فرستاده ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان کار خود را آغاز کرد

رباب فاطمه، نماینده ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان (یوناما) ، به کابل، پایتحت، رفته و کار خود را آغاز کرده است. این دومین دیپلمات زن در پنج سال گذشته است که رهبری نمایندگی ملل متحد در افغانستان را بر عهده می‌گیرد.

براساس گزارش‌ها او دیشب (شنبه ۲۵ مهر) وارد کابل شد. گزارش شده است که قرار است خانم فاطمه با امیرخان متقی، وزیر خارجهٔ حکومت طالبان، دیدار کند.

همزمان با سفر او، معاون نخست‌وزیرحکومت طالبان، در نشستی در کابل از یوناما خواست که به گفتهٔ او در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود «بی‌طرف» بماند.

فاطمه رباب جانشین رزا اوتونبایوا شده است. خانم اوتونبایوا از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نمایندهٔ ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان بود و پیش از آن نیز به‌عنوان نخستین رئیس‌جمهور زن و وزیر امور خارجهٔ قرقیزستان فعالیت کرده بود.

چالش‌های نمایندهٔ جدید دبیر ملل متحد در کابل

بر اساس قطعنامهٔ شورای امنیت، یوناما سه مأموریت اصلی دارد: تعامل سیاسی با حکومت طالبان، بررسی و ثبت مسائل مربوط به حقوق بشر و هماهنگی کمک‌های بین‌المللی.

اکنون بیش از یک سال می‌گذرد که به کارمندان زن افغان اجازهٔ ورود به دفاتر ملل متحد داده نمی‌شود. انتظار می‌رود خانم فاطمه پیش از هر چیز، دربارهٔ ممنوعیت کاری کارمندان زن افغان، با مقامات حکومت طالبان گفت‌وگوی مستقیم داشته باشد.

ملل متحد بارها تأکید کرده است که نبود کارمندان زن بومی بر روند کمک‌رسانی تأثیر منفی گذاشته است، چرا که ارائه‌ خدمات به زنان نیازمند باید بدست زنان انجام شود. این چالش مهم برای خانم فاطمه خواهد بود تا حاکمان فعلی افغانستان را به لغو این سیاست ترغیب کند.

بر اساس آخرین آمارها، بیش از ۲۰ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند و فرصت‌های شغلی نیز محدود است. برای نمایندهٔ ویژهٔ جدید ملل متحد در افغانستان، متقاعد کردن مقامات طالبان به نرمش در سیاست‌هایشان پیرامون حقوق بشر و زنان جهت جلب کمک‌های بیشتر، مشکلی بزرگ خواهد بود.

موضوع مهم دیگر، تعامل سیاسی با حکومت طالبان است. قرار است در اواسط ماه دسامبر، خانم فاطمه گزارش سه ماههٔ خود را به شورای امنیت ملل متحد ارائه کند.

او طبق مأموریت خود باید از وضعیت حقوق بشر در افغانستان به شورای امنیت گزارش دهد. تقریباً هر بار که گزارش‌های یوناما دربارهٔ وضعیت بشری و زنان در افغانستان منتشر شده، حکومت طالبان از آن ابراز نارضایتی کرده است. حکومت طالبان انتظار دارد که محدودیت‌های سفری اعمال‌شده بر رهبران‌شان لغو شود و گزارش‌های یوناما در این زمینه نقش مهمی ایفا می‌کند.

امروز (یکشنبه ۲۶ مهر)، ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخست‌وزیر حکومت طالبان، از یوناما خواست که به گفتهٔ او در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود «بی‌طرف» بماند.

او گفت: «این عادلانه نیست که در گزارش‌ها، دستاوردهای اقتصادی و امنیتی افغانستان نادیده گرفته شود و مانند یک طرف متخاصم، فقط به دنبال جنبه‌های منفی باشند.»

مهم‌ترین نشست پیش روی رئیس جدید ملل متحد در کابل، نشست هماهنگی کمک‌ها دربارهٔ افغانستان خواهد بود که در پایان این هفته در دوحه قطر برگزار می‌شود.

منابعی در سازمان ملل متحد به بی‌بی‌سی گفته‌اند که قرار است خانم فاطمه از طریق ویدئو کنفرانس در این نشست سخنرانی کند. ریاست این نشست که تحت عنوان «گروه تماس افغانستان» برگزار می‌شود، بر عهدهٔ یوناما و اتحادیهٔ اروپاست و نمایندگان نهادهای مختلف ملل متحد، کشورهای کمک‌کننده، بانک جهانی و فعالان مدنی در آن شرکت دارند.

«گروه تماس افغانستان» در سال ۲۰۲۲ ایجاد شد و هدف آن هماهنگ‌کردن کمک‌های بین‌المللی برای وضعیت بشری، پناهجویان بازگشته و افراد نیازمند در افغانستان است.

رباب فاطمه کیست؟

رباب فاطمه، ۶۵ ساله، که بنگلادشی است، بیش از ۳۰ سال تجربه در سطح ملی و بین‌المللی دارد. او در حال حاضر معاون دبیرکل و نمایندهٔ ارشد ملل متحد در امور کشورهای کمترتوسعه‌یافته، کشورهای در حال توسعهٔ محصور در خشکی و دولت‌های کوچک جزیره‌ای در حال توسعه است.

او از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ سفیر و نمایندهٔ دائمی بنگلادش در سازمان ملل متحد بود. خانم فاطمه نخستین زنی بود که در سال ۲۰۲۲ به ریاست کمیسیون صلح و آشتی منصوب شد. وی همچنین نایب‌رئیس هفتادوهفتمین دورهٔ مجمع عمومی ملل متحد بود.

رباب فاطمه به‌عنوان دیپلمات حرفه‌ای، از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ سفیر بنگلادش در ژاپن بود و او همچنین در نمایندگی‌های کشورش در نیویورک، ژنو، پکن و کلکته و نیز در وزارت امور خارجه بنگلادش در مسئولیت‌های مختلف خدمت کرده است.

وی همچنین به‌عنوان مشاور منطقه‌ای سازمان بین‌المللی مهاجرت در امور جنوب و جنوب‌غرب آسیا، مشاور منطقه‌ای تغییر اقلیم و مهاجرت فعالیت کرده و از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ به‌عنوان نمایندهٔ منطقه‌ای جنوب آسیا کار کرده است. او از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ هم رئیس بخش حقوق بشر در دبیرخانهٔ «کشورهای همسود» در لندن بود.

رباب فاطمه علاوه بر زبان مادری‌خود (بنگالی)، به زبان‌های انگلیسی، هندی و اردو هم صحبت می‌کند.