از «لغو ویزا و اقامت امارات» برای ایرانیان چه می‌دانیم؟

در پی انتشار گزارش‌هایی در مورد جلوگیری از ورود ایرانیان به امارات متحده عربی و لغو اقامت گروهی‌ از آن‌ها، روز پنجشنبه ۲ آوریل (۱۳ فروردین) وزارت خارجه این کشور با صدور بیانیه‌ای ایرانیان مقیم این کشور را «جزئی جدایی‌ناپذیر از جامعه» خواند.

وزارت امور خارجه امارات متحده عربی با صدور این بیانیه‌ تاکید کرده که امارات «میزبان جامعه محترم و ارزشمند ایرانی» است که «بخشی جدایی‌ناپذیر از بافت اجتماعی این کشور را تشکیل می‌دهد و به تنوع و گشودگی آن کمک می‌کند.»

وزارت امور خارجه این کشور با اشاره به انتشار آنچه «ادعاهای رسانه‌ای نادرست» در مورد وضعیت اقامت جامعه ایرانی امارات» خوانده، به ساکنان این کشور اطمینان داده که رویکرد نهادهای قانونی «بر اساس رویه‌ها و چارچوب‌های تثبیت شده‌ای هدایت می‌شود که ایمنی و رفاه همه اعضای جامعه را بدون استثنا تضمین می‌کند.»

در جریان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، کشورهای حاشیه خلیج فارس که پایگاه‌های آمریکا در آنجا قرار داشت از سوی ایران هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفت.

فرودگاه دوبی در جریان این حملات آسیب دید و چند روز بسته بود. در پی بالاگرفتن تنش، امارات متحده عربی سفیر ایران را اخراج کرد و مجموعه مدارس ایرانی تحت نظر آموزش و پرورش ایران، بیمارستان و کلوب ایرانیان را تعطیل کرد. مجموعه‌های تعطیل شده زیر نظر دولت ایران در امارات فعالیت می‌کردند.

پس از برقرار شدن دوباره پروازها، گزارش‌هایی منتشر شد حاکی از این‌که بعضی از ایرانیانی که قصد ورود به امارات داشتند و یا سفرشان از طریق فرودگاه دوبی صورت می‌گرفت اجازه سوار شدن به هواپیما نیافتند.

با ادامه این رویه،‌ بعضی از کسانی که ویزا و یا اقامت دوبی داشتند نیز خبر دادند که طریق استعلام وب‌سایت دولت متوجه شدند که اقامتشان لغو شده است.

برآورد می‌شود بیش از ۵۰۰ هزار ایرانی در امارات متحده عربی کار و زندگی می‌کنند و سرمایه‌گذاری‌های زیادی در این کشور انجام داده‌اند. این خبرها شوک زیادی به جامعه مهاجر ایرانی وارد کرده است و بسیاری از آن‌ها نگران آینده خانواده و کسب و کار خود در این کشور شده‌اند.

اقامت چه کسانی لغو شده است؟

سام بیات، وکیل مهاجرتی و بنیانگذار گروه حقوقی بیات در گفتگو با بی‌بی‌سی فارسی گفت بیشتر کسانی که اقامتشان لغو شده است، آنهایی بوده‌اند که فقط گذرنامه ایرانی داشته‌اند و زمان جنگ خارج از امارات بوده‌اند. به گفته او تعداد محدودی از کسانی که دارای گذرنامه‌های غربی بوده‌اند و یا با سرمایه‌گذاری، گذرنامه‌های کشورهای حوزه کارائیب داشته‌اند نیز اقامتشان لغو شده است.

در عین حال خطوط هوایی امارات با انتشار یک بخشنامه پرواز ایرانیان را ممنوع اعلام کرد. به این ترتیب حتی برخی کسانی که اقامتشان لغو نشده بوده نیز اجازه پرواز به سوی امارات پیدا نکرده‌اند.

سام بیات می‌گوید نباید فراموش کنیم که ایران و امارات متحده در جنگ با یکدیگر هستند و شرایط در حال حاضر عادی نیست.

او با تاکید بر اینکه بسیاری از کسانی که اجازه بازگشت به امارات پیدا نکرده‌اند افراد عادی بوده‌اند، معتقد است با توجه بالاگرفتن تنش بین ایران و امارات متحده و بسته شدن مدرسه، بیمارستان و باشگاه و کلوب‌های ورزشی ایرانیان، «ممکن است ویزای برخی از ایرانیان به خاطر ارتباط با حکومت ایران لغو شده باشد.»

این وکیل مهاجرت می‌گوید باید صبر کرد و در شرایط جنگی نمی‌توان انتظار داشت که اداره مهاجرت به افراد و وکلایشان پاسخ دهد. او معتقد است اگرچه لغو ویزای تعداد بسیاری از ایرانیان شاید واکنشی تند به نظر بیاید، اما به نظر او امارات متحده عربی، «تا کنون جنگ را به خوبی مدیریت کرده است» و ابراز امیدواری کرد که بعد از بررسی‌ها «اقامت‌های ایرانیان دوباره صادر شود.» او بر این باور است که احتمال دارد افرادی که «با حکومت ایران مراوداتی دارند یا به آن دلبستگی دارند» اجازه حضور و فعالیت در امارات را پیدا نکنند.

در روزهای گذشته به برخی از ایرانیانی که با ویزای طلایی و سرمایه‌گذاری اقامت گرفته بودند و از ورودشان به امارات جلوگیری شده بود اطلاع داده شد که می‌توانند به امارات بازگردند. یکی از این افراد به بی‌بی‌سی گفت شرکت هواپیمایی امارات به او اطلاع داده که مجوز پروازش صادر شده، اما توصیه کرده پیش از سفر، هماهنگی‌های لازم را انجام دهد.

معافیت‌های مالیاتی امارات برای بسیاری از تاجران در جهان جذابیت دارد. در شرایطی که ایران در تحریم به سر می‌برد، بسیاری از ایرانیان در امارات کسب و کارهایی پر رونق به راه انداخته‌اند.

در همین حال بعضی گزارش‌ها حاکی از آن است که با توجه به فضای تجارت در امارات، حکومت ایران نیز از آن برای دور زدن تحریم‌ها و فروش نفت استفاده می‌کرده است. از جمله در نوامبر سال ۲۰۲۴ بلومبرگ گزارش کرد مرکز مالی دوبی، چند شرکت‌ حمل و نقل دریایی را که گفته می‌شد محمد حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی مشاور وقت رهبر ایران از طریق آن‌ها تجارت نفت می‌کرده را به تعلیق درآورده است. در آن زمان وکیل آقای شمخانی ارتباط او با این شرکت‌ها را رد کرد.

یک سال بعد وزارت دارایی آمریکا محمد حسین شمخانی را بخاطر فروش فرآورده‌های نفتی و دیگر محموله‌ها از ایران و روسیه به خریداران در سراسر جهان تحریم کرد.

حالا با قطع روابط دیپلماتیک ایران و امارات، فعالیت‌های شرکت‌ها و تجار ایرانی بیش از پیش زیر ذره‌بین دولت امارات است و ممکن است بسیاری از آن‌ها نتوانند به امارات بازگردند.