ድሕሪ ምቍራጽ ተዅሲ፡ እስራኤል ኣብ መላእ ሊባኖስ መጥቃዕታት ተካይድ

ምስ ኢራን ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ እኳ እንተ ተተገብረ፡ ኣንጻር ዕጡቕ ጕጅለ ሕዝቦላህ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ግን ይቕጽል ከም ዘሎ ሰበስልጣን ገሊጾም።

እስራኤል ኣብ ውሽጢ 10 ደቓይቕ ልዕሊ 100 እዚታትን ወተሃደራዊ ቦታታትን ሕዝቦላህ ብምውቃዕ፡ ድሕሪ'ቲ ኣጋር ሰራዊት ናብ ሊባኖስ ዘዋፈረትሉ ግዜ ዝዓበየ መጥቃዕቲ ኣየር ምዃኑ ገሊጻ።

ደቡባዊ ከባቢታት በይሩት፡ ደቡባዊ ሊባኖስን ምብራቓዊ ጐልጐል በካኣን ዕላማ መጥቃዕቲ ካብ ዝዀኑ ከባቢታት እዮም።

ምኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ብውሕዱ 182 ሰባት ከም ዝሞቱን እቲ ቍጽሪ ክውስኽ ከም ዝኽእልን ገሊጹ።

እቲ ምኒስትሪ ወሲኹ፡ በቲ መጥቃዕቲ 890 ሰባት ቈሲሎም።

ሰራሕተኛታት ህጹጽ ረድኤት ኣብ በይሩት ድሕሪ ዝተፈጸመ መጠነ ሰፊሕ መጥቃዕቲ ነፈርቲ፡ ኣብ ፍርስራስ ህንጻታት ዝተደብኑ ሰባት ንምድሓን ንሰዓታት ድልያ ኣካይዶም።

ካብቶም ፍርስራስ ዝደሓኑ፡ ዝተጐድኡ፡ ዝሞቱ፡ ብፍሽኽታ ዝተሳእሉ ስእልታት ስድራቤታት፡ ቍራጽ ክዳውንቲ፡ ዘይተወድአ ዕዮ-ገዛ ናይ ቤት ትምህርቲ ይርከቡዎም።

ዓብደልቃደር ማሕፉዝ ውጉእ ሓዉ ክበጽሕ መጺኡ ነይሩ።

"ኣብዚ ብዙሕ ክፍሊ ኣካላት ነይሩ። ሰብ ጥራይ እዩ ተጐዲኡ። ህዝቢ እንታይ ክገብር ኣለዎ? ዋላ ሓንቲ ክንገብር ኣይንኽእልን ኢና፡" ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

እዚ መጥቃዕቲ ዝፍጸም ዘሎ፡ ቤትጽሕፈት ቀዳማይ ምኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ናታንያሁ፡ ፓኪስታን እቲ ዕርቂ ኣብ ሊባኖስ ንዝካየድ ዘሎ ግጭት'ውን ዘጠቓለለ እዩ ንዝብል ድሕሪ ምንጻጉ እዩ።

ኣብ ዋሽንግተን፡ ጸሓፊት ፕረስ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ካሮሊን ሌቪት፡ ሊባኖስ ኣካል ናይቲ ስምምዕ ከም ዘይኰነት ገሊጻ።

እቲ ስምምዕ ካብ ዝግለጽ ንደሓር ዝዀነ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸመ ዘይገለጸ ሕዝቦላህ፡ ግብረ-መልሲ ናይ ምሃብ መሰሉ ዝተሓለወ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ተመዛበልቲ ስድራቤታት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ቅድሚ ምፍታን ወግዓዊ ተዅሲ ደው ምባል ክሳዕ ዝበጽሕ ክጽበዩ ኣጠንቂቑ።

ፕረዚደንት ሊባኖስ፡ "ሊባኖስ ኣብ መስርሕ ዞባዊ ሰላም ምስራሕ፡" ክትቅጽል ምዃና ገሊጹ።

ኣብ መንጎ ሕዝቦላን እስራኤልን ንዓሰርተታት ዓመታት ዝቐጸለ ግጭት፡ ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ኲናት ኢራንን ዒራቕን ንላዕለዋይ መራሒ ኣያቶላህ ዓሊ ኻሜኒ ድሕሪ ምቕታሉን ኣብ ሕዳር 2014 ዝተሰማምዕሉ ተዅሲ ደው ምባል ብምጥሓስ ናብ ሊባኖስ ብቐጻሊ ሮኬት ብምትኳሱን ተጋዲዱ።

ምኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ብውሕዱ 130 ህጻናት ዝርከቡዎም ልዕሊ 1,700 ሰባት በቲ ውግእ ከም ዝተቐትሉ ሓቢሩ።

እስራኤል 1,100 ዕጡቓት ሕዝቦላህ ከም ዝቐተለት ትገልጽ።

ልዕሊ 1.2 ሚልዮን ሰባት ተመዛቢሎም፤ እዚ ድማ ኣስታት ሓደ ሕምሲት ናይቲ ህዝቢ እዩ።

ሓይልታት እስራኤል ንመሰረተ-ልምዓት ሕዝቦላህ ንምዕናውን ነቶም ዕጡቓት ንምስጓግን ኣብ ዘካይዱዎ ስርሒታት፡ ኣብ ጥቓ ዶብ ዝርከባ ዓድታት ክድብድቡን ውሑስ ቦታ ንምፍጣር ክሰርሕን ጸኒሑ እዩ።

እዚ ድማ ድሕሪ ምዝዛም እቲ ኲናት ገለ ከባቢታት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር እስራኤል ክጸንሑ ከም ዝኽእሉን ብዙሓት ነበርቲ ናብ ገዝኦም ክምለሱ ከም ዘይፍቀደሎምን ስክፍታታት ኣልዒሉ ኣሎ።

ሰበስልጣን እስራኤል ምስ ኢራን ዝተበጽሐ ስምምዕ እኳ እንተ ሃለወ፡ ኣብ ሊባኖስ ስርሒታቶም ክቕጽሉ ድሌት ከም ዘለዎም ገሊጾም።

ማዕከናት ዜና እስራኤል፡ ሰራዊት ኣብ ቀረባ እዋን መጥቃዕቱ ከስፍሕ ሓሳብ ከም ዘይብሉን ሕዝቦላህ ብሓይሊ ዕጥቁ ክፈትሕ ከም ዘይክእልን ንወተሃደራዊ ምንጭታት ብምጥቃስ ጸብጺበን ኣለዋ።

ኣብ ዝሓለፈ ኲናት ሕዝቦላህ ኣዝዩ ከም ዝተዳኸመ ብሰፊሑ ዝእመን'ኳ እንተ ነበረ፡ ሕዝቦላህ ኣብዚ ግጭት'ዚ ብዘርእዮ ዘሎ ወተሃደራዊ ብቕዓት ብዙሓት ተዓዘብቲ ተገሪሞም እዮም። እቲ ጕጅለ ብተደጋጋሚ ናብ ሰሜናዊ እስራኤል ሮኬታትን ድሮናትን ብምትኳስ ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ምስ ሓይልታት እስራኤል ተጋጭዩ እዩ።

ይዅን እምበር፡ ሕዝቦላህ ነታ ሃገር ናብ ዘይተደልየ ኲናት ከም ዝጐተታትን ረብሓታት ኢራን ንምሕላው ኣብቲ ግጭት ከም ዝተዋፈረን ብብዙሓት ይኽሰስ።

ሕዝቦላህ ክሳዕ ሕጂ ብሊባኖሳውያን ሺዓ ሓያል ደገፍ ኣለዎ።

ድሕሪ እቲ ኲናት፡ ሓያሎ ሰባት ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም፣ ኣብያተ ትምህርቲ ድማ ናብ መዕቈቢ ተቐይሮም ኣለዉ።

ብዙሓት ሰባት ኣብ ህዝባዊ ቦታታት፡ ዳሳትን መካይንን ክድቅሱ ተገዲዶም ኣለዉ።

ዋሕዚ ተመዛበልቲ ናብ ካልኦት ማሕበረሰባት፡ ነቲ ብሄራዊ ወጥሪ ኣጋዲዱዎ፡ ብመጥቃዕቲ እስራኤል ዒላማ ከይኰኑ ስግኣት ኣሎ።

መንግስቲ ሊባኖስ ኣብ 2024 ተዅሲ ደው ምባል ድሕሪ ምስምማዕ፡ ንሕዝቦላህ ዕጥቁ ከፍትሕ መደብ ከም ዘለዎ ኣፍሊጡ።

እዚ ውጥን፡ ኣብ 1980ታት እስራኤል ንሊባኖስ ኣብቲ ን15 ዓመታት ዝቐጸለ ኲናት ሓድሕድ ሊባኖስ ድሕሪ ምውራራ ዝተፈጥረ እዩ። እቲ ጕጅለ ግን ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባ መጻኢኡ ምዝታይ ኣብዩ።

ሓላፊ ሰራዊት ነበር ጆሴፍ ኣውን፡ ንኣጠቓቕማ ሓይሊ ብምዅናን፡ ፍልልይ ከግፍሕንን ናብ ዓመጽ ከብጽሕን ከም ዝኽእል ኣጠንቂቑ። ብተወሳኺ፡ ነቲ ሓድሽ ግጭት ንምህዳእ ዋላ'ኳ ሃገሩ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ኣይሃልዋ ምስ እስራኤል ንቐጥታዊ ዝርርብ ክፉት ምዃኑ ገሊጹ።

እስራኤል ግን ዛጊት ነቲ ዕድመ ሸለል ኢላቶ ኣላ።