چگونه بهترین خورشیدگرفتگی بریتانیا و اروپا را تماشا کنیم؟

بریتانیا شام چهارشنبه شاهد کامل‌ترین خورشیدگرفتگی از سال ۱۹۹۹ خواهد بود؛ پدیده‌ای که همچنین بهترین خورشیدگرفتگی قابل مشاهده در این کشور تا ۵۰ سال آینده است. تماشای خورشیدگرفتگی بدون محافظت از چشم می‌تواند آسیب دایمی به بینایی وارد کند.

این خورشیدگرفتگی در سراسر بریتانیا قابل مشاهده خواهد بود و بسته به محل حضور ناظران، ماه تا ۹۶ درصد قرص خورشید را خواهد پوشاند.

در بخش‌های دیگری از جهان، این پدیده به شکل یک خورشیدگرفتگی کامل دیده خواهد شد. از جمله در شمال اسپانیا، جایی که صدها هزار نفر برای تماشای این رویداد نجومی سفر کرده‌اند.

خورشیدگرفتگی کامل همچنین در روسیه، گرینلند، ایسلند و پرتگال نیز قابل مشاهده خواهد بود.

برای کسانی که در اسپانیا حضور دارند، شرایط بسیار مناسب‌تر خواهد بود. پیش‌بینی می‌شود آسمان شهرهای بیلبائو، والنسیا و پالما در مایورکا صاف باشد و مردم بتوانند خورشیدگرفتگی کامل را مشاهده کنند. در بارسلونا و مادرید نیز بیش از ۹۹ درصد خورشید زیر پوشش ماه قرار خواهد گرفت.

بسته به موقعیت جغرافیایی، اوج خورشیدگرفتگی کامل بین ساعت ۸:۲۶ تا ۸:۳۳ شام به وقت محلی خواهد بود.

بر اساس اعلام وزارت مالیه اسپانیا، انتظار می‌رود حدود نیم میلیون نفر از نقاط مختلف جهان برای تماشای این رویداد به شمال اسپانیا سفر کنند.

چگونه بهترین خورشیدگرفتگی بریتانیا و اروپا در ۲۷ سال گذشته را تماشا کنیم؟

در بریتانیا، در اوج این پدیده، بیش از ۹۰ درصد خورشید توسط ماه پوشانده خواهد شد. زمان اوج خورشیدگرفتگی، بسته به موقعیت جغرافیایی، بین ساعت ۶:۵۸ تا ۷:۱۵ شام به وقت بریتانیا خواهد بود.

پیش‌بینی می‌شود مناطق دوون، کورنوال و بخش‌های غربی پمبروک‌شایر در ولز، بیشترین میزان پوشش را مشاهده کنند و بین ۹۴ تا ۹۶ درصد خورشید در پشت ماه پنهان شود.

در سایر بخش‌های ولز، ایرلند شمالی، قسمت‌هایی از وست میدلندز، جنوب غرب انگلستان و غربی‌ترین مناطق اسکاتلند نیز بین ۹۲ تا ۹۴ درصد خورشید پوشیده خواهد شد.

همزمان، مردم در سراسر بریتانیا برای خرید عینک‌های ویژه خورشیدگرفتگی هجوم آورده‌اند؛ عینک‌هایی که برای تماشای ایمن این پدیده استفاده می‌شوند. یکی از کارکنان یک فروشگاه در مرکز لندن گفت که تنها صبح روز سه‌شنبه حدود ۱۰۰ عینک خورشیدگرفتگی فروخته است.

اما از نظر وضعیت آب‌وهوا، شرایط در همه‌جا یکسان نخواهد بود. در بخش‌های زیادی از بریتانیا، آسمان صاف خواهد بود و بسیاری از مردم می‌توانند خورشیدگرفتگی را به خوبی تماشا کنند. با این حال، در برخی مناطق شمال ولز، شمال انگلستان و به‌ویژه اسکاتلند و ایرلند شمالی، ممکن است بین ساعت ۶ تا ۷ شام ابرها مانع دید مناسب شوند.

در بخش‌هایی از غرب اسکاتلند و همچنین شمال و غرب ایرلند شمالی، ابرها ممکن است با بارندگی‌های پراکنده نیز همراه باشند.

ژولی که همراه خانواده‌اش از شهر برست فرانسه به شهر بورگوس در اسپانیا رفته است، می‌گوید:

«بسیار هیجان‌زده هستم. از راه بسیار دور آمده‌ایم تا خورشیدگرفتگی کامل را ببینیم. پیش از این یک بار آن را دیده‌ام و فوق‌العاده و شگفت‌انگیز بود. بسیار خوشحال هستم که دوباره این فرصت را پیدا کرده‌ام.»

لئونور آگیلار از شهر خائن اسپانیا نیز می‌گوید:

«در آن یک و نیم دقیقه، امیدوارم شکوه طبیعت را ببینم و این تجربه را در کنار خانواده‌ام داشته باشم. ما اغلب پول خود را صرف چیزهای کم‌اهمیت می‌کنیم، در حالی که می‌توان آن را برای تجربه زیبایی‌هایی مانند تماشای چنین منظره شگفت‌انگیزی اختصاص داد.»

مارتین گریفیت، مدیر رصدخانه بریکن بیکنز در ولز، این خورشیدگرفتگی را «یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌های طبیعت» توصیف کرده است.

او گفت:

«در اسپانیا خورشیدگرفتگی فوق‌العاده‌ای رخ خواهد داد، زیرا این کشور دقیقاً در مسیر خورشیدگرفتگی کامل قرار دارد. مردم حدود یک دقیقه و ۴۰ ثانیه خورشیدگرفتگی کامل را خواهند دید. هوا تاریک خواهد شد و ماه به طور کامل خورشید را خواهد پوشاند.»

او افزود:

«هرچند چنین پدیده‌هایی نسبتاً زیاد رخ می‌دهند، اما همیشه در مسیر خورشیدگرفتگی کامل قرار نداریم. گاهی این رویدادها بر فراز اقیانوس آرام اتفاق می‌افتند، اما این‌که بر فراز خشکی قابل مشاهده باشند، واقعاً شگفت‌انگیز است.»

بر اساس پیش‌بینی‌ها، بار دیگر ماه به این اندازه خورشید را در آسمان جزایر بریتانیا در سال ۲۰۸۱ خواهد پوشاند و خورشیدگرفتگی کامل بعدی که از بریتانیا قابل مشاهده خواهد بود، در سال ۲۰۹۰ رخ خواهد داد.

خورشیدگرفتگی زمانی رخ می‌دهد که زمین، ماه و خورشید در یک راستا قرار گیرند یا تقریباً در یک راستا باشند. در این حالت، ماه میان زمین و خورشید قرار می‌گیرد و بخشی از نور خورشید را که به زمین می‌رسد، مسدود می‌کند.

به طور میانگین، هر حدود ۱۸ ماه یک بار، در بخشی از زمین یک خورشیدگرفتگی کامل رخ می‌دهد.

اما برای دیدن خورشیدگرفتگی کامل، باید در مسیر باریک سایه ماه قرار داشته باشید. با چرخش زمین و تغییر موقعیت ماه، سایه ماه خطی را روی سطح زمین ترسیم می‌کند که به آن مسیر خورشیدگرفتگی کامل گفته می‌شود.

کسانی که بیرون از این مسیر قرار دارند، مانند ساکنان بریتانیا، تنها یک خورشیدگرفتگی جزئی را مشاهده می‌کنند؛ یعنی ماه فقط بخشی از قرص خورشید را می‌پوشاند.

افرادی که خورشیدگرفتگی کامل را می‌بینند، ابتدا شاهد تاریک شدن آسمان خواهند بود. سپس هنگامی که خورشید به طور کامل پوشیده می‌شود، حلقه‌ای سفیدفام و درخشان در اطراف آن پدیدار می‌شود. این حلقه در واقع جو خورشید است که تاج خورشیدی نام دارد.

تاج خورشیدی هاله‌ای عظیم از پلاسمای فوق‌العاده داغ است که میلیون‌ها کیلومتر در فضا امتداد دارد و تماشایی‌ترین بخش هر خورشیدگرفتگی کامل به شمار می‌رود.

درخشندگی این بخش بیش از یک میلیون بار کمتر از سطح خورشید است و به همین دلیل در شرایط عادی روز دیده نمی‌شود.

درست بالای سطح قابل مشاهده خورشید، لایه‌ای نازک به رنگ صورتی مایل به سرخ قرار دارد که فام‌سپهر نامیده می‌شود. ضخامت این لایه تنها چند هزار کیلومتر است.

در نخستین ثانیه‌های یک خورشیدگرفتگی کامل، این لایه به شکل یک حلقه باریک صورتی مایل به سرخ در لبه ماه دیده می‌شود.

چگونه خورشیدگرفتگی را به گونه ایمن تماشا کنیم؟

استفاده از عینک آفتابی، عینک جوشکاری یا نگاه کردن به خورشیدگرفتگی از طریق تلفن همراه نیز از چشمان شما محافظت نمی‌کند.

استفاده از دوربین‌های دوچشمی یا تلسکوپ تنها زمانی ایمن است که به فیلتر ویژه خورشیدی مجهز باشند.

امن‌ترین راه، استفاده از عینک‌های استاندارد مخصوص خورشیدگرفتگی یا ساختن یک نمایشگر سوراخ‌دار است.

برای ساخت چنین وسیله‌ای، یک سوراخ حدود سه میلی‌متری روی یک تکه کاغذ یا مقوا ایجاد کنید. سپس در حالی که پشت‌تان به سوی خورشید است، تصویر خورشیدگرفتگی را از طریق آن سوراخ روی یک تکه کاغذ یا مقوای سفید دیگر بیندازید. بشقاب‌های کاغذی نیز برای این کار بسیار مناسب‌اند.

برخی وسایل آشپزخانه نیز می‌توانند برای مشاهده خورشیدگرفتگی مفید باشند. برای نمونه، آبکش یا کفگیر سوراخ‌دار می‌توانند ده‌ها تصویر کوچک از خورشیدگرفتگی را روی زمین ایجاد کنند، در حالی که شما پشت به خورشید ایستاده‌اید و تصویرها روی زمین نقش می‌بندند.

آیا ممکن است هنگام خورشیدگرفتگی یک شهاب هم ببینم؟

در جریان خورشیدگرفتگی، آسمان تیره‌تر می‌شود و برای مدت کوتاهی فرصت مشاهده بارش شهابی برساوشی فراهم می‌شود؛ پدیده‌ای که اوج آن نیز شام چهارشنبه رخ می‌دهد.

بارش شهابی برساوشی به اوج می‌رسد؛ چه زمانی و از کجا می‌توان آن را مشاهده کرد؟

اما این فرصت تنها در مناطقی وجود خواهد داشت که شاهد خورشیدگرفتگی کامل هستند، مانند اسپانیا. در بریتانیا که فقط خورشیدگرفتگی جزئی دیده می‌شود، چنین شرایطی فراهم نخواهد شد.

با این حال، حتی در مناطق دارای خورشیدگرفتگی کامل نیز احتمال مشاهده یک شهاب در آن فرصت کوتاه بسیار اندک است.

داکتر بکی اسمتهرست، پژوهشگر انجمن سلطنتی نجوم، می‌گوید:

«برای این‌که هنگام خورشیدگرفتگی کامل بتوانید یک شهاب را ببینید، باید واقعاً بسیار خوش‌شانس باشید.»

به یاد داشته باشید که برای تماشای خورشیدگرفتگی باید از عینک‌های استاندارد مخصوص خورشیدگرفتگی استفاده کنید. نگاه کردن مستقیم به خورشید بدون محافظت مناسب از چشم می‌تواند به بینایی آسیب دایمی وارد کند.