چه کسانی بیشتر از تزریق‌های لاغری سود می‌برند؟

پژوهش نشان می‌دهد افرادی که دارای دو گونه ژنتیکی مرتبط با اشتها و گوارش هستند با استفاده از دارو‌‌های تزریقی برای درمان چاقی مانند ویگووی و مانجارو کاهش وزن بیشتری پیدا می‌کنند.

یافته‌های منتشر‌شده در مجله نیچر نشان می‌دهد برخی افراد کاهش وزن بیشتری نسبت به دیگران پیدا می‌کنند و به طور مشخص در طول استفاده از دارو‌ها عوارض جانبی ناخوشایند کمتری مانند حالت تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی دارند.

این دارو‌های رایج برای کاهش وزن به صورت هورمون طبیعی گوارشی احساس سیری عمل می‌کنند و اشتهای افراد را از بین می‌برند.

هرچند ژن‌ها تاثیر اندکی بر چگونگی عملکرد بهینه این دارو‌ها دارند اما متخصصان می‌گویند عوامل دیگری مانند جنسیت، سن و حتی خاستگاه نژادی افراد می‌تواند بر تاثیر آنها اثر بگذارد.

میلیون‌ها نفر در جهان در سال گذشته از دارو‌های کاهش وزن استفاده کرده‌اند و این تعداد رو به افزایش است.

میزان کاهش وزن با استفاده از دارو‌های لاغری گوناگونی و تفاوت گسترده‌ای در میان افراد دارد. پژوهش‌های دارویی نشان می‌دهد افراد با استفاده از داروی سماگلوتید (اوزمپیک، ویگووی) تا ۱۴٪ و با استفاده از داروی تیرزپاتید (مانجارو) ۲۰٪ کاهش وزن پیدا می‌کنند.

این پژوهش بر مبنای آزمایش ۱۵ هزار نفر از افرادی انجام شده است که دارو‌های کاهش وزن را استفاده کرده‌اند. آنها به طور متوسط ۱۱/۷ درصد از وزن خود را در یک دوره حدود هشت ماهه استفاده از دارو از دست دادند. برخی از این افراد ۳۰٪ کاهش وزن داشتند در‌حالی‌ که برخی دیگر بسیار کم یا هیچ کاهش وزن نداشتند.

همه این ۱۵ هزار نفر در شرکت ۲۳‌اند‌ می برای آزمایش ژنتیک ثبت‌نام کرده بودند که از این اطلاعات برای ترسیم نمودار افرادی که دارو‌های کاهش وزن مصرف کردند استفاده شده است. پس از تحلیل و بررسی میلیون‌ها گونه‌ ژنتیکی آنها پژوهشگران الگویی یافتند که نشان‌دهنده ارتباط میان برخی گونه‌های ژنتیکی و موثر بودن دارو‌ها داشت.

پروفسور روت لوس، از دانشگاه کپنهاگ که درباره این پژوهش در مجله نیچر نوشته است می‌گوید: «پژوهش توانست به ارتباط میان گونه ژنتیکی با کاهش وزن پی ببرد که همچنین در ارتباط به دل‌به‌هم‌خوردگی و تهوع بود».

«افرادی که این گونه ژنتیکی را داشتند کاهش وزن بیشتری پیدا می‌کردند».

کاهش وزن بیشتر به طور متوسط حدود ۰/۷۶ کیلو بوده است اما افرادی که دو گونه از ژن‌ها را داشتند می‌توانستند دو برابر کاهش وزن داشته باشند.

او می‌گوید این گونه ژنتیکی در میان افراد اروپایی‌تبار بیشتر است که ۶۴٪ از آنها یک گونه و ۱۶٪ از آنها دو گونه ژنتیکی را دارند.

این میزان در مقایسه با ۷٪ در میان آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار است که یک گونه از ژن را دارند.

پروفسور لوس می‌گوید: «اگر دارای این گونه ژنتیکی باشید کاهش وزن بیشتری خواهید داشت».

پژوهش گونه ژنتیکی دیگری هم یافت که مربوط به افرادی بود که با مصرف تیرزپاتید (مانجارو) عوارض جانبی دارو مانند حالت تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی داشتند.

پژوهش نشان می‌دهد حدود ۱٪ از افرادی که دارو را مصرف می‌کنند ۱۵ برابر بیشتر از حالت معمول دچار تهوع و دل‌به‌هم‌خوردگی می‌شوند.

پروفسور لوس می‌گوید اثر ژنتیکی هرچند کم است اما مانند عوامل دیگر است و نمی‌توان آن را کم‌اهمیت دانست».

هرچند او معتقد است یافته‌ها باید در پژوهش‌های دیگری هم تائيد شوند و تاکنون هنوز چنین کاری انجام نشده است.

از نظر دکتر ماری اسپریکلی از دانشگاه کمبریج «ژنتیک فقط بخشی از نمای کلی‌تر مسئله است».

او می‌گوید عوامل اصلی اثر‌گذار «رفتاری، بالینی و مرتبط با درمان هستند». در نتیجه میزان ورزش روزانه و تغذیه سالم افراد در کنار استفاده از دارو و همچنین حمایت‌ها و توصیه‌های مشورتی و موارد دیگر بهداشتی هم در این زمینه موثر هستند.

در این میان عوامل دیگری هم تاثیر‌گذار هستند.

پژوهش قبلی نشان داده است که زنان با مصرف مانجارو دو برابر بیشتر از مردان ممکن است ۱۵٪ کاهش وزن داشته باشند.

جوان‌تر، سفید‌پوست یا آسیایی بودن هم بر میزان کاهش وزن اثر دارد هرچند دلایل آن هنوز به طور کامل روشن نشده است.

نوع و مقدار و مدت زمان مصرف دارو هم بر میزان بالاتر کاهش وزن اثر می‌گذارد.

در آینده استفاده از اطلاعات ژنتیکی و داده‌های دیگر می‌تواند راهگشای انتخاب بهترین دارو بر مبنای فواید ممکن آن برای هر فرد خواهد بود که به آن «درمان فرد‌محور» می‌گویند که مبتنی بر ویژگی‌های فردی افراد است.

پروفسور نوید ستار، متخصص بهداشت متابولیک از دانشگاه گلاسکو می‌گوید «ما هنوز به این مرحله نرسیده‌ایم.»

او می‌گوید: «به طور کلی این یافته‌ها از نظر علمی جالب هستند اما هنوز راه درازی تا دگرگونی‌های بالینی دارند».

«آنچه اکنون به‌راستی به آن نیاز داریم داده‌های آزمایشی و پژوهشی بهتر برای تعیین فایده‌ها و ضرر‌های این روش درمانی و بسیاری از روش‌های درمانی نوظهور است».