Muxuu Trump ugu oggolaaday Pakistan inay dhexdhexaadiso dagaalka Iran?

Doorka dhexdhexaadnimo ee Pakistan ka qaadatay iskahorimaadka Iiraan ayaa dad badan layaab ku noqotay. Laakiin tani ma ahayn inay noqoto mid lama filaan ah. Taliyaha ciidanka dalka, Field Marshall Asim Munir, ayaa ka mid ah dadka uu sida aadka ah u jecel yahay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump.

Dhowaan, madaxweynaha Mareykanka ayaa ku tilmaamay "qofka uu ugu jecel yahay," isagoo horayna u sheegay in Munir uu u yaqaanno Iiraan "si ka fiican dadka badidood."

Iiraan ma ahan oo kaliya dariska Pakistan, iyadoo ay wadaagaan xuduud dhererkeedu dhan yahay 900 oo kiiloomitir, balse waxay sidoo kale leeyihiin "is-afgarad" ku qotoma dhaqan iyo diin isku mid ah.

Pakistan ma lahan wax saldhigyo ciidan oo Mareykan ah. Sidoo kale, si ka duwan dhexdhexaadiyeyaasha kale ee gobolka Khaliijka, weli si toos ah uguma lug laha inay dhinac raacdo.

Qodob muhiim ah ayaa ah in dalku uu doonayo inuu dhexdhexaadiyo si loo helo nabad dhex marta Mareykanka iyo Iiraan, taas oo sida muuqata faa'iido u keeni karta dalka.

Si kastaba ha ahaatee, waxaa weli jira su'aalo ku saabsan sida dal ay isku khilaafsan yihiin labadiisa daris ee Afgaanistaan iyo Hindiya uu u noqon karo dhexdhexaadiye khilaafyo kale.

Hadda Pakistan waxay iskahorimaad kula jirtaa koox ka tirsan Afgaanistaan, halka ay xiriir aad u xun la leedahay Hindiya—xaaladdaas oo sannadkii hore dhalisay cabsi ku saabsan faafitaanka hubka nukliyeerka.

Ilaa hadda, Pakistan waxay dalab dhexdhexaadnimo u dirtay Mareykanka iyo Iiraan, iyadoo u dirtay fariimo rasmi ah, waxayna martigelisay wadahadallada wasiirrada dalalka Islaamka iyo wadahadallo diblomaasiyadeed oo dhanka taleefanka ah. Laakiin isu soo dhaweynta labadan dal ayaa weli ah mid laga deyrinayo.

Khasaaraha ka dhalan doona

Pakistan waxay ku tiirsan tahay saliidaha shisheeye ee laga soo dhoofiyo, inta badanna waxay soo martaa marin biyoodka Hormuz.

"Pakistan, sidaan iri, waxay leedahay door ay ciyaarto in ka badan waddan kasta oo Bariga Dhexe ah," ayuu yiri Michael Kugelman, oo ah xubin sare oo ka tirsan Golaha Koonfurta Aasiya iyo Atlantic.

"Waxay aad u xiisaynaysaa in ay samayso wax kasta oo lagu joojinayo dagaalka."

Dowladda Pakistan ayaa billowday dhimista qiimaha batroolka iyo naftada 20 boqolkiiba horraantii bishii Maarso, waxayna horay u soo saartay tallaabooyin dhaqaale, oo ay ku jiraan dhimista maalinta shaqada ee shaqaalaha rayidka ah afar maalmood todobaadkii, si loo badbaadiyo kharashka shidaalka.

"Haddii dagaalku sii socdo, cadaadiska dhaqaale ee Pakistan aad ayuu u kordhayaa," ayuu yiri Professor Farhan Siddiqi, oo ah falanqeeye siyaasadeed oo ka tirsan Xarunta Ganacsiga Caalamiga ah ee Karachi.

Waxaa sidoo kale jirta cabsi laga qabo waxa uu sameyn karo dagaal sii socda.

Bishii Sebtembar ee la soo dhaafay, Pakistan waxay heshiis dhanka ammaanka ah la saxiixatay Sacuudi Carabiya, kaas oo dhigaya in "weerar kasta oo labada dhinac ka dhaca loo aqoonsan doono weerar labadoodaba."

Arrintan ayaa keentay in la is weydiiyo in Pakistan ay dagaalka ku biiri doonto haddii Sucuudigu ku soo biiro.

"Dhibaatada na haysata ayaa ah in haddii aan ku biirno dagaalka ka socda dhanka Sucuudiga, in dhammaan xuduudeena galbeed ay ahaan doonto mid aan ammaan ahayn," ayuu yiri Siddiqi.

Pakistan ayaa mar hore "la gashay dagaalka" Afgaanistaan, iyadoo ku eedaysay Taliban inay taageerto kooxaha argagixisada ah ee dalkeeda ku sugan, eedeymahaas oo ay dowladda Taliban beenisay.

Wax ayaa dhici doona mar kale

Maalintii hoggaamiyaha sare ee Iiraan lagu dilay duqeyn ay fuliyeen diyaaradaha Mareykanka iyo Israa'iil, taageerayaasha Iiraan ayaa isugu soo baxay waddooyinka magaalooyinka Pakistan, waxaana ku dhintay dhowr qof oo ay ku jiraan kuwii weeraray safaaradda Mareykanka ee Karachi.

Waxaa kaloo jirta arrinta ku saabsan halka ay Pakistan ka taagan tahay indhaha caalamka.

"Pakistan aad bay xasaasi ugu tahay dhaleeceynta ah inaysan saameyn ku lahayn adduunka," ayuu yiri Kugelman.

"Tani waa horumar diblumaasiyadeed oo muhiim ah," ayay tiri Maleeha Lodhi, oo ah safiirkii hore ee Pakistan u fadhiday Mareykanka, UK iyo Qaramada Midoobay.

"Pakistan waxaa loo arki doonaa inay ku samaysay isku daygan niyad wanaagsan, xitaa haddii uu ku guuldareysto, looma nisbeyn doono khibrad la'aanteeda, laakiin la'aanta isku-xirnaanta labada dhinac."

Sidoo kale, Kugelman waxa uu aaminsan yahay in Pakistaan ​​hoos u dhac uu ku yimid, haddii hadalkaas oo dhan ka dib labada dhinac ay dib ugu soo laabtaan dagaal xoog leh.

"Pakistan waxa ay wajihi kartaa eedaymo ah in aanay dhab ka ahayn isku daygan," ayay tir.

'Ka ciyaarista door dublamaasiyadeed oo adag'

Lama oga sida ay wax u dhici doonaan, balse waxa la hubo ayaa ah in Pakistan ay ka faa'ideysaneyso fursadda ay la leedahay xiriirka wanaagsan ee Trump.

Lodhi waxa uu qiil uga dhigay magacaabista Pakistan ee Trump u sharaxan tahay abaalmarinta nabadda ee Nobel Peace Prize.

Waxay tan u samaysay si ay u muujiso mahadnaqeeda dadaalka uu u galay dhexdhexaadinta intii lagu jiray iskahorimaadka Pakistan iyo India ee 2025.

"Pakistan waxay u hurtay guusheeda Trump, taasoo sii wanaajisay xiriirkooda," ayay tiri Lodhi.

"Marka laga soo tago xiriirka ay la leedahay Mareykanka, Pakistan kaliya maahan cidda ka faa'iideysaneysa.

Siddiqi ayaa yiri, 'Pakistan waxay garawsatay in is-ixtiraamku yahay habka ugu habboon ee loo maareeyo arrimaha diblomaasiyadda ee gobolka.' 'Nuuca adduunka aan hadda wajahayno waa mid ay waddammada, gaar ahaan kuwa quwadda dhexdhexaadka ah leh, ay ka faa'iideysanayaan siyaasadaha quwadaha waaweyn si ay xiriirro ula sameystaan dalal badan.

'"Waxaan u malaynayaa in sababta Pakistan ay ugu habboon tahay inay la hadasho Iran ay tahay iyada oo aan loo arkin inay taageerto Israa'iil ama xitaa inay si weyn u muujiso taageerada Mareykanka."

Wadahadallada ayaa weli socda. Maalintii Talaadada, Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Pakistan, Ishaq Dar, ayaa u safray dalka Shiinaha isagoo ka jawaabaya martiqaad uu ka helay dhiggiisa Shiinaha, Wang Yi.

Laakiin waxaa jira su'aalo waaweyn oo horyaalla Pakistan, helitaanka fursad lagu gaaro heshiis ayaana ah wax ay muddo dheer damacsanayd. Kugelman ayaa raaciyay, 'Si aan wax walba si cad ugu sheegno, suurtogalnimada in heshiis la gaaro waa mid adag, marka la eego kalsooni darrada ka dhex jirta Mareykanka iyo reer Iran, iyo xajmiga dalabaadka ay wataan Mareykanka iyo dhanka Iran.

"'Waxaan u malaynayaa inay adag tahay in Pakistan ay khilaafkan xalliso, sidaas darteed waxaa wanaagsan in dalku uu dib u eegis ku sameeyo qorshihiisa.'"