พบแมงมุมสายพันธุ์ใหม่ในออสเตรเลีย ใช้ใยสปริงดักจับมดแค่สายพันธุ์เดียวเป็นเหยื่อ

นักวิจัยค้นพบแมงมุมสายพันธุ์ใหม่ที่มีลักษณะพิเศษสามารถถักใยดักจับคล้ายหนังสติ๊กเพื่อจับมดเพียงชนิดเดียว โดยแมงมุมชนิดนี้ถูกค้นพบที่ป่าฝนในพื้นที่อันห่างไกลทางตอนเหนือของออสเตรเลีย

นักวิจัยเชื่อว่านักล่ากลางคืนชนิดนี้ได้พัฒนาวิธีการล่าที่ไม่เหมือนใครขึ้นมาเพื่อใช้จับมดที่ดุร้ายเป็นอาหาร ซึ่งมดเหล่านี้ถือเป็นเหยื่อที่อันตรายและไม่ธรรมดาสำหรับแมงมุม

ศาสตราจารย์อเจย์ นเรนทรา หัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่า แรงเหวี่ยงที่มีพลังสูงเป็นพิเศษของบ่วงในการเหวี่ยงมดเข้าไปในใยแมงมุมที่ขนาดใหญ่กว่า เกิดขึ้นด้วยความรุนแรงเทียบเท่ากับแรงจีที่มากกว่าแรงจีสูงสุดที่นักบินเจ็ตเคยประสบถึง 15 เท่า

แม้ว่าจะยังไม่มีการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการ แต่เหล่านักวิทยาศาสตร์ได้ตั้งชื่อเล่นให้แมงมุมตัวเล็ก ๆ ตัวนี้ว่า "บัลลิสตา" (ballista) ตามชื่ออาวุธโบราณที่ใช้ยิงก้อนหินในการรบ

ดร.โจนาส วูล์ฟ นักวิจัยกล่าวว่า "กลไกการดักจับดูเหมือนจะวิวัฒนาการมาเป็นวิธีการเฉพาะทางที่ช่วยให้แมงมุมสามารถ 'เลือก' เหยื่อที่อาจเป็นอันตรายทีละตัว ๆ และลำเลียงเหยื่อพวกนั้นไปยังระยะที่ปลอดภัยห่างจากเส้นทางและรังของมด"

นเรนทราอธิบายว่า มดมีกลไกป้องกันตัวทางเคมี โดยบางสายพันธุ์ยังมีความสามารถในการต่อย และสามารถระดมฝูงมดจำนวนมากได้อย่างรวดเร็วเพื่อเป็นกำลังเสริมในการเอาชนะผู้ล่า

ทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแมคควารี ประเทศออสเตรเลีย ใช้เวลา 10 คืนในป่าฝนเขตร้อนทางตอนเหนือของรัฐควีนส์แลนด์ เพื่อบันทึกพฤติกรรมของแมงมุมโดยใช้กล้องความเร็วสูงและกล้องอินฟราเรด

ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารเคอร์เรนต์ ไบโอโลจี (Current Biology) ระบุว่า แมงมุมชนิดนี้ อาศัยอยู่บนต้นไม้ที่มีมดแดง (Oecophylla smaragdina) ซึ่งเป็นมดที่มีนิสัยดุร้ายและหวงถิ่นอาศัย โดยมันจะใช้เวลาช่วงกลางวันอาศัยอยู่ในใยที่ซ่อนอยู่ใต้ใบไม้

เมื่อตกดึก มันจะหย่อนตัวลงมาประมาณ 50 เซนติเมตรเพื่อไปยังใบไม้ กิ่งไม้ หรือพื้นป่า แล้วสร้างจุดยึดเกาะด้วยเส้นใยแมงมุม

จากนั้นมันจะใช้เวลาหลายชั่วโมงในการสร้าง "โครงสร้าง" รูปกรวยที่ประกอบด้วยเส้นใยดึงรั้งจำนวนมากและพันทับด้วยเส้นใยที่บางกว่า ก่อนจะถอยกลับขึ้นไปด้านบน

เพียงไม่นาน นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีนางพญามดแดง ซึ่งมีลักษณะลำตัวสีเขียวอ่อนเข้ามาใกล้กับกับดักและกัดเส้นใยดังกล่าวของแมงมุม ส่งผลให้กลไกของกับดักดีดตัวทำงาน และเหยื่อจะถูกเหวี่ยงเข้าไปในใยของแมงมุมด้วยอัตราเร่งในระดับที่ "สูงมาก"

นักวิทยาศาสตร์พบว่า นางพญามดแดงเหล่านี้เป็นเหยื่อเพียงชนิดเดียวที่แมงมุมจับได้ แม้ว่าจะมีการปล่อยมดชนิดอื่นที่ออกหากินในเวลากลางคืนไว้ใกล้กับกับดักก็ตาม พวกเขาตั้งสมมติฐานว่าแมงมุมมีการปล่อยฟีโรโมนลงบนกับดักเพื่อล่อและกระตุ้นนางพญามดแดงเกิดความเกรี้ยวกราด โดยเฉพาะเท่านั้น

นเรนทรากล่าวว่านี่เป็นปรากฏการณ์ที่ไม่เคยพบเห็นมาก่อน

"นี่ดูเหมือนจะเป็นกรณีเดียวที่ใยแมงมุมถูกออกแบบมาเพื่อจับเหยื่อเพียงชนิดเดียว และกลไกการทำงานของมันถูกกระตุ้นโดยตัวเหยื่อเอง แทนที่จะถูกกระตุ้นโดยตัวผู้ล่า"

แมงมุมชนิดนี้ซึ่งอยู่ในสกุล Propostira ถูกพบเห็นเป็นครั้งแรกโดยเกร็ก แอนเดอร์สัน นักวิจัยด้านชีวการแพทย์ ผู้ซึ่งเป็นนักวิจัยและช่างภาพที่ศึกษาเรื่องแมงมุมด้วยเช่นกัน