یک هواپیما به برجی در پکن برخورد کرد، اما چین درباره این حادثه چیزی نمی‌گوید

چند روز از برخورد یک هواپیمای سبک با بلندترین آسمان‌خراش پکن می‌گذرد. در این سانحه خلبان که تنها سرنشین هواپیما بود کشته شد و ۱۳ نفر دیگر هم زخمی شدند. با این حال، هنوز مشخص نیست چرا و چگونه این حادثه رخ داده است.

تنها اطلاع‌رسانی رسمی چین درباره این سانحه، گزارشی ۶۰ کلمه‌ای در روزنامه دولتی «بیجینگ دیلی» بود که صرفا به اطلاعات اولیه حادثه محدود می‌شد. این حادثه تنها چند کیلومتر با ژونگ‌نانهای، مقر حزب کمونیست چین، فاصله داشت.

برخورد روز جمعه گذشته باعث ایجاد شکاف‌هایی در نمای برج ۱۰۹ طبقه «سیتیک» شد که از آن زمان پوشانده شده‌اند. همچنین تصاویر و ویدیوهای این حادثه به سرعت از اینترنت حذف شدند.

دست‌کم سه شرکت فعال در حوزه هوانوردی در چین به بی‌بی‌سی گفته‌اند که به آنها دستور داده شده فعالیت هواپیماهای سبک را متوقف کنند، اما از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرده‌اند و گفته‌اند به آنها تاکید شده درباره این موضوع صحبت نکنند.

در حالی که مقام‌های چینی اطلاعات بسیار اندکی منتشر کرده‌اند، گمانه‌زنی‌ها درباره چگونگی ورود این هواپیما به حریم هوایی شهری که یکی از سخت‌گیرانه‌ترین نظام‌های کنترل فضای پروازی جهان را دارد، رو به افزایش است.

سانسور در چین پدیده تازه‌ای نیست. انتقاد از حزب حاکم، رهبران کشور یا دولت به ندرت امکان انتشار پیدا می‌کند و هرگونه بحثی که رنگ‌وبوی انتقادی داشته باشد، پیامدهای سیاسی پیدا کند یا به موضوعات حساس بپردازد، به سرعت از فضای عمومی حذف می‌شود.

اما این بار دامنه سانسور فراتر از موارد معمول رفته است. حتی عکس‌ها و میم‌های برج سیتیک که هیچ ارتباطی با حادثه روز جمعه نداشتند نیز از شبکه‌های اجتماعی چین حذف شده‌اند.

این ساختمان که طراحی آن از جام‌های سنتی شراب چینی الهام گرفته، یکی از نمادهای شناخته‌شده پکن است. بسیاری آن را خوش‌یمن می‌دانند و جوانانی که آرزوی موفقیت، از قبولی در امتحان گرفته تا یافتن شغل، دارند، یا به دیدن آن می‌روند یا تصویرش را همراه با دعایی کوتاه در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند.

مانیا کوتسه، نویسنده خبرنامه «نگاهی به چین دیجیتال»، می‌گوید شاید دلیل واکنش سریع و گسترده دستگاه سانسور این باشد که رهبران چین «هنوز دقیقا نمی‌دانند چه اتفاقی افتاده است».

او می‌گوید «این حادثه کاملا غیرعادی است» و می‌افزاید که چنین رویدادی توانایی دولت را زیر سوال می‌برد و «روایت‌های محوری حزب» را تهدید می‌کند.

حتی شرکت‌های هوانوردی که در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی تایید کردند مقام‌ها از زمان وقوع این حادثه هواپیماهای سبک را زمین‌گیر کرده‌اند، حاضر به ارائه توضیحات بیشتر نشدند.

یکی از کارکنان یک مرکز آموزش خلبانی در پکن گفت: «به ما گفته‌اند درباره این موضوع صحبت نکنیم. لطفا از دیگران بپرسید.»

شرکت دیگری در شهر چنگدو نیز حاضر نشد مشخص کند دستور توقف فعالیت از سوی کدام نهاد صادر شده و بلافاصله تماس تلفنی را قطع کرد.

پکن به طور دائمی منطقه‌ای با وسعت حدود ۱۰۰ کیلومتر مربع را بر فراز مرکز سیاسی شهر به عنوان منطقه پرواز ممنوع تعیین کرده است؛ محدوده‌ای که میدان تیان‌آن‌من و ژونگ‌نانهای، مجموعه به شدت حفاظت‌شده محل سکونت و کار عالی‌ترین رهبران چین، را نیز در بر می‌گیرد.

بیل بیشاپ، تحلیلگر مسائل چین، این حادثه را در شبکه اجتماعی ایکس «نقصی امنیتی در ابعادی بسیار بزرگ» توصیف کرد و نوشت: «اگر هواپیما فقط چند ثانیه دیگر به پرواز ادامه می‌داد، ممکن بود به ژونگ‌نانهای برسد... چنین اتفاقی زلزله‌ای در نظام امنیتی پکن به شمار می‌رفت.»

پکن همچنین اخیرا با استناد به نگرانی‌های امنیتی، مقررات مربوط به پهپادها را سخت‌تر کرده است. اکنون پهپادها باید پیش از ورود به پایتخت یا خروج از آن ثبت شوند.

ریموند کو، معاون بخش پژوهش در «شورای شیکاگو در امور جهانی»، می‌گوید: «این‌که یک هواپیمای سبک، که به مراتب از بیشتر پهپادها بزرگ‌تر است، توانسته از بخش بزرگی از شهر عبور کند و تا این اندازه به ژونگ‌نانهای نزدیک شود، هم از نظر سیاسی باعث شرمساری است و هم نشانه یک ضعف امنیتی جدی.»

او می‌گوید این اتفاق ممکن است ناشی از خطای خلبان یا نقص فنی بوده باشد، اما در عین حال می‌افزاید که این ماجرا «احتمالا می‌تواند عمدی هم باشد».

بر اساس اطلاعات وب‌سایت ردیابی پرواز «فلایت‌رادار۲۴» هواپیمای سانحه‌دیده یک فروند «آرورا اس‌ای۶۰ال» دو نفره و تک‌موتوره بوده که شرکت چینی «سان‌وارد ایرکرفت» آن را ساخته است. این هواپیما با طول ۶/۹ متر و دهانه بال ۸/۶ متر، برای سفرهای تفریحی، عکاسی هوایی و پروازهای تفننی طراحی شده است.

خارج از چین، این حادثه برای برخی یادآور حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود؛ زمانی که هواپیماربایان انتحاری، هواپیماهای مسافربری آمریکا را به دو آسمان‌خراش نیویورک کوبیدند و هزاران نفر کشته شدند.

یکی از کاربران وب‌سایت ردیت نوشت: «این دقیقا شبیه همان هشدار خبری بود که هنگام برخورد نخستین هواپیما به یکی از برج‌‌ها در جریان حملات ۱۱ سپتامبر دریافت کردم.»

چونگ جیا ایان، پژوهشگر غیرمقیم در اندیشکده کارنگی چین، می‌گوید مقایسه مناسب‌تر، حادثه ماه مه ۱۹۸۷ در اواخر جنگ سرد است؛ زمانی که ماتیاس روست، خلبان آماتور آلمانی، با هواپیمای سبک خود در میدان سرخ مسکو فرود آمد.

او می‌گوید: «پرواز و فرود او شکاف‌های جدی در سامانه دفاع هوایی اتحاد جماهیر شوروی را آشکار کرد. آن حادثه به برکناری چند مقام ارشد مسئول دفاع هوایی و امنیت منجر شد.»

او می‌افزاید که ممکن است در پی حادثه پکن نیز برخی مقام‌ها از سمت خود برکنار شوند.

او می‌گوید: «برخورد یک هواپیمای سبک با برج سیتیک نشان می‌دهد که شاید یک پهپاد یا حتی یک موشک هم بتواند همین کار را انجام دهد. این موضوع برای نهادهای امنیتی مسئول حفاظت از پکن، مایه شرمساری است.»