Me ya sa ake ci gaba da raɗe-raɗi kan mutuwar Kim Jong Un?

Kim Jong Un ya bayyana a kafafen yaɗa labaran gwamnatin Koriya ta Arewa cikin ƙoshin lafiya matuƙa, duk da jita-jitar da ake yaɗawa cewa ya rasu sakamakon zubar jini a kwakwalwa.

Hotunan da jaridar gwamnati ta Rodong Sinmun ta wallafa sun nuna shugaban mai shekaru 42 yana zagayawa a wani baje kolin kayan sawa da takalma tare da 'yarsa.

An fitar da hotunan ne sa'o'i kaɗan bayan wani ɗan gwagwarmayar siyasar China da ke zaune a Amurka ya yi iƙirarin, ba tare da gabatar da wata hujja ba, cewa an kai Kim asibiti a birnin Beijing yana cikin suma kuma ya mutu.

Ga masu sa ido kan al'amuran Koriya ta Arewa, irin wannan jita-jita ta zama ruwan dare.

A ɗaya daga cikin ƙasashen duniya mafi tsananin sirri, sau da yawa yana da wahala a tabbatar da gaskiyar bayanai, lamarin da ke ba wa hasashe da jita-jita damar yaduwa.

Wannan sabon iƙirari ya samo asali ne daga Wanjun Xie, wanda ke bayyana kansa a matsayin shugaban Jam'iyyar Dimokuraɗiyyar China, wata ƙungiya da hukumomin China suka haramta. A baya ma ya taɓa yaɗa iƙirarin da ba a tabbatar da su ba, ciki har da jita-jitar mutuwar shugaban China Xi Jinping.

Xie ya zargi cewa Kim ya samu mummunar zubar jini a kwakwalwa, kuma aka kai shi Beijing domin Koriya ta Arewa ba ta da isassun kayan aikin likitanci da za su kula da shi.

Ya kuma yi iƙirarin cewa daga baya Kim ya mutu, sannan aka dawo da gawarsa Koriya ta Arewa a asirce, yayin da gwamnatin ƙasar ke ɓoye labarin mutuwarsa.

Sai dai hotunan sun nuna wani yanayi dabam.

A cikin hotunan, an ga Kim yana duba kayayyakin da aka baje kolin, tare da rakiyar Kim Ju Ae da kuma tawagar manyan jami'an gwamnati da suka saba kasancewa tare da shi.

Ko da yake babu wata hanya ta tabbatar da ainihin lokacin da aka ɗauki hotunan, akwai wasu dalilai da ke sa a yi shakku kan wannan iƙirari.

Hotunan sun nuna Kim cikin yanayi mai kyau da lafiya, lamarin da ya sa zargin cewa ya rasu ko kuma yana cikin mawuyacin hali ya zama abin tambaya. Haka kuma, masu bibiyar al'amuran Koriya ta Arewa sun saba ganin irin waɗannan jita-jita suna yawo lokaci zuwa lokaci, amma daga baya ba su tabbata ba.

Da alama da za a ga wasu alamomi a wajen iyakokin Koriya ta Arewa idan har an samu wata matsananciyar matsala ta rashin lafiya ga Kim.

China na iya ƙara tsaurara matakan tsaro a kan iyakarta da Koriya ta Arewa domin shirin fuskantar yiwuwar rashin kwanciyar hankali ko kwararar 'yan gudun hijira. Haka kuma, ana iya ganin ƙarin motsi a ofisoshin diflomasiyyar Koriya ta Arewa a ƙasashen waje. Masu tserewa daga Koriya ta Arewa da ke zaune a Koriya ta Kudu sukan samu bayanai ta hanyoyin sadarwa na sirri da ke kan iyakar China. Amma babu ɗaya daga cikin waɗannan abubuwan da ya faru.

A nasa ɓangaren, jami'an leƙen asirin Koriya ta Kudu sun shaida wa kamfanin dillancin labarai na Yonhap cewa ba su samu wata hujja da ke goyon bayan waɗannan rahotanni ba.

Jita-jitar ta kuma yi kama da wasu makamantan rahotannin ƙarya da suka taɓa yawo a baya.

A lokuta da dama, an taɓa yaɗa jita-jitar cewa Kim Jong Un ya rasu ko kuma yana fama da mummunar rashin lafiya, amma daga baya ya sake bayyana a bainar jama'a cikin koshin lafiya. Saboda tsananin takaita bayanai a Koriya ta Arewa, irin waɗannan jita-jita kan yaɗu cikin sauri, duk da cewa ba a iya tabbatar da su da hujjoji masu ƙarfi.

A shekarar 2020, wani fitaccen ɗan Koriya ta Arewa da ya tsere daga ƙasar ya yi iƙirarin cewa yana da "kashi 99 cikin 100 na tabbaci" cewa Kim Jong Un ya mutu bayan tiyatar zuciya da jijiyoyi. Sai dai ba da daɗewa ba Kim ya bayyana a bainar jama'a, wanda hakan ya nuna cewa iƙirarin ba gaskiya ba ne.

To amma me ya sa irin waɗannan jita-jita ke ci gaba da yawo akai-akai? Dalili na farko shi ne batun magaji.

Iyalan Kim ne suka mulki Koriya ta Arewa tsawon ƙarni uku, amma abin da zai faru bayan mulkin Kim Jong Un bai da tabbas kamar yadda ya kasance ga waɗanda suka gabace shi.

Kim Il Sung ya shafe shekaru da dama yana shirya ɗansa, Kim Jong Il, domin karɓar mulki. A lokacin da Kim Il Sung ya rasu a shekarar 1994, an riga an kafa tsarin gadon mulki sosai. Saboda haka, sauyin mulkin Kim Jong Il ya gudana cikin sauƙi.

Hawan Kim Jong Un zuwa mulki kuwa ya kasance cikin gaggawa kuma ya fi fuskantar ƙalubale. Bayan da Kim Jong Il ya kamu da bugun jini a shekarar 2008, aka fara ɗaga matsayin ƙaramin ɗansa cikin sauri a manyan mukamai. A lokacin da mahaifinsa ya mutu a shekarar 2011, an riga an bayyana shi a fili a matsayin magajin gwamnati na gaba.

Duk da haka, Kim Jong Un ya kwashe shekaru yana ƙarfafa ikonsa, yana kawar da masu hamayya da kuma mutanen da yake ganin za su iya zama barazana ga mulkinsa.

A yau, hukumar leƙen asirin Koriya ta Kudu na ganin cewa wataƙila yana shirya 'yarsa domin ta gaje shi. Ta fara bayyana akai-akai a manyan taruka na ƙasa da kuma wajen baje kolin ƙarfin soji.

Sai dai ana kyautata zaton cewa yarinyar tana da kimanin shekaru 13 kacal. Har yanzu Koriya ta Arewa ba ta taɓa samun mace a matsayin shugaba ba, kuma ba a ayyana ta a hukumance a matsayin magajiyar mulki ba.

Haka kuma, ƙarancin shekarunta na iya sa ta kasance cikin rauni idan aka samu rikicin neman iko bayan sauyin shugabanci.

Duk wannan rashin tabbas ne ke taimakawa wajen bayyana dalilin da ya sa jita-jita game da lafiyar Kim ke jan hankalin jama'a sosai.

Dalili na biyu shi ne cewa waɗannan jita-jita ba su da nisa da yiwuwar gaskiya gaba ɗaya.

Kim yana da kiba kuma mutum ne da ke yawan shan taba sigari. Hukumar leƙen asirin ƙasar Koriya ta Kudu ta sha yin gargaɗin cewa irin salon rayuwarsa na ƙara haɗarin kamuwa da cututtukan zuciya da jijiyoyi. Haka kuma, cututtukan zuciya da bugun jini sun daɗe suna bayyana a cikin dangin Kim.

Idan wani abu ya faru da Kim, lamarin zai kasance mai matuƙar muhimmanci ga ƙasashen maƙwabta da kuma al'ummar duniya baki ɗaya. Duk wata matsalar shugabanci da ta taso ba zato ba tsammani na iya haifar da tambayoyi masu wahala game da wanda zai kula da makaman nukiliyar Koriya ta Arewa da kuma yiwuwar ɓarkewar rikicin siyasa.

Shin rikicin neman iko zai sa masu ra'ayin tsaurin ra'ayi su ɗauki matakai masu tsanani? Ko kuwa rashin kwanciyar hankali zai jawo kwararar 'yan gudun hijira zuwa kan iyakar China? Waɗannan tambayoyi ne da ke damun ba wai Beijing da Seoul kawai ba, har ma da Washington, wadda ke da kusan sojoji 28,000 a Koriya ta Kudu.

Hukumomin leƙen asiri na sa ido sosai kan Kim Jong Un domin su kasance cikin shiri idan wani sabon labari ya bayyana game da shi.

Sai dai saboda Koriya ta Arewa na ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin ƙasashen da bayanai ke da wahalar samuwa, tana zama wuri mai sauƙin haifar da rahotannin ƙarya da jita-jita. Ƙaramin rukuni ne kawai na mutane ke samun damar kusantar shugabanta akai-akai.

Ko ma hukumomin leƙen asiri kan samu wahala wajen samun sahihan bayanai daga ƙasar, kuma galibin bayanan da ke fitowa kan kasance tare da gargadin cewa ba a tabbatar da su ba, ko kuma ana ganin suna da yiwuwar zama gaskiya ne kawai, maimakon a tabbatar da su a matsayin tabbatacciyar hujja.

Ana kuma zargin gwamnatin Koriya ta Arewa da gangan tana ƙarfafa ruɗani ta hanyar fitar da bayanan da ke yaudarar jama'a domin boye ainihin abin da ke faruwa a cikin ƙasar.

Saboda haka, yana da wuya a yarda cewa Wanjun Xie ya samu irin wannan babban labari ba tare da waɗanda aikinsu shi ne sa ido kan al'amuran Koriya ta Arewa sun sani ba.

Mai yiwuwa kawai yana neman jan hankali ne. Ko kuma wataƙila yana son kunyata Beijing ta hanyar jaddada kusancin dangantakarta da Pyongyang, duk da cewa wannan alaƙa ta daɗe tana a bayyane ga duniya.

Ko menene dalilinsa, Xie ba shi ne mutum na farko da ya yi amfani da rashin tabbas da ke tattare da shugabancin Koriya ta Arewa ba.

Tun shekaru da dama, mutane daban-daban sun riƙa yaɗa jita-jita game da lafiyar ko mutuwar Kim Jong Un. Amma saboda ƙarancin sahihan bayanai daga cikin ƙasar, irin waɗannan rahotanni kan bazu cikin sauri kafin daga baya a tantance ko gaskiya ne ko a'a.

A ƙarshe, wannan lamari ya sake nuna yadda Koriya ta Arewa ke kasancewa ƙasar da ke da matuƙar rufaffen tsarin bayanai, inda rashin ingantaccen bayani ke haifar da yawaitar hasashe, jita-jita da rahotannin da ba a tabbatar da su ba. Duk lokacin da aka samu irin waɗannan ikirari, galibi masana da hukumomin leƙen asiri sukan jira ƙarin hujjoji kafin su amince da su a matsayin gaskiya.