Kana amfani da shafin BBC mai bayyana rubutu kawai (babu hoto) domin rage cin data. Idan ana so a ga hotuna da bidiyo sai a koma babban shafinmu.
Dabarun yaƙi 9 da sojoji suka ƙirƙira a tarihi
Daga bindigogin da ke harba tarin harsasai zuwa abin da aka yi wa laƙabi da "kajin nukiliya", ga wasu daga cikin ra'ayoyi masu ban mamaki na soja waɗanda ba su taɓa zama gaskiya ba.
Tun daga lokacin da mutum ya fara amfani da sandar itace wajen kai wa maƙiyinsa hari, ɗan Adam ya ci gaba da neman sabbin hanyoyi da dabarun yaƙi domin kayar da abokan gaba.
Baya ga fasahohin yaƙi na zamani irin su jiragen yaƙi marasa matuƙi (drones), tarihi ya kuma cika da misalan ƙirƙire-ƙirƙire na soja masu ban sha'awa, waɗanda wasu lokuta suke da amfani, wasu lokuta kuma suke da matuƙar rashin ma'ana.
Ga wasu daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja tara mafi ban mamaki da aka taɓa tsarawa a tarihi.
Amfani da karnuka
A shekarar 1941, Tarayyar Soviet ta tsinci kanta cikin mawuyacin hali bayan sojojin Adolf Hitler sun mamaye ƙasarta. Rundunar sojin Jamus ta lalata jiragen yaƙi da dama da kuma manyan rundunonin ƙasa na Soviet, tare da amfani da shahararrun tankokinta na yaƙi wajen samun nasara a fagen daga.
Cikin gaggawa, Soviet ta fara neman wata hanya da za ta dakatar da ci gaban tankokin Nazi. A lokacin ne wani jami'in soja ya ba da wata shawara mai ban mamaki kuma mai tsauri: me zai hana a yi amfani da karnuka?
Tun da karnuka suna da saurin gudu kuma suna da wahalar zama abin hari yayin da suke motsi a filin daga, sojojin Soviet suka ɗaura musu bama-bamai masu ƙarfi a jikinsu. Daga nan aka horas da su su rika gudu zuwa ƙarƙashin tankokin Jamus domin tarwatsa su.
Amma shirin bai tafi yadda aka tsara ba.
Lokacin da aka sake karnukan zuwa fagen fama, maimakon su nufi tankokin Jamus, wasu daga cikinsu sun koma zuwa tankokin Soviet suka tarwatsa su da kansu.
Matsalar kuwa ita ce an horas da karnukan ne su gane tankokin da ke amfani da man dizel, irin na Soviet. Amma tankokin Jamusawa na lokacin suna amfani da man fetur (gasoline). Saboda haka karnukan ba su gane bambancin ba.
Baya ga haka, ƙarar bindigogi da hayaniyar yaƙi sun firgita dabbobin, lamarin da ya sa da dama daga cikinsu suka gudu daga filin daga suka koma wajen masu kula da su.
Daga ƙarshe, an dakatar da wannan shiri a ɓoye, wanda ya ceci sauran karnuka daga irin wannan mummunar ƙaddara.
Wannan shiri na "Rhino Dog" ko karnukan da aka yi amfani da su a matsayin makamin yaƙi na cikin wasu dabarun soja mafi ban mamaki da aka taɓa ƙirƙira, amma waɗanda suka gaza cimma manufarsu.
Amfani da wuta
A yau, wasu masana tarihi na kallon Daular Byzantine a matsayin ɗaya daga cikin wuraren da ba a ba su isasshen muhimmanci ba a Tsakiyar Zamani, ko kuma a matsayin babi na ƙarshe na Daular Roma wanda bai yi armashi sosai ba.
Sai dai ko da wane irin ra'ayi mutum yake da shi, abu ne mai ban mamaki a ga wannan daula mai tsattsauran ra'ayin addini tana zuba wata irin wuta kan maƙiyanta.
An san wannan makami da suna "Greek Fire" ko kuma "Wutar Girka", wani sinadari mai ƙonewa sosai wanda rahotanni suka ce galibi ana harba shi ne daga jiragen ruwa. Wannan makami ya taimaka wajen mayar da jiragen ruwa masu yawa na maƙiya zuwa ƙone-ƙonen tarkace a filayen yaƙin teku.
Abin takaici ga maƙiyan Byzantine, sirrin yadda ake ƙera wannan makami ya kasance cikin tsananin ɓoye. Har zuwa yau, masana tarihi ba su san ainihin dabarar da aka yi amfani da ita wajen samar da wannan makami mai ban mamaki ba.
Saboda haka, Wutar Girka na daga cikin manyan ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban al'ajabi a tarihi, domin tana iya ci gaba da ƙonewa ko da a saman ruwa, abin da ya sa ta zama makami mai matuƙar tasiri a yaƙe-yaƙen ruwa na zamaninta.
Amfani da kaza a makamin nukiliya
A shekarun 1950, lokacin da aka tsunduma cikin takun-saka tsakanin ƙasashen Yamma da Tarayyar Soviet, masu tsara dabarun tsaro na ƙungiyar NATO sun damu matuƙa da yiwuwar mamayar Yammacin Turai da sojojin Kwaminisanci.
A wancan lokaci, ƙasashen Yamma sun yi imanin cewa amfani da makaman nukiliya masu ƙarfi kaɗai ne zai iya dakatar da dubban tankoki da sojojin da za su iya mamaye Turai.
Baya ga makaman da ake harbawa ta makamai masu linzami ko kuma jefawa daga jiragen sama, masana tsaro sun kuma yi tunanin binne bama-baman nukiliya a ƙarƙashin ƙasa domin su yi aiki a matsayin nakiyoyin ƙasa.
A shekarar 1957, Ma'aikatar Tsaron Birtaniya ta ba da umarnin ƙera irin waɗannan bama-bamai guda goma domin a binne su a Yammacin Jamus idan yaƙi ya ɓarke.
An sanya wa shirin suna "Blue Peacock."
Sai dai da aka fara nazarin yadda za a yi amfani da makaman, masu tsara shirin suka gano wata babbar matsala. Bayan an binne bam ɗin a ƙasa na wasu kwanaki, yanayin sanyi kan sa na'urorin lantarki da ke cikinsa su daina aiki.
A nan ne wani jami'in ma'aikatar tsaro ya gabatar da wata shawara mai ban mamaki.
Shawararsa ita ce a sanya kaza mai rai a cikin bam ɗin.
A cewarsa, zafin jikin kazar zai taimaka wajen dumama wayoyi da sauran na'urorin cikin bam ɗin har na tsawon kusan mako guda, wanda zai ba shi damar ci gaba da aiki har sai lokacin da za a buƙaci tayar da shi.
Manufar ita ce kazar za ta kasance a matsayin wata hanyar samar da zafi ta halitta domin hana na'urorin cikin bam ɗin yin sanyi.
Sai dai wannan tunani bai taɓa zama gaskiya ba.
Ko da yake an fara aikin shirin, daga baya an yanke shawarar dakatar da shi saboda an ɗauke shi a matsayin dabara mai matuƙar ban mamaki da kuma rashin tausayi ga dabbobi.
Saboda haka, an soke aikin Blue Peacock, kuma hakan ya ceci kajin da aka shirya amfani da su.
Har zuwa yau, wannan shiri na daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban mamaki a tarihi, wanda ya sa aka yi masa laƙabi da "Nuclear Chickens" ko kuma "Kajin Nukiliya."
Makamin da zai sa maƙiya amai
Akwai hanyoyi da dama na hana mutum ci gaba da faɗa ba tare da kashe shi ba. A shekarar 2007, wani ƙaramin kamfanin fasahar soja mai suna Invocon ya gabatar da wata sabuwar dabara mai ban mamaki: amfani da makamin da zai sa mutane yin amai.
An yi wa wannan ra'ayi laƙabi da "Vomit Gun" wato "bindigar amai." An gabatar da shirin ne ga rundunar sojin ruwan Amurka.
Makamin zai yi amfani da raƙuman rediyo da za a karkata zuwa ga mutum ko taron mutane. A cewar masu ƙirƙirarsa, waɗannan raƙuman za su iya shafar kunnen ciki, wanda ke taimakawa wajen kiyaye daidaiton jiki.
Idan wannan tsarin ya rikice, mutum zai iya fara jin:
- jiri,
- tashin zuciya,
- da kuma amai.
Kamfanin ya yi iƙirarin cewa waɗannan illolin za su iya hana mutum ci gaba da yaƙi ko gudanar da wani aiki yadda ya kamata.
Sai dai babu rahoton da ya nuna cewa sojojin Amurka sun amince da wannan shiri ko suka mayar da shi makami na aiki. Don haka, ra'ayin ya tsaya ne a matsayin ɗaya daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban mamaki da aka taɓa gabatarwa.
Duk da haka, sha'awar amfani da makaman makamashi da ake karkatawa kai tsaye (directed-energy weapons) ta ci gaba. A yau ma akwai wasu na'urori da ke amfani da sauti ko raƙuman ultrasonic domin tarwatsa taron jama'a ko hana mutane kusantar wasu wurare.
Waɗannan na'urori kan yi tasiri ne ta hanyar fitar da sauti mai ƙarfi wanda zai iya jawo:
- Ciwon kunne,
- Rashin jin daɗi,
- Rikicewar ji,
- Lalacewar dodon kunne.
Saboda haka, "Vomit Gun" na cikin jerin ra'ayoyin makaman soja mafi ban mamaki da aka taɓa ƙirƙira, duk da cewa bai taɓa zama makamin da aka yi amfani da shi a zahiri ba.
Makamin Gay bomb
A cikin wannan tattaunawa game da makamai masu haɗari da ban mamaki, yana da kyau mu tuno cewa yawancinmu mun fi son soyayya fiye da yaƙi. Don wani ɗan gajeren lokaci a shekara ta 1994, hakan ya alama shine ma'anar manufar hukuma ta Rundunar Sojan Sama ta Amurka (US Air Force).
A waccan shekarar, masu bincike a ɗaya daga cikin ɗakin bincikensa (lab) da ke Ohio an ɗora musu alhakin ƙirƙirar makamin da zai watsa yaɗuwar sinadarai masu tayar da sha'awa (pheromones) masu yawa a sararin samaniya tsakanin mayaƙan makiya, da nufin sa su daina amfani da bindigoginsu maimakon haka su fara jin sha'awar juna ta hanyar luwaɗi.
Wannan makami, wanda aka fi sani na rashin hukuma kuma da sunan banza na 'gay bomb', wataƙila bai taɓa yin aiki ba. Yayin da nau'ikan dabbobi daban-daban ke jin sha'awar juna ta hanyar sinadarin pheromones na abokan zamansu, har yanzu babu kwararan shaidun da ke nuna cewa yana aiki a jikin ɗan adam.
Bam ɗin Jemagu
A lokacin Yaƙin Duniya na Biyu, sojojin Amurka sun yi nazarin wata dabara mai ban mamaki da aka sani da "Bat Bomb", wato "Bam ɗin Jemagu."
Manufar shirin ita ce a yi amfani da dubban jemagu masu rai a matsayin hanyar kai hare-hare kan biranen Japan.
Masu ƙirƙirar shirin sun lura cewa yawancin gidaje a Japan a lokacin an gina su ne da itace da takarda, abubuwan da ke saurin kamawa da wuta. Saboda haka suka tsara a ɗaura wa jemagu ƙananan bama-bamai ko abubuwan ƙonewa masu jinkirin tashi.
Bayan an saki jemagun daga jirgin sama, ana sa ran za su bazu cikin gidaje, rufuffuka da sauran gine-gine. Daga baya, abubuwan ƙonewar da aka ɗaura musu za su kama da wuta, su haddasa gobara a wurare da dama a lokaci guda.
An gudanar da gwaje-gwaje da dama kan wannan shiri, kuma a wani lokaci ma wasu jemagu sun tsere yayin gwaji suka haddasa gobara a wasu gine-ginen sansanin sojoji da ake amfani da shi wajen gwajin.
Duk da cewa gwaje-gwajen sun nuna cewa dabarar na iya haddasa babbar barna, daga ƙarshe an dakatar da aikin saboda ya ɗauki lokaci mai tsawo da kuɗi wajen haɓakawa.
A maimakon haka, gwamnatin Amurka ta mayar da hankalinta kan wasu manyan shirye-shiryen soja, ciki har da aikin ƙera bam ɗin nukiliya.
Har yanzu Bat Bomb na daga cikin mafi ban mamaki kuma mafi ƙayatarwa daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja da aka taɓa tunani a tarihi, domin ya yi amfani da dabbobi a matsayin makamin yaƙi.
Kangarwa
A lokacin da masu ƙawancen yaƙi ke shirye-shiryen mamayar gabar tekun Normandy a yaƙin duniya na biyu, an ƙirƙiri nau'o'in makamai da dama domin karya kariyar Jamusawa da ke bakin teku.
Baya ga amfani da jiragen ruwa masu harba manyan bindigogi, hare-haren jiragen sama da kuma dubban sojojin da suka sauka a gabar teku, Birtaniya ta kuma gwada wasu sabbin motocin yaƙi na musamman da ake kira "Funnies", waɗanda aka ƙera domin ketare ruwa, share nakiyoyi da kuma karya shingayen maƙiya.
Sai dai akwai wata ƙirƙira guda da ba ta taɓa kaiwa filin daga ba. Ita ce "The Great Panjandrum."
Wannan na'ura tana kama da wata babbar ƙafa ko keken hannu mai girma, wadda aka ɗaura mata rokoki a gefuna tare da ɗora mata manyan abubuwan fashewa.
Manufar ita ce a kunna rokokin, sannan na'urar ta ruga kai tsaye zuwa sansanin maƙiya ko katangar kariya kafin ta fashe, ta buɗe hanya ga sojojin da ke hari.
Amma gwaje-gwajen da aka yi da ita a gabar tekun Birtaniya sun nuna cewa shirin bai yi nasara ba.
Maimakon ta yi tafiya kai tsaye zuwa inda aka nufa, The Great Panjandrum sau da yawa tana karkacewa ko kuma ta kauce gaba ɗaya daga tafarkin da aka tsara mata.
Baya ga haka, a wasu lokutan rokokin da ke jikinta kan balle ko su faɗi daga wurinsu, wasu ma suna tashi ta wata hanya daban cikin hatsari mai yawa.
Wannan ya sa na'urar ta zama barazana ga waɗanda suka ƙera ta fiye da maƙiyan da aka yi niyyar kai wa hari.
Da farko injiniyoyi sun yi ƙoƙarin amfani da igiyoyin ƙarfe domin jagorantar ta, amma ƙarfin na'urar ya yi yawa har ta rika yanke waɗannan igiyoyi yayin da take motsi.
Daga ƙarshe, an soke aikin gaba ɗaya, kuma The Great Panjandrum ba ta taɓa shiga yaƙi ba.
A yau, ana kallonta a matsayin ɗaya daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban mamaki kuma mafi gaza a tarihin yaƙi.
Bindiga mai gatari
Ka yi tunanin kana kan wani jirgin yaƙin Sweden a ƙarni na 18. Da ka farka daga barci, sai a tambaye ka ko ka fi son amfani da bindiga ko gatari wajen kai hari kan jirgin maƙiya da ke tahowa.
Amsar wasu sojojin ruwa ita ce: me zai hana a haɗa su duka biyu?
Haka ne aka samo Axe Gun, wato makamin da ya haɗa bindiga da gatari a jiki guda.
Wannan makami ya dace musamman da sojojin ruwa da ke fafatawa a kusa da juna bayan sun hau jiragen maƙiya. A wancan lokaci, yawancin bindigogi masu amfani da dutse mai ƙyasta wuta (flintlock muskets) suna iya harbi sau ɗaya ne kawai kafin a sake cika su da harsashi da barkonon bindiga.
Bayan sojan ya harba harsashi guda ɗaya, sai ya ci gaba da amfani da gatarin da ke haɗe da bindigar wajen:
- fafatawa da sojojin maƙiya a kusa,
- yanke igiyoyi,
- lalata kayan aikin jirgin ruwa,
- ko kuma sare igiyoyin da ke riƙe da mastocin jirgin maƙiyi.
Tun farkon ƙirƙirar bindigogi, mutane sun yi ta ƙoƙarin haɗa su da wasu makamai na hannu domin su kasance masu amfani fiye da ɗaya.
Daya daga cikin tsofaffin misalan irin wannan makami an ce mallakin Grand Duke Ferdinand I de' Medici ne a kusa da shekarar 1580. Wannan ya nuna cewa tun ƙarni da dama da suka gabata, masu ƙera makamai suna neman hanyoyin haɗa bindiga da sauran makaman fāɗa a na'ura guda.
Ko da yake bindigar gatari ba ta zama makamin da aka fi amfani da shi a tarihi ba, tana daga cikin ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban sha'awa da ke nuna yadda mutane suka yi ƙoƙarin samar da makami guda wanda zai iya yin ayyuka da dama a lokaci ɗaya.
Makami mai amfani da iska
A ƙarshen Yaƙin Duniya na Biyu, masana kimiyya a Nazi Jamus sun kasance cikin matsin lamba wajen neman sabbin hanyoyin da za su dakatar da hare-haren jiragen saman ƙawayen yaƙi.
A lokacin ne suka bullo da wata dabara mai ban mamaki: amfani da iskar da aka matse da ƙarfi domin kakkabo jiragen sama.
Masu ƙirƙirar makamin sun yi imanin cewa idan aka harba wata gagarumar guguwar iska zuwa ga jiragen saman da ke shawagi a ƙananan tsawo, za a iya rikita daidaituwarsu ko kuma a sa su faɗi ƙasa.
An sanya wa wannan makami suna "Windkanone", ma'ana "Bindigar Iska."
Sai dai tun daga farko, injiniyoyin da ke aiki a kan shirin sun fuskanci manyan ƙalubale. Daya daga ciki shi ne yadda za a iya auna inda za a nufi makamin alhali ba ya harba harsasai da ake iya gani, sai dai iska kawai.
Duk da matsalolin, a shekarar 1945 sun samu nasarar gina samfurin gwaji na makamin.
Windkanone tana kama da wata babbar ganga mai bakin da ya lanƙwashe. Masu ƙirƙirarta sun yi ikirarin cewa ƙarfin iskar da take harbawa na iya huda katako mai kaurin santimita goma daga tazarar kusan mita 180.
An girke makamin a kusa da wata gada da ke kan kogin Elbe, tare da fatan zai taimaka wajen hana jiragen saman maƙiya kai hare-hare.
Sai dai gwaje-gwajen da aka yi sun nuna cewa makamin bai yi tasiri ba ko kaɗan.
Duk da ikirarin da aka yi masa, Windkanone ta kasa kawar da ko jirgin sama guda ɗaya, kuma ba ta taɓa zama makamin da aka yi amfani da shi yadda ya kamata a fagen daga ba.
Daga ƙarshe, an yi watsi da shirin, kuma Windkanone ta shiga jerin ƙirƙire-ƙirƙiren soja mafi ban mamaki da suka gaza cimma manufarsu a tarihi.