تازه‌ترین تصاویر از منار جام؛ نگرانی از ویرانی شاهکار غوری‌ها
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) گفته است که منار جام با خطرات جدی ناشی از بلایای طبیعی و چالش‌های حفاظتی روبه‌رو است و به توجه فوری نیاز دارد.
تصاویر تازه در ویدیوی بالا را سخی مرادی از آخرین وضعیت منار جام برای بی‌بی‌سی افغانستان فرستاده است.
یونسکو در صفحه رسمی فیسبوک خود نوشته که این نهاد با حمایت مالی نهادی به نام «ائتلاف بین‌المللی برای حفاظت از میراث فرهنگی» (ALIPH) وضعیت منار جام را زیر نظر دارد تا خطر سیلاب را کاهش و حمایت جامعه محلی را برای محافظت از آن جلب کند.
این نهاد افزوده که متخصصان در حال جمع‌آوری اطلاعات است تا وضعیت این بنا را درک و برای حفاظت و پایداری آن در طولانی مدت برنامه ریزی کنند.
یک پل جدید هم برای ایجاد ارتباط با این بنا و دسترسی به آن در حالت اضطراری ساخته است تا ارتباط امن و مطمئن‌تر را برای جوامع محلی فراهم کند.
این نهاد افزوده که گام مهم دیگری که توسط بنیاد آقاخان و با حمایت مالی بنیاد «الیف» در حال اجرا است، پایداری سازه‌ای منار و حفاظت درازمدت آن را تضمین می‌کند.
یونسکو حفاظت از منار جام را به معنی پاسداری از میراثی برای تمام بشریت دانسته و افزوده که این کار تضمین ماندگاری آن برای نسل‌های آینده است.
دو سال قبل سیلاب در ولایت غور منار تاریخی جام را که از آن به عنوان کهن‌ترین منار خشتی جهاد یاد می‌شود و بیش از ۸۰۰ سال قدمت دارد، با خطر فروپاشی روبرو کرد.
این سیلاب باعث تخریب دیوارهای محافظتی اطراف منار جام شد و سیل به دیوارهای این منار آسیب زد.
راه منتهی به منار جام از دره‌های عمیق و کوه‌های بلند عبور می‌کند که رسیدن به این محل دشوار است.
در سال ۱۳۹۸ وقتی این منار تاریخی را سیل تهدید کرد، دولت وقت افغانستان اعلام کرد که کار جدی برای نجات اثر باستانی منار جام جریان دارد ولی توضیح نداد که دقیقا چه اقداماتی برای جلوگیری از تخریب آن روی دست گرفته شده است.
حکومت طالبان هم بعد از به قدرت رسیدن در اگست سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که برای محافظت و بازسازی منار جام تلاش خواهد کرد ولی اقدامی در این زمینه نشد.
منبع تصویر، UNESCO
چرا منار جام اهمیت دارد؟
منار جام که کهن‌ترین منار خشتی باقی‌مانده در جهان خوانده می‌شود از شاهکارهای معماری غوری‌ها است.
این بنا در فهرست میراث‌های فرهنگی جهان ثبت شده اما همواره شکایت از عدم توجه کافی دولت برای محافظت از آن ابراز شده است.
این منار ۶۴ متر ارتفاع دارد که ۸۰۰ سال پیش ساخته شده و مهمترین اثر معماری دوره غوریان به حساب می‌آید.
یونسکو چندین سال است از دولت افغانستان می‌خواهد برای جلوگیری از تخریب منار دیوار استحفاظی محکمی دور آن بسازد.
منار جام در زمان پادشاهی سلطان غیاث‌الدین، (۵۵۸-۵۹۹ هجری) از بزرگترین پادشاهان سلسله غوری، ساخته شده که گفته می‌شود قطب منار در دهلی از آن الگوبرداری شده است.
