Ƙasashen da Amurka ta yi amfani da sansanonin sojinsu a yaƙin Iran

Asalin hoton, Getty Images
- Marubuci, رضا ثابتی
- Sanya sunan wanda ya rubuta labari, روزنامهنگار
- An wallafa
- Lokacin karatu: Minti 9
Lamarin tsaro da ya faru kwanan nan a kusa da sansanin Birtaniya na Fairford, wanda ya karɓi jiragen saman Amurka masu jefa bama-bamai domin kai hare-hare kan Iran a lokacin yaƙin baya-bayan nan, ya sake jawo hankalin jama'a kan rawar da sansanonin sojin saman Turai suka taka a wannan yaƙi.
'Yan sandan yaki da ta'addanci na Birtaniya sun ce sun kama wani mutum mai ɗauke da ɗan ƙasar Birtaniya da Iran dangane da lamarin.
Tun da farko, Firaministan Birtaniya Andy Burnham ya ce akwai "ƙwakkwaran shaida" cewa Iran na da hannu a cikin lamarin. Iran ta musanta hakan.
An kama maza biyar 'yan Birtaniya masu shekaru tsakanin 23 da 25 bisa zargin laifukan da suka shafi abubuwan fashewa da kuma "shirya aikin ta'addanci" a safiyar 27 ga Satumba, bayan rahotannin ganin motoci uku da ake zargi da shirin aikata laifi a kusa da sansanin Fairford.
Dukkansu an sake su a kan beli washegari.
'Yan sanda sun ce an samu man fetur a cikin motocin, amma ba a samu wata na'urar fashewa ba.
An kuma fahimci cewa ɗaya daga cikin mutanen ya kira lambar gaggawa ta 'yan sanda kafin a kama shi.
Muhimmancin sansanin Fairford shi ne tun daga farkon yaƙin baya-bayan nan, ya zama sansanin da aka yi amfani da shi kai tsaye wajen ayyukan Amurka a cikin yankin Iran.
Yanzu za ku iya samun labaran BBC Hausa kai-tsaye a wayoyinku.
Latsa nan domin shiga
Karshen Whatsapp
Rundunar IRGC ta musamman ta ambaci Fairford a watan Yuli, tana gargadin cewa sansanonin da aka yi amfani da su wajen jefa bama-bamai kan Iran za su zama "halaltattun wuraren kai hari".
Rawar da sansanonin sojin saman Turai suka taka a yaƙin Iran ba ta kasance iri ɗaya ba.
Wasu daga cikinsu, kamar Lajes a Portugal, Ramstein a Jamus da Souda a Girka, sun fi kasancewa wani ɓangare na cibiyar tallafi ta Amurka, suna taka rawa wajen jigilar jiragen yaƙi da zuba musu mai da gyare-gyare da samar da kayayyaki.
Wasu ƙasashe, kamar Spain, Faransa da Italiya, sun kuma sanya takunkumi kan yadda Amurka za ta yi amfani da ƙasarsu da sansanoninsu wajen ayyukan yaƙi, lamarin da a wasu lokuta ya haifar da saɓani da rashin jituwa da Washington.
A cewar Cibiyar Nazarin Gabas ta Poland, kayan aikin da aka tura daga Turai zuwa Gabas ta Tsakiya sun kai kusan kashi ɗaya bisa biyar na dukkanin sojojin Amurka a yankin, ko da yake yawancin sojojin an aika su ne kai tsaye daga Amurka.
Turai ta kuma zama babbar cibiyar tallafin sama da zuba wa jiragen mai ga ayyukan Amurka a lokacin yaƙin.
Birtaniya: Sansanin kai hare-haren Amurka kan Iran

Asalin hoton, Getty Images
Tun daga kwanakin farko na yaƙin, Fairford ya taka muhimmiyar rawa a aikin Amurka kan Iran.
Tun daga 6 ga Maris, jiragen B-1B Lancer na Amurka sun kasance a sansanin da ke Gloucestershire, daga inda suka rika tashi domin kai hari kan wuraren makamai masu linzami a Iran.
Jiragen B-52 sun shiga tare da su daga 9 ga Maris.
Bisa bayanan zirga-zirgar jirage da bayanan buɗaɗɗen tushe, zuwa 13 ga Maris yawan jiragen masu jefa bama-bamai a Fairford ya kai 18, ciki har da B-1B guda 12 da B-52 guda shida.
Tura su wani ɓangare ne na Operation Epic Fury da Amurka ta ƙaddamar a ranar 28 ga Fabrairu.
Janar Dan Keene, shugaban Hafsoshin Sojojin Hadin Gwiwa na Amurka, ya ce an tura sama da jirage 100 cikin tsari guda, daga jiragen yaƙi da masu jefa bama-bamai zuwa jiragen tanki da na yaƙin lantarki, inda suka kai hari kan fiye da wurare 1,000 cikin awanni 24 na farko.
Jiragen B-2 kuma sun yi tafiyar awa 37 daga nahiyar Amurka a farkon yaƙin.
Birtaniya ta dage a farkon awannin yaƙin cewa ba ta shiga hare-haren farko ba.
Sai dai a yammacin 1 ga Maris, Firaminista Keir Starmer na lokacin ya sanar da cewa London ta amince da bukatar Washington na amfani da sansanonin Birtaniya domin lalata makamai masu linzami da wuraren harba su na Iran.
Gwamnatin Birtaniya ta bayyana wannan izini a matsayin mataki mai iyaka kuma na "kariya" a cikin tsarin kariyar hadin gwiwa na kawaye da 'yan ƙasar Birtaniya.
London ta tabbatar a ranar 20 ga Maris cewa izinin ya kuma shafi hare-hare kan wurare da ƙarfin makamai masu linzami da ke kai hari kan jiragen ruwa a mashigar Hormuz.
Daga cikin sansanonin Turai, Fairford ne mafi bayyana inda jiragen Amurka masu jefa bama-bamai suka tashi kai tsaye domin kai hari cikin Iran.
Sauran sansanonin Birtaniya sun fi kasancewa wani ɓangare na hanyar sufuri da tallafi ga sojojin Amurka.
An ruwaito cewa har yanzu akwai kusan jiragen B-1B goma sha biyu a sansanin, amma jiragen B-52 sun riga sun tafi.
Sojojin Amurka ba su sanar a hukumance yawan jiragen masu jefa bama-bamai da ke sansanin ba.
A cewar kiyasin Cibiyar Nazarin Gabas da ke Warsaw, an tura kusan jiragen F-35 guda 30 da F-15 guda 36 daga Birtaniya zuwa Isra'ila da Jordan, kuma sansanonin Lakenheath da Walford sun taka rawa wajen tura da ƙarfafa sojoji.
Gwamnatin Birtaniya ta dage cewa sansanoninta a Cyprus, ciki har da Akrotiri, ba a amfani da su wajen hare-haren kai tsaye ko hare-haren Amurka kan Iran.
An kai hari da jirgi mara matuki kan Akrotiri a ranar 2 ga Maris, wanda ya haddasa ƙaramin ɓarna.
Daga baya Ma'aikatar Tsaron Birtaniya ta ce ba daga Iran aka harba jirgin marar matukin ba kuma mai yiwuwa ya fito ne daga Lebanon ko Iraki.
Portugal, Faransa da Spain: Martani uku daban-daban ga Washington

Asalin hoton, Getty Images
Portugal: Sansanin Lajes
Tun kafin yaƙin, yawan jiragen sojin Amurka masu sauka a Lajes ya karu.
Gwamnatin Portugal ta ce amfani da sansanin a yanayi na yau da kullum yana cikin yarjejeniyar kasashen biyu ta 1951, amma da barkewar yaƙi, jiragen da suka shafi ayyukan soja suna bukatar izini dabam daga Lisbon.
Zuwa 7 ga Afrilu, Portugal ta amince da sauka sau 76 na jiragen sojin Amurka a Lajes da kuma ketare sararin samanta sau 25 dangane da yaƙin.
Gwamnatin Firaminista Luiz Montenegro ta ce an ba da izinin ne kawai ga ayyukan da suke na "kariya", masu muhimmanci kuma masu dacewa da yanayi.
Ministan harkokin wajen Portugal ya kuma tabbatar da cewa Lisbon ta yi watsi da wasu bukatun Washington.
A aikace, Lajes muhimmiyar cibiyar wucewa da tallafi ce ga ayyukan Amurka, amma babu hujjar jama'a da ke nuna cewa an kai hari kai tsaye cikin Iran daga can.
Faransa: Sansanonin Easter da Havre
Paris ta zabi matsakaiciyar hanya tsakanin tallafa wa sojojin Amurka da shiga yaƙin.
Babban hafsan rundunar Faransa ya sanar a ranar 5 ga Maris cewa jiragen tallafin Amurka za su iya amfani da sansanonin Faransa na ɗan lokaci, matuƙar ba sa shiga ayyukan yaƙi kan Iran.
Daga baya Le Monde ya ruwaito cewa an tura jiragen C-17 da tankokin KC-135 zuwa sansanonin Easter da Havre, amma izinin bai haɗa da jiragen yaƙi ba.
A ƙarshen Maris, Paris ta nuna adawa da amfani da sararin samanta wajen jigilar makaman Amurka masu alaƙa da yaƙin Iran.
Sai dai Faransa ba ta haramta duk jiragen soja gaba ɗaya ba kuma tana nazarin buƙatu ɗaya bayan ɗaya.
Spain: Sansanonin Morón da Rota
Madrid ta ɗauki ɗaya daga cikin mafi tsauraran matsayi kan amfani da sansanonin Turai wajen yaƙi.
Ministan harkokin wajen ƙasar ya sanar cewa Morón da Rota suna ƙarƙashin ikon Spain kuma ba za a ba da damar amfani da su domin kai hari kan Iran ba.
Bayan wannan mataki, jiragen sojin Amurka 15, yawancinsu KC-135, sun bar sansanonin kuma aƙalla bakwai aka tura Ramstein a Jamus.
Lamarin ya rikide cikin gaggawa zuwa takaddamar siyasa da Washington.
Donald Trump ya yi barazanar katse duk wata hulɗar kasuwanci da Spain, yana danganta rikicin da wata tsohuwar takaddama kan kashe kuɗin tsaro na NATO.
Spain ta zama ɗaya daga cikin mafi bayyanannun misalan ƙasar Turai kawar Amurka da ta yi adawa da amfani da ƙasarta wajen kai hari kan Iran.

Asalin hoton, Eduardo Briones/Europa Press via Getty Images
Jamus, Italiya da Girka: Tallafi ba tare da ayyana yaƙi ba
Jamus: Sansanonin Ramstein da Spangdahlem
Jamus ta sanar cewa ba za ta shiga yaƙin ba, amma a lokaci guda ba ta hana Amurka amfani da sansanoninta ba.
Kusan makonni biyu bayan fara yaƙin, shugaban gwamnatin Jamus Friedrich Mertz ya ce aikin kan Iran ba aikin NATO ba ne.
Sai dai ayyukan Amurka a Ramstein sun ci gaba.
Gwamnatin Jamus ta ce amfani da sansanin yana cikin yarjejeniyoyin da ake da su game da jibge sojoji.
Ramstein ya zama babbar cibiyar sufuri da tallafi.
Cibiyar Nazarin Gabas ta ce akwai "babban yiwuwar" cewa wasu makaman Amurka masu sarrafuwa sun fito daga Ramstein, ko da yake ba a tabbatar da hakan a hukumance ba.
Jiragen F-16 "Wild Weasel" daga Spangdahlem su ma an tura su Gabas ta Tsakiya kafin su shiga aikin murkushe kariyar sararin samaniyar Iran.
Jiragen jigilar kaya na C-17 Globemaster na Amurka a sansanin Ramstein na Jamus - Afrilu 2026
Madadin bayanin hoto: Jiragen jigilar kaya na C-17 Globemaster na Amurka a sansanin Ramstein na Jamus

Asalin hoton, Getty Images
Italiya: Sansanonin Aviano da Sigonella
Rome ta kuma yi ƙoƙarin ware tallafa wa sojojin Amurka daga shiga yaƙi kai tsaye.
An tura jiragen F-16 da ke Aviano zuwa Gabas ta Tsakiya kafin yaƙi, amma gwamnatin Giorgia Meloni ta dage cewa an ba da izini ne kawai ga ayyukan fasaha, dabaru da ba na yaƙi ba.
A ranar 27 ga Maris, Rome ta ƙi ba da damar saukar wasu jiragen sojin Amurka a Sigonella.
Reuters ta ruwaito cewa Washington ba ta nemi izininta tun da farko ba.
A watan Yuni, batun ya sake tayar da cece-kuce.
Sakatare Janar na NATO Mark Rutte ya ce kusan jiragen Amurka 500 sun tashi daga sansanonin Italiya domin tallafa wa Operation Epic Fury.
Ministan tsaron Italiya ya mayar da martani da cewa Rome ta ba da izinin ayyukan fasaha, dabaru da waɗanda ba na yaƙi ba kawai.
Girka: Sansanin Souda
Sansanin da ke tsibirin Crete ya fi taka rawar ruwa da dabaru.
Jirgin ruwan yakin USS Gerald R. Ford ya tsaya a Souda kafin tafiya yankin domin karɓar kayayyaki.
Amfani da Souda a cikin Girka bai rasa adawa ba, inda wasu suka gudanar da zanga-zanga a tsibirin Crete.
Haka kuma an ƙara matakan tsaro a kewaye da sansanin.
A wani lamari dabam, hukumomin Girka sun fara binciken wanda ake zargi da leƙen asiri mai alaƙa da sansanin da kuma yiwuwar dangantakarsa da wani a Iran.
Romania da Bulgaria: Faɗaɗa Cibiyar Tallafi zuwa Gabashin Turai

Asalin hoton, AFP via Getty Images
Romania
Bucharest ta amince da buƙatar Amurka a ranar 11 ga Maris domin tura jiragen zuba mai, kayan sa ido da tsarin sadarwar tauraron dan adam masu alaƙa da ayyukan Iran.
Shugaban Romania Nicosher Dan ya jaddada yanayin "kariya" na waɗannan kayan.
Majalisa ta amince da matakin bayan amincewar Babbar Majalisar Tsaro.
Sai dai ba a bayyana a hukumance inda aka girke jiragen zuba man ba.
An ambaci sansanin Mihail Kogalniceanu a wasu rahotanni saboda kasancewar sojojin Amurka a can, amma babu isasshiyar hujja da ke danganta aikin da sansanin.
Bulgaria: Sansanin Bezmer
Rawar Bulgaria ta fi fitowa fili watanni bayan fara yaƙin.
A ranar 22 ga Yuli, majalisar ƙasar ta amince da tura jiragen KC-135 har takwas da sojojin Amurka 250 zuwa Bezmer na wucin gadi.
Sofia ta jaddada cewa ba za a kai hari kai tsaye kan Iran daga ƙasar Bulgaria ba.
A aikace, jiragen KC-135 biyu sun isa Bezmer a ranar 31 ga Yuli.
Matakin ya fuskanci zanga-zangar wasu mazauna yankin da kuma ƙorafe-ƙorafen diplomasiyya daga Iran.
Jiragen biyu sun bar Bulgaria a ranar 21 ga Agusta, makonni da dama kafin lokacin da aka tsara.
Bayan ƙarshen aikin, jami'an Bulgaria sun ce jiragen ba su tashi zuwa kudu ba kuma ayyukansu sun taƙaita ga horo da atisaye a ƙasashen NATO.
Turkiyya: Sansanin Sojin Sama na Incirlik
Turkiyya, duk da karɓar sojojin Amurka a Incirlik, ta ce ba a yi amfani da sansanin wajen hare-haren Amurka kan Iran ba.
Shugaba Recep Tayyip Erdogan ya kuma yi Allah-wadai da hare-haren Amurka da Isra'ila.
Rawar Turkiyya a lokacin yaƙin ta fi mayar da hankali wajen kare sararin samanta da ƙarfafa kariyar sararin samaniya.
Bayan kama wasu makamai masu linzami da Ankara ta ce an harba su daga Iran zuwa sararin samaniyar Turkiyya, an ƙarfafa matakan kariya a kudancin ƙasar.
Incirlik yana Adana ne, a ɓangaren Asiya na Turkiyya, kuma ba a iya ɗaukarsa a matsayin sansanin Turai bisa ma'anar yanayi ta ƙasa.






























