Ông Tô Lâm 'sắp đi Trung Quốc', có khả năng bàn gì?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang có kế hoạch đi Trung Quốc vào tuần sau để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình, ba nguồn tin nói với hãng tin Reuters.

Chuyến thăm, hiện vẫn đang được thu xếp và có thể bị hoãn do vấn đề lịch trình, được cho là nhằm củng cố quan hệ giữa Việt Nam với nước láng giềng lớn hơn nhiều, trong bối cảnh cả hai đều lo ngại về an ninh năng lượng và đối mặt với sức ép thuế quan từ Mỹ.

Các nguồn tin của Reuters từ chối nêu tên do tại Việt Nam vì tính nhạy cảm của vấn đề.

Hai trong số đó cho biết chuyến thăm dự diễn ra từ ngày 14-17/4.

Nếu chuyến đi này được thực hiện, nhiều khả năng đó sẽ là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Tô Lâm kể từ khi được bầu làm chủ tịch nước vào hôm 7/4.

Theo nhiều quan chức, ông Tô Lâm đã lên kế hoạch gặp ông Tập ngay sau khi tái đắc cử tổng bí thư vào tháng Một, nhưng chuyến đi đó đã bị hoãn vì những lý do không được tiết lộ.

Lần gần đây nhất ông Tô Lâm đi Trung Quốc là vào ngày 18/8/2024, khoảng hai tuần sau khi ông nhậm chức tổng bí thư thay cho người tiền nhiệm Nguyễn Phú Trọng.

Đây cũng là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông ở cương vị lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam.

Khi ấy, ông Tô Lâm cũng đang kiêm nhiệm hai chức tổng bí thư và chủ tịch nước.

Trước khi được bầu làm chủ tịch nước khoảng hai tuần, ông Lương Cường cũng đã có chuyến công du tới Bắc Kinh vào tháng 10/2024.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói với Reuters rằng hiện chưa có thông tin để cung cấp về chuyến thăm có thể diễn ra này. Bộ Ngoại giao Việt Nam chưa phản hồi đề nghị bình luận của hãng tin này.

Hai lãnh đạo sẽ bàn vấn đề gì?

Công nghệ và năng lượng nhiều khả năng sẽ là trọng tâm thảo luận, theo Reuters.

Hai quốc gia cộng sản láng giềng lâu nay vẫn có những bất đồng về chủ quyền ở Biển Đông, nhưng gần đây đã có những hợp tác trong nhiều lĩnh vực được đánh giá là nhạy cảm như kết nối đường sắt, những khu hợp tác kinh tế gần biên giới hai nước, hoặc việc Việt Nam sử dụng công nghệ Trung Quốc trong hệ thống mạng 5G của mình.

Reuters dẫn lời một số quan chức cho biết hai quốc gia có thể đạt được những thỏa thuận mới về hạ tầng viễn thông và các lĩnh vực nhạy cảm khác tại hoặc trước cuộc gặp, dù chưa chắc sẽ được công bố.

Hợp tác an ninh, bao gồm việc nhập khẩu các công cụ giám sát của Trung Quốc, cũng được nhấn mạnh trong các cuộc gặp gần đây, trong bối cảnh lực lượng công an gia tăng ảnh hưởng đáng kể tại Việt Nam kể từ khi ông Tô Lâm lên nắm quyền cao nhất.

Hà Nội cũng có thể đề nghị hỗ trợ nhiều hơn về an ninh năng lượng, khi Việt Nam phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ Trung Quốc đối với các sản phẩm dầu mỏ, bao gồm nhiên liệu máy bay và một số loại phân bón – những mặt hàng mà Bắc Kinh đã hạn chế xuất khẩu do thiếu hụt nguồn cung liên quan đến xung đột tại khu vực Vùng Vịnh.

Vấn đề an ninh năng lượng được đánh giá là đang gây ảnh hưởng tới tham vọng phát triển kinh tế năm 10% của Việt Nam.

Kể từ khi chiến sự ở Trung Đông bùng phát, Hà Nội đã nỗ lực "ngoại giao xăng dầu" với hàng loạt các quốc gia, nhằm tìm kiếm nguồn cung trong bối cảnh thế giới đối mặt với việc thiếu hụt xăng dầu nói chung, và nhiên liệu cho máy bay nói riêng.

Động lực tăng trưởng kinh tế đã chững lại trong quý Một năm nay khi chi phí năng lượng gia tăng và biến động giá cả làm gia tăng áp lực lạm phát, qua đó khiến nỗ lực đạt mức tăng trưởng hai con số của ông Tô Lâm trở nên phức tạp hơn.

Trong cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung và Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị tại Hà Nội vào tháng Ba, Việt Nam đã thúc đẩy hợp tác an ninh năng lượng trong bối cảnh Hà Nội chuẩn bị các phương án phân bổ hạn mức nhiên liệu hàng không.

Vị thế đối ngoại

Theo truyền thống phương Tây, các nguyên thủ quốc gia sẽ gặp gỡ người đồng cấp của mình, tức một nguyên thủ quốc gia khác.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng là người đã phá vỡ tiền lệ này trong quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ.

Vào năm 2015, ông là lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên có chuyến thăm chính thức đến Nhà Trắng và được Tổng thống Mỹ Barack Obama tiếp đón tại Phòng Bầu Dục. Giới quan sát nhận định rằng điều này cho thấy Mỹ đã nhận thức được nhà lãnh đạo thực quyền và tính chính danh của đảng tại Việt Nam.

Bản thân ông Tô Lâm đã có nhiều chuyến công du tới quốc gia khi chỉ đang giữ chức tổng bí thư, thậm chí còn ký kết nâng cấp quan hệ ngoại giao.

Duy chỉ có Mỹ là ông Tô Lâm chưa có chuyến công du chính thức nào tới Mỹ mà đều là tới quốc gia này để tham gia một cuộc họp khác của một tổ chức quốc tế.

Ông từng có cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng vào ngày 20/2 giờ Mỹ, nhưng đó là sự kiện sau khi ông Tô Lâm tham gia hội nghị ra mắt Hội đồng Hòa bình – một sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump khởi xướng và đóng vai trò dẫn dắt.

Tuy nhiên, việc ông Tô Lâm giữ chức chủ tịch nước sẽ cho phép ông tham dự một số cuộc gặp dành cho nguyên thủ quốc gia, ví dụ như Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Vào tháng 9/2025, dù ông Tô Lâm là người quyền lực nhất trong chính trị Việt Nam, người tham dự và phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc lần 80 là Chủ tịch nước Lương Cường.