.

محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، امروز با تکرار موضع دبیر شورای امنیت ملی ایران گفت: «اگر ایران امکان پرواز و دریافت خدمات فرودگاهی نداشته باشد هیچ کشوری در منطقه هم این امکان را نخواهد داشت.»

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی‌، روز چهارشنبه در تلویزیون ایران به کشورهای همسایه هشدار داد که «اگر با تحریم‌های هوایی امریکا همراه شوند، فرودگاه‌های آنجا هم نمی‌توانند پرواز داشته باشند.»

تحریم‌های هوایی امریکا

اسکات بسنت، وزیر مالیه امریکا، روز دوشنبه تحریم‌های جدیدی را برای اعمال فشار اقتصادی بیشتر بر ایران اعلام کرد که هدف آن توقف پرواز هواپیماهای ایرانی در سطح بین‌المللی است.

او هشدار داد که از چهارشنبه ۲۳ سپتامبر (اول میزان) آسمان دنیا به روی تمام شرکت‌های هواپیمایی ایران بسته می‌شود و هرگونه همکاری با این شرکت‌ها باعث تحریم می‌شود.

آقای بسنت توضیح داد اگر هواپیماهای ایرانی در میدانی فرود بیایند «نمی‌توانید به آنها سوخت بدهید، نمی‌توانید خدمات میدان هوایی ارائه کنید، نمی‌توانید تکت‌شان را بفروشید؛ در غیر این صورت، از سیستم دالر خارج خواهید شد.»

صنعت هوانوردی ایران سال‌هاست که تحت تحریم‌ امریکا قرار دارد و مشخص نیست که تحریم‌های جدید نهایتا چه تاثیری خواهد داشت و چه کشورهایی از آن تبعیت خواهند کرد.

در حالی که شماری از پروازها از همین حالا متوقف شده‌اند و آینده برخی دیگر نامعلوم است، یک پرسش فوری پیش روی مسافران قرار گرفته است: حالا چگونه می‌توان از ایران خارج شد یا به ایران بازگشت؟

برای بسیاری از مسافران، یکی از گزینه‌های باقی‌مانده عبور از مرزهای زمینی است؛ گزینه‌ای که خود با چالش‌های متعددی همراه است.