Có gì đáng chú ý trong nội các của Thủ tướng Lê Minh Hưng?

Thủ tướng Lê Minh Hưng ghi tên mình là nhà lãnh đạo chính phủ trẻ nhất kể từ khi hai miền Việt Nam thống nhất từ năm 1975.

Ông cũng là nhà lãnh đạo được đánh giá là kỹ trị trong bối cảnh Việt Nam đang có khát vọng "vươn mình" để trở thành quốc gia thu nhập cao trong 20 năm tới.

Việc một trưởng ban Tổ chức Trung ương tiếp tục được bầu làm thủ tướng Chính phủ dường như cũng cho thấy chính trị Việt Nam đang vận hành một xu hướng mới: Thủ tướng không phải đi lên từ phó thủ tướng.

Truyền thống của Đảng Cộng sản là quy hoạch lãnh đạo chính phủ từ một phó thủ tướng.

Thông lệ này được nhìn thấy trong các đời thủ tướng trước đây, với các ông Phạm Hùng, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải, Nguyễn Tấn Dũng và Nguyễn Xuân Phúc.

Nhưng điều đó đã thay đổi khi 5 năm trước Trưởng ban Tổ chức Trung ương Phạm Minh Chính được bầu làm thủ tướng Chính phủ.

Tháng 5/2024, ông Lê Minh Hưng làm trưởng ban Tổ chức Trung ương, và vào ngày 7/4, ông rời khỏi cơ quan này để trở thành thủ tướng.

Thay thế ông Hưng ở chức vụ cũ là ông Nguyễn Duy Ngọc, một đồng hương Hưng Yên và cũng xuất thân từ ngành công an cùng với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Đó là những chi tiết đáng chú ý trong bộ máy lãnh đạo Việt Nam trong ba ngày Quốc hội khóa 16 nhóm họp bàn về nhân sự.

Thay máu mạnh mẽ

Nội các chính phủ của ông Lê Minh Hưng có một cuộc "thay máu" mạnh mẽ, khi trong 7 lãnh đạo chính phủ, chỉ có hai người từ nhiệm kỳ trước là Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà và Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng.

Nội các chính phủ mới cũng có những thay đổi khi nhiệm kỳ này có 5 ủy viên Bộ Chính trị, nhiều hơn một so với nhiệm kỳ cũ.

Ngoài Thủ tướng Lê Minh Hưng, hai lãnh đạo chính phủ có tên trong Bộ Chính trị là Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc và Phó thủ tướng Phan Văn Giang.

Ông Phạm Gia Túc từng có thời gian làm việc tại Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), tổ chức đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân và người sử dụng lao động tại Việt Nam.

Ở nhiệm kỳ trước, ông giữ chức bí thư Tỉnh ủy Nam Định, sau đó là phó chánh văn phòng, rồi chánh văn phòng Trung ương Đảng.

Vai trò mới của tướng Phan Văn Giang

Đại tướng Phan Văn Giang lần đầu tiên có tên trong ban lãnh đạo Chính phủ khi cùng lúc nắm giữ hai chức vụ: phó thủ tướng và bộ trưởng Quốc phòng.

Đây là lần thứ hai nội các chính phủ có một nhân vật kiêm hai chức vụ này.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng từng đảm nhận hai vị trí này.

Giới quan sát quốc tế trước đây đã có những nhận định rằng tướng Phan Văn Giang sẽ trở thành chủ tịch nước, kế nhiệm chức vụ mà Đại tướng Lương Cường để lại.

Tuy nhiên, quy trình nhất thể hóa đã chính thức đi vào hiện thực khi vào ngày 7/4, Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm chủ tịch nước.

Giáo sư Carl Thayer từ Đại học New South Wales (Úc) nói với BBC News Tiếng Việt rằng việc Đại tướng Phan Văn Giang cùng lúc giữ hai chức vụ phó thủ tướng và bộ trưởng Quốc phòng sẽ tăng vai trò của ông trong những nhiệm vụ trọng yếu và thường xuyên, bao gồm đối ngoại, quốc phòng và an ninh.

"Điều đó phù hợp với Nghị quyết số 59 về hội nhập quốc tế. Bối cảnh hiện nay, với chiến tranh ở Iran, các vấn đề ở Biển Đông,... cho thấy quân đội vẫn sẽ đóng vai trò mạnh mẽ trong nhiệm vụ hiến định là bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa," nhà quan sát Việt Nam lâu năm nói.

Giáo sư Zachary Abuza từ Đại học Chiến tranh Hoa Kỳ đánh giá ông Giang là một "nhân vật rất quyền lực không ai có thể phủ nhận", bất kể giữ chức vụ gì trong chính quyền mới.

"Chúng ta không nên chỉ nhìn vào chức vụ chính thức. Chúng ta cần hiểu về danh tiếng, và các quyết định," ông đánh giá.

Việc sắp xếp bộ máy lãnh đạo Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 dường như cho thấy quyết tâm của Đảng trong việc phát triển kinh tế, với mức tăng trưởng hằng năm từ 10% trở lên.

Thủ tướng Lê Minh Hưng, với nền tảng chính sách công và ngân hàng, được đánh giá là một nhà kỹ trị.

Ông Phạm Gia Túc là một chính trị gia dày dạn kinh nghiệm, có bằng cử nhân kinh tế và bằng thạc sĩ quản lý hành chính công.

Hai phó thủ tướng khác mới được phê chuẩn là ông Nguyễn Văn Thắng – Bộ trưởng Tài chính của nhiệm kỳ 2021-2026, và ông Lê Tiến Châu, nguyên là Bí thư Thành ủy Hải Phòng.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng từng có thời gian làm chủ tịch VietinBank, một trong bốn ngân hàng lớn ở Việt Nam.

Ở nhiệm kỳ trước, Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Văn Thành cũng đã trở thành phó thủ tướng và Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc cũng vào ban lãnh đạo Chính phủ.

Dàn bộ trưởng có gì đáng chú ý?

Ông Lê Hoài Trung không phải là vị bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên là ủy viên Bộ Chính trị.

Nhưng ông đánh dấu một giai đoạn ngoại giao được nâng tầm lên ngang với quốc phòng, an ninh.

Tất cả các bộ trưởng trong nội các mới đều là các ủy viên Trung ương Đảng, nhưng với việc là một ủy viên Bộ Chính trị, tiếng nói của Bộ trưởng Lê Hoài Trung có trọng lượng hơn.

Nội các của ông Lê Minh Hưng có hai nữ bộ trưởng, gồm Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan và Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh.

Bà Thanh là một thành viên mới của Chính phủ. Bà được bổ nhiệm làm thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vào tháng 12/2025 khi đang giữ chức phó chánh văn phòng thường trực Văn phòng Trung ương Đảng.

Bà Đào Hồng Lan trở thành một trong những thành viên "thâm niên" nhất trong nghề làm bộ trưởng.

Tháng 7/2022, khi đang giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh, bà được điều ra Hà Nội phụ trách Bộ Y tế khi Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long bị kỷ luật, bị khởi tố và bắt giam.

Bà Lan chính thức trở thành bộ trưởng Y tế vào tháng 10/2022, phá vỡ truyền thống người của ngành y làm bộ trưởng y tế.

So với tháng 7/2021 khi nội các của ông Phạm Minh Chính ra mắt, chỉ có hai cái tên còn trụ lại và cả hai đều trở thành phó thủ tướng, là ông Phan Văn Giang và bà Phạm Thị Thanh Trà.

Ngân hàng Nhà nước, cơ quan sẽ phải làm việc nhiều với Thủ tướng Lê Minh Hưng trong nhiệm kỳ mới này, cũng đã có sự thay đổi.

Ông Phạm Đức Ấn, cựu Chủ tịch Ngân hàng Argribank, vừa được Quốc hội phê chuẩn vào chức vụ thống đốc Ngân hàng Nhà nước, thay cho bà Nguyễn Thị Hồng đã được bầu làm phó chủ tịch Quốc hội.

Ban lãnh đạo Quốc hội khóa 16 cũng có thêm một thành viên thời Chính phủ của ông Phạm Minh Chính là ông Nguyễn Hồng Diên.

Hồi cuối năm 2025, ông Diên rời chức vụ bộ trưởng Công thương sang cơ quan lập pháp, và vào hôm 6/4, ông được bầu làm phó chủ tịch Quốc hội.

Thay thế ông Diên ở vị trí bộ trưởng Công thương, cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế của Việt Nam, là ông Lê Mạnh Hùng, cựu Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, một người quê Hưng Yên.