انتشار ویدیوهای تحریک‌آمیز جنسی پسران نوجوان در شبکه‌های اجتماعی پاکستان؛ دلیل چیست؟

«خانواده‌ام مخالفت می‌کرد، اما من دیوانه لایک، کامنت و دیده شدن بودم.»

این، جمله یک مرد ۲۶ ساله پاکستانی است که می‌گوید از ۱۶ سالگی فعالیت در شبکه‌های اجتماعی را آغاز کرد. او می‌گوید که بسیار زود فهمید چگونه می‌تواند توجه کاربران را جلب کند.

سمیر خان (نام مستعار)، موهای سیاه نسبتاً بلند و موج‌دار دارد، چهره‌اش زیر فیلترهای نرم شبکه‌های اجتماعی، نرم و لطیف‌ به نظر می‌رسد. او می‌گوید دنبال‌کنندگانش، حتی دختران، از او درباره محصولات زیبایی و روتین مراقبت از پوستش می‌پرسند.

اما در عقب این چهره لطیف دخترانه، داستان دیگری قرار دارد.

او می‌گوید در ابتدا جذب مخاطب برایش سخت بود. تا زمانی که متوجه شد مخاطبان از «طرز صحبت، ژست‌ها و ناز و عشوه» او استقبال می‌کنند. همان‌جا بود که مسیر سمیرخان تغییر کرد.

او می‌گوید: «اگر محتوای عادی بگذارم کسی توجه نمی‌کند. اما اگر محتوای جنجالی یا تحریک‌آمیز باشد، همه می‌بینند.»

او، با وجود مخالفت خانواده، به کارش ادامه داد. به گفته خودش، خانواده‌اش نگران بودند که «مردم چه خواهند گفت». اما او می‌گوید که خودش تشنه شهرت بود.

امروز، به گفته خودش، بیش از ۱۵ میلیون دنبال‌کننده دارد.

سمیرخان می‌گوید از سوی مردانی که آن‌ها را «شیخ‌ها» می‌نامد حمایت مالی می‌شود، به کشورهای مختلف سفر می‌کند و درآمد بالایی دارد.

اما وقتی از او پرسیدم که آیا این مسیر را به دیگر پسران جوان و نوجوان توصیه می‌کند؟

پاسخ می‌دهد: «نه… چون مشکلات زیادی دارد.»

او توضیح نمی‌دهد که این مشکلات دقیقاً چیست.

«آن‌ها فقط دوست نمی‌خواهند»

برای درک این بخش ناگفته، با مردی دیگر صحبت می‌کنیم، یکی از کسانی که خود را مصرف‌کننده این محتوا معرفی می‌کند.

او نخواست نام یا محل دقیق زندگی‌اش در پاکستان فاش شود. صورتش را با ماسک سیاه و عینک آفتابی پوشانده و زیر پتو خود را پیچانده‌ است.

او می‌گوید از نوجوانی متوجه شده که به «پسران زیبا» جذب می‌شود و سال‌هاست از طریق شبکه‌های اجتماعی با نوجوانان ارتباط برقرار می‌کند.

او ازدواج کرده و فرزند دارد.

او می‌گوید: «وقتی با آن‌ها تماس می‌گیرم، اول از زیبایی‌شان تعریف می‌کنم. آن‌ها هم دوست دارند کسی باشد که به آن‌ها توجه کند، حمایتشان کند… برایشان پول خرج کند.»

وقتی از او پرسیدم آیا این روابط فقط «دوستی» است، پاسخ می‌دهد: «نه… در واقع آن‌ها رابطه و توجه می‌خواهند.»

از یک ویدیو تا رابطه واقعی

کارشناسان می‌گویند این دقیقاً همان نقطه‌ای است که خطر آغاز می‌شود.

سوزان اندرو، متخصص حفاظت از کودکان در یونیسف، می‌گوید آنچه به آن «گروومینگ» گفته می‌شود، معمولا با چنین ارتباط‌های ساده‌ای شروع می‌شود.

او توضیح می‌دهد: «افراد سوءاستفاده‌گر ابتدا با پیام‌های دوستانه و تعریف از ظاهر یا استعداد کودک وارد گفت‌وگو می‌شوند. بعد اعتماد ایجاد می‌کنند و به‌تدریج رابطه را به سمت موضوعات جنسی می‌برند.»

به گفته او، در برخی موارد این روند به تهدید، اجبار و حتی سوءاستفاده حضوری ختم می‌شود.

گاهی هم تصاویر یا ویدیوهایی که خود کودک فرستاده، به ابزار باج‌گیری تبدیل می‌شود.

کارشناسان می‌گویند این روند فقط به فضای آنلاین محدود نیست. در محیط‌های واقعی، از خیابان و محل کار گرفته تا حلقه‌های اجتماعی، نیز ممکن است همین الگو تکرار شود.

او می‌افزاید اکثر این روابط به ایجاد اعتماد، وابستگی و در نهایت کنترل می‌انجامد.

اقتصاد توجه؛ چرا این ویدیوها دیده می‌شوند؟

چنین ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی پاکستان، میلیون‌ها بار دیده می‌شوند.

کارشناسان می‌گویند دلیل اصلی، چیزی است که «اقتصاد توجه» نامیده می‌شود.

در این فضا، هرچه محتوا جنجالی‌تر باشد، بیشتر دیده می‌شود. و هرچه بیشتر دیده شود، درآمد و شهرت بیشتری به همراه دارد.

داکتر نبیهه فاطمه، جامعه‌شناس پاکستانی، می‌گوید این یک چرخه خطرناک ایجاد کرده است: «نوجوانان به این نتیجه رسیده‌اند که محتوای معمولی دیده نمی‌شود. بنابراین به سمت محتوای افراطی‌تر می‌روند.»

او می‌افزاید که فقر نیز نقش مهمی دارد.

به گفته این جامعه‌شناس، در شرایطی که بخش بزرگی از جمعیت با مشکلات اقتصادی روبه‌رو است، حتی درآمدهای کوچک از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند انگیزه‌ای قوی باشد.

الگوریتم‌ها چگونه این چرخه را تقویت می‌کنند؟

به گفته کارشناسان، الگوریتم‌ پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی نیز این روند را تشدید می‌کنند.

داکتر فاطمه می‌گوید: «وقتی با چنین محتواهایی تعامل داشته باشید، الگوریتم‌ها مشابه آن را بیشتر به شما نشان می‌دهند.»

این یعنی یک کاربر ممکن است به‌طور تصادفی با چنین ویدیویی مواجه شود، اما خیلی زود در معرض حجم زیادی از همان محتوا قرار بگیرد.

او می‌گوید حتی گزارش کردن این ویدیوها همیشه مؤثر نیست: «گاهی حذف نمی‌شوند، یا دوباره در شکل‌های دیگر ظاهر می‌شوند.»

شرکت‌های بزرگ فناوری مانند متا، تیک‌تاک و گوگل می‌گویند برای مقابله با محتوای آسیب‌زا ابزارهایی دارند، اما منتقدان می‌گویند این اقدامات کافی نیست و شفافیت لازم وجود ندارد.

پسران؛ قربانیان کمتر دیده‌شده

در بسیاری از جوامع محافظه‌کار، تمرکز اصلی بر حفاظت از دختران است. اما کارشناسان می‌گویند این تمرکز باعث شده پسران کمتر به‌عنوان قربانی دیده شوند.

داکتر نبیهه فاطمه می‌گوید: «پسران معمولاً به‌عنوان افرادی قوی و متعلق به فضای عمومی دیده می‌شوند، نه به‌عنوان کسانی که نیاز به حفاظت دارند.»

او به یک آمار نگران‌کننده اشاره می‌کند: «حدود ۷۳ درصد از محتوای سوءاستفاده جنسی آنلاین در پاکستان مربوط به پسران است.»

به گفته او، این موضوع محدود به یک طبقه خاص نیست و در تمام لایه‌های اجتماعی دیده می‌شود.

قانون وجود دارد، اما اجرا نمی‌شود

پاکستان در سال‌های اخیر قوانین متعددی برای مقابله با سوءاستفاده از کودکان تصویب کرده است.

اما مهوش کاکاخیل، وکیل و متخصص جرایم سایبری، می‌گوید مشکل اصلی در عدم اجرای این قوانین است.

او می‌گوید: «اثبات این جرایم بسیار دشوار است. در بسیاری از موارد، شواهد کافی وجود ندارد یا قربانیان حاضر به شکایت نمی‌شوند.»

به گفته او، حتی در مواردی که پرونده تشکیل می‌شود، متهمان اغلب با وثیقه آزاد می‌شوند.

او می‌افزاید که یکی از دلایل اصلی این وضعیت، سکوت خانواده‌ها است.

خانم کاکاخیل می‌گوید: «بسیاری از والدین به دلیل ترس از بدنامی، موارد سوءاستفاده را گزارش نمی‌کنند.»

در نتیجه، بسیاری از این موارد هرگز ثبت نمی‌شود.

در همین حال، بسیاری از کودکان، به‌ویژه در مناطق فقیر، در محیط‌های کاری غیررسمی کار می‌کنند؛ جایی که نظارت بسیار محدود است.

کودکانی که تنها سفر می‌کنند

در کنار این، گزارش‌های یونیسف نشان می‌دهد شماری از کودکان افغان، برخی تنها ۸ یا ۹ ساله، بدون سرپرست وارد پاکستان می‌شوند.

به گفته این نهاد، این مسیر «کوتاه اما بسیار خطرناک» است.

برخی از این کودکان برای عبور از مرز خود را زیر موترها پنهان می‌کنند، و مواردی از مرگ نیز ثبت شده است.

این کودکان، به‌ویژه پسران، پس از ورود به پاکستان در معرض خطراتی مانند کار اجباری، قاچاق و سوءاستفاده قرار دارند.

گزارش‌های سازمان بین‌المللی کار و یونیسف نشان می‌دهد نبود اسناد هویتی و حمایت خانوادگی، آن‌ها را به اهداف آسانی برای سوءاستفاده‌گران تبدیل می‌کند.

در افغانستان، شکل این بحران متفاوت است.

کارشناسان می‌گویند اگرچه چنین محتوایی کمتر در فضای آنلاین دیده می‌شود، اما خطر سوءاستفاده از کودکان، به‌ویژه پسران، در خیابان‌ها و محیط‌های کاری همچنان جدی است.

کودکان خیابانی اغلب در معرض کارهای خطرناک، گدایی اجباری و سوءاستفاده قرار دارند و بسیاری از آن‌ها به خدمات حمایتی دسترسی ندارند.

نمایندگان یونیسف در منطقه می‌گویند این یک «بحران پنهان» است.

آن‌ها هشدار می‌دهند که عدم آگاهی و آموزش کافی، این خطر را بیشتر کرده است.

فیصل امین، جامعه شناس افغان مقیم استرالیا، می‌گوید که نوجوانان و جوانان بیشتر از همه به دوستان خود، و بعد به افراد نزدیک یا آشنایان اعتماد می‌کنند.

او می‌افزاید: «این اعتماد گاهی می‌تواند آن‌ها را آسیب‌پذیر کند. از طرف دیگر، اگر نیازهای عاطفی و خانوادگی یک نوجوان در خانه برآورده نشود، ممکن است به دنبال محبت و توجه در بیرون از خانواده برود و همین موضوع می‌تواند او را در معرض خطر قرار دهد.»

آقای امین «مهم‌ترین راهکار» را دقت جوانان در انتخاب دوستان و ارتباطات اجتماعی می‌داند.

سمیر خان امروز موفق به نظر می‌رسد، شهرت، پول و میلیون‌ها دنبال‌کننده دارد.

اما وقتی از او درباره مسیرش پرسیده می‌شود، مکث می‌کند.

می‌گوید این کار را به پسران جوان دیگر توصیه نمی‌کند.

و وقتی از او پرسیدم چرا، فقط می‌گوید: «مشکلاتش زیاد است.»

مشکلاتی که شاید در هیچ ویدیویی دیده نمی‌شود.

اما کارشناسان می‌گویند برای بسیاری از پسرانی که وارد این مسیر می‌شوند، همین «دیده‌نشدن» خطرناک‌ترین بخش ماجراست.