Mae’r ffilmiau yn sôn am:
- y teimladau gall blentyn brofi wrth i rieni wahanu
- ddelio gyda newid a sut y gall fywyd bob dydd fod yn wahanol ar ôl i rieni wahanu
- rai syniadau ar gyfer delio gyda sefyllfaoedd sy’n anodd a rhai pethau all helpu plentyn ymdopi gyda newid fel hyn
Mae’r ffilm gyntaf yn edrych ar brofiad Seren o ddelio gyda’i rhieni’n gwahanu a’r newidiadau sydd yn dod yn sgil hynny. Mae’r ail ffilm yn trafod rhai cynigion ar gyfer ymdopi â sefyllfa fel hyn.
Themâu: rhieni yn gwahanu; iechyd meddwl; ymdopi gyda newid; gwytnwch; rheoli teimladau.
Stori Seren: Ffilm 1
Dim ond wyth oed o’n i pan nath Mam a Dad wahanu.
Dwi’n cofio teimlo ychydig yn drist ar y pryd, ond ro’n i’n brysur efo’r clwb dawnsio a ffrindia fi, ac o’dd Cian a fi’n cael hwyl pan oeddan ni’n mynd i aros yn fflat newydd Dad yn dre.
Roedd Dad yn prynu lot o stwff newydd, cŵl i ni hefyd, ond ma bob dim mor wahanol ers i Dad gwrdd â Kate.
O’dd petha’n ocê i gychwyn, achos oeddan ni’n dal i weld Dad yn aml, ond wedyn, am ryw reswm, nath o a Kate benderfynu symud i fyw i Wrecsam. Ma hynna awr i ffwrdd o fama.
Mae o jest isho bod efo Kate drwy’r amser rwan, a ma petha hyd yn oed yn waeth ers i’r babi newydd gyrraedd.
Dwi’m yn dallt. Mae gan Dad ddau o blant yn barod. Os oedd o ddim isho aros efo ni, pam fod o isho babi arall?
Dwi’n poeni weithia mai fy mai i oedd eu bod nhw wedi gwahanu yn y lle cynta.
Dwi wedi trio siarad efo Mam am y peth, ond ’di hi ddim isho siarad am Dad o gwbl. ’Di ddim hyd yn oed yn deud ei enw fo erbyn hyn.
’Dan ni’n mynd i aros dipyn i Wrecsam, ond ma’n rili anodd.
Ma’n anodd gweld Dad mor hapus efo’i deulu newydd. Dwi’m yn siŵr lle ma Cian a fi’n ffitio mewn, a deud y gwir.
Ma’n anodd cofio bob dim hefyd, pan dan ni nôl a ’mlaen rhwng tŷ Mam a tŷ Dad.
Un tro, nes i anghofio mynd â llyfra gwyddoniaeth fi o dŷ Dad, a ges i row wedyn am beidio gwneud y gwaith cartra’.
Ma’n boen gorfod trio cofio pa ddillad ydy rhai tŷ Dad a pha rai ydy dillad tŷ Mam hefyd.
Dydy Mam ddim isho i fi fynd â dillad ma hi’n brynu i fi i dŷ Dad – mae hi’n mynd yn flin efo fi am hynna.
Nes i ddechra yn yr ysgol uwchradd tua’r un pryd a nath Dad symud i Wrecsam. Mae’n wahanol iawn i’r ysgol fach.
Dwi’m yn gweld hen ffrindia fi gymaint rwan a dwi’m yn mynd i’r clwb dawnsio na ddim byd fel’na ddim mwy. Ond ma ffrindia newydd fi’n cŵl.
Nes i sôn wrth Meg, un o ffrindia newydd fi, am y stwff efo Mam a Dad. Ma’i rhieni hi wedi gwahanu hefyd.
O’dd Meg yn meddwl ddylswn i drio siarad efo Dad am y peth. O’dd hi’n deud bod Mam a Dad yn bendant dal yn caru Cian a fi, jest bo nhw ddim yn caru ei gilydd ddim mwy. Ella bod hi’n iawn.
’Dan ni’n mynd i Wrecsam penwythnos yma, felly dwi am drio siarad efo Dad am y peth. Dwi ’di blino poeni am y peth trwy’r amser.
Stori Seren: Ffilm 2
Os ydy dy rieni di’n gwahanu, mae’n naturiol i ti deimlo’n drist, yn flin, yn ddryslyd, neu hyd yn oed deimlo rhyddhad. Sut bynnag rwyt ti’n teimlo, mae’n iawn i ti deimlo felly.
Efallai bod dy rieni wedi gwahanu ers tro, ac mai dim ond nawr rwyt ti’n ei ffeindio hi’n anodd delio gyda’r peth. Mae hynny’n iawn hefyd.
Does dim un ffordd iawn o deimlo pan fydd rhieni’n gwahanu.
Mae llawer o bobl yn teimlo’n euog pan fydd eu rhieni’n gwahanu, ond does dim bai arnat ti. Mae pobl yn gwahanu am bob math o resymau.
Mae dy rieni yn oedolion, a’u penderfyniad nhw ydy hyn. Nid ti sy’n gyfrifol am beth sy’n digwydd, ac er ei bod hi’n gallu teimlo fel dy fod di’n mynd trwy hyn ar ben dy hun, dwyt ti ddim.
Mae llawer o gyplau’n gwahanu. Mae’r plant weithiau wedyn yn byw rhwng dau gartref, neu’n byw gydag un rhiant yn unig, neu’n treulio’r rhan fwyaf o’u hamser gydag un rhiant ac yn gweld y llall ar benwythnosau ac yn ystod y gwyliau.
Efallai mai rhywbeth gwahanol eto fydd trefniadau dy deulu di. Efallai bydd dy rieni yn trafod gyda ti beth fydd y trefniadau newydd, nawr bod nhw’n gwahanu.
Mae’n bwysig i ti rannu dy farn di hefyd, a gofyn cwestiynau, os oes gen ti rai.
Mae’n bwysig bod yr ysgol yn cael gwybod beth sy’n digwydd adref hefyd. Unwaith maen nhw’n gwybod, fe all dy diwtor neu bennaeth blwyddyn dy gefnogi di, a bod yn gefn i ti.
Fe allan nhw wneud yn siŵr bod athrawon eraill yn deall hefyd a bydd hyn yn help os wyt ti’n cael trafferth dal i fyny gyda gwaith ysgol ar hyn o bryd.
Mae newid yn gallu bod yn anodd ac, os yw’r sefyllfa newydd yn golygu dy fod yn rhannu dy amser rhwng dau gartref, gall hynny fod yn heriol.
Un peth gallet ti wneud i helpu gyda hyn yw cadw rhai eitemau pwysig yn y ddau le – pethau fel gwisg ysgol sbâr, neu unrhyw ddillad eraill rwyt ti eu hangen.
Mae cario mlaen gyda rhai pethau rwyt ti’n arfer eu gwneud yn gallu helpu hefyd. Os wyt ti’n mynd i glwb, neu’n cyfarfod ffrind bob wythnos, ceisia ddal ati gyda’r pethau hyn.
Gall y rŵtin fod yn gysur os oes lot o newidiadau eraill yn dy fywyd.
Mae’n anodd pan mae rhieni’n gwahanu, ac mae’n cymryd amser i arfer gydag unrhyw newid, yn enwedig newid mawr fel hyn.
Efallai na fydd pethau’n dod yn haws i’w derbyn, ac efallai na fyddi di’n hoffi lot o’r pethau fydd yn digwydd, ond fe fydd pethau’n dod yn fwy cyfarwydd gydag amser.
A chofia – os oes rhywbeth yn dy boeni, galli bob amser siarad gyda dy rieni, dy ffrindiau, y pennaeth blwyddyn yn yr ysgol,neu gyda chwnselydd.
Gweithgareddau posib
Gweithgaredd 1 - Delio gyda newid
(Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu; Iechyd a Lles)
Ar ôl gwylio’r ffilm, gellid gofyn i'r disgyblion
Nodi tri pheth oedd wedi newid ym mywyd Seren ar ôl i'w rhieni wahanu, gan eu rhifo o’r newid mwyaf heriol (rhif 1) i'r newid lleiaf heriol (rhif 3) yn eu barn nhw.
Yna, gellid gofyn iddynt rannu’r newid mwyaf heriol yn eu barn nhw (rhif 1) gyda phartner, gan roi tri reswm i gefnogi eu barn. Ydy’r partneriaid yn gallu dod i gytundeb ar y newid mwyaf heriol ym mywyd Seren – neu a oes yna wahaniaeth barn?
Brawddegau a geirfa gallai fod o gymorth i’r disgyblion wrth gyflwyno eu safbwynt wrth gwblhau’r dasg perswadio / trafod yma:
| Yn fy marn i… |
| Mae'n hollol glir i mi mai… |
| Rydw i'n meddwl hyn achos… |
| Mae hyn yn anodd oherwydd… |
| Mae hyn yn heriol i Seren achos… |
| Y newid mwyaf heriol yw… |
| Does dim dwywaith… |
Dylid pwysleisio nad oes ateb cywir neu anghywir a bod pawb yn ymdopi ac yn delio gyda heriau’n wahanol. Mae’n bwysig hefyd cofio bod sefyllfa neu her yn gallu teimlo’n anoddach neu’n haws ar wahanol adegau.
Gweithgaredd pellach: Gellid gofyn i'r disgyblion ddewis un o’r newidiadau heriol y bu iddynt drafod yn y weithgaredd flaenorol a meddwl am ddau fantais sydd hefyd yn perthyn i'r sefyllfa yma. Er enghraifft, dim ond yn gweld Mam ar y penwythnos = cyfle i dreulio amser yn cael hwyl a sbri gyda Mam; gorfod gweld rhieni ar wahân o hyn ymlaen = cyfle i ddatblygu perthynas dda gyda’r ddau riant yn unigol.
Gweithgaredd 2 - Adnabod emosiynau
Gellid gofyn i'r disgyblion greu graff emosiynau i gofnodi’r ystod o emosiynau mae Seren yn eu profi yn ystod y ffilm (Iechyd a Lles; Mathemateg a Rhifedd; Ieithoedd, Llythrennedd a Chyfathrebu).
Gweithgaredd pellach (Celfyddydau Mynegiannol): Gellid gofyn i'r disgyblion ddewis un o’r emosiynau o’r graff uchod a rhoi defnyddio meddalwedd ddigidol i ddylunio e-moji syml sy’n cyfleu’r teimlad hwn. Wrth ddylunio’r emoji gellid gofyn iddynt feddwl am y canlynol wrth:
dyluniad emojis cyfarwydd – beth sy’n eu gwneud nhw’n effeithiol ym marn y disgyblion? Lliw / Siap / Nodwedd arbennig?
pa liw fyddai’n addas ar gyfer yr emoji newydd?
pa siap fyddai’n gweithio orau?
os am greu cymeriad – pa nodwedd fyddai bwysicaf yn y dyluniad (llygaid / ceg / amrannau / dwylo ayyb)
Gweithgaredd 3 - Creu ‘jig-sô’ bywyd
Gellid gofyn i'r disgyblion greu jig-sô, naill ai ar ddarn o bapur neu’n gan ddefnyddio meddalwedd ddigidol addas, sy’n cynrychioli popeth sy’n bwysig iddynt (Celfyddydau Mynegiannol; Cymhwysedd Digidol).
Gallai’r jig-sô gynnwys:
lluniau neu ffotograffau o aelodau o’r teulu, ffrindiau, anifeiliaid anwes
lluniau o’u hoff weithgareddau / glybiau / hobïau
lluniau sy’n cynrychioli eu gobeithion / dyheadau am y dyfodol
Cysylltiadau â’r Cwricwlwm
Iechyd a Lles
- Rwy’n gallu gweld manteision cyfathrebu am deimladau fel un o’r ystod o strategaethau sy’n gallu bod o gymorth i hyrwyddo iechyd meddwl cadarnhaol a lles emosiynol.
- Rwy’n gallu deall sut a pham mae profiadau yn effeithio arnaf i ac ar eraill.
Mathemateg a Rhifedd
- Rwy’n gallu rhyngweithio gydag eraill, siarad ac ysgrifennu am fy meddyliau, teimladau a barn, gan ddangos empathi a pharch.
Ble nesa?
Stori Alys. video
Mae Alys yn teimlo'n drist ac yn unig ar ôl i'w ffrind gorau wneud ffrind newydd. Sut fydd Alys yn delio gyda hyn? Pa bethau fydd hi'n eu gwneud i deimlo'n well?

Stori Elis. video
Eleni, bu farw mam Elis. Yn y ffilmiau yma fe welwn sut mae'n delio gyda hyn a sut gall blentyn helpu ffrind sydd wedi colli aelod o'r teulu.

Iechyd a Lles (Cymru) 8-11
Rhagor o adnoddau cyfrwng Cymraeg

