ቀጥታ, ኢራን ጦርነቱን ለማስቆም የሚደረስ ስምምነት ሆርሙዝን ዳግም ለመክፈት ያስችላል አለች

የቀጥታ ሽፋን

1. ከ 1 ደቂቃ በፊትየዩኬ መንግሥት ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ ከሩሲያ ነዳጅ ማስገባት ሊያቆም ነው

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የዩናይትድ ኪንግደም መንግሥት የናፍጣ ዘይት እና የአውሮፕላን ነዳጅ ከፈረንጆቹ ጥር 1 2017 ጀምሮ ከሩሲያ ማስገባት ሊያቆም ነው።

   እስከ ጥር 2027 ድረስ ቀን የተቆረጠለት የነዳጅ እግዱ በዩክሬን ጦርነት ምክንያት የዩናይትድ ኪንግደም በሞስኮ ላይ የጣለችው ማዕቀብ አካል ነው።

   የዩኬ መንግሥት ባለፈው ግንቦት አዲስ ማዕቀቦችን ማስተዋወቁን ተከትሎ በሦስተኛ አገር የተጣራውን የአውሮፕላን ነዳጅን ጨምሮ የሞስኮ ነዳጅ ዘይት ቀስ በቀስ ለማቆም እንዳሰበ ተናግሯል። በዓለም አቀፍ የነዳጅ አቅርቦት ችግር ምክንያት ቀስ በቀስ ለማቆም ማሰቡን ገልጿል።

   ይህ እርምጃ ተቃውሞ የተከለው ሲሆን፤ የአውሮፓ ኅብረት “በሞስኮ ላይ ማዕቀቦችን ለመጨመር ጊዜ አይደለም” ብሏል።

   የንግድ ሚኒስትር ክሪስ ብራያንት “ይህ የመጨረሻ ቀን በሩሲያ ላይ ከፍተኛ ግፊትን እንደምንቀጥል ግልፅ ምልክት ነው” ብለዋል።

   የአገሪቱ መንግሥት ምርቶቹን ለመላክ የተሰጠው ጊዜያዊ ፍቃድ በየሁለት ሳምንቱ ይገምገማል ብሏል። ይህ የግምገማ ሂደት ፍቃዱ እ.አ.አ ከጥር 1 ቀን በፊት ሊሰረዝ እንደሚችል ይጠቁማል።

   ብራያንት “ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጊዜያዊ አጠቃላይ ፍቃዱን ለነዳጅ እና ለአውሮፕላን ነዳጅ በየሁለት ሳምንቱ እንደምንገምግም እና ተገቢ ሲሆን ለማንሳት ቃል ገብቻለሁ” ብለዋል።

2. ከ 5 ደቂቃዎች በፊትኢራን እና አሜሪካ ስምምነት ለመፈራረም በተቃረቡበት ወቅት እስራኤል በሊባኖስ ላይ የአየር ድብደባ ፈጸመች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   እስራኤል በደቡባዊ ሊባኖስ 20 የተለያዩ ስፍራዎች ጥቃት መፈጸሟን የአገሪቱ መገናኛ ብዙኃን ዘገቡ።

   እስራኤል ጥቃቱን ከመፈጸሟ በፊት ነዋሪዎች አካባቢውን ለቅቀው እንዲወጡ ማስጠንቀቂያ ሰጥታ ነበር።

   በታየር አውራጃ ማራኬህ ከተማ ላይ በተፈጸመ ጥቃት ቢያንስ አንድ ሰው መሞቱን የሊባኖስ ብሔራዊ የዜና ወኪል ዘግቧል።

   የእስራኤል ጦር ድብደባውን የፈጸመው የኢራኑ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከአሜሪካ ያደረጉት ድርድር ከስምምነት ላይ ሊደረስ መቃረቡን ከተናገሩ በኋላ ነው።

   ስምምነቱ ከሦስት ወር በላይ የቆየውን ጦርነት ከማስቆም ባሻገር የሆርሙዝ ወሽመጥን ያስከፍታል ብለዋል።

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራጋቺ ስምምነቱ በእስራኤል እና በሄዝቦላህ መካከል የሚካሄደውን ግጭት ያስቆማል ብለው እንደሚያምኑ ተናግረው ነበር።

   ከዚህ ቀደም የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ሄዝቦላህ ወደ ሰሜን እስራኤል ሮኬቶችን እና ድሮኖች ማስወንጨፉን ከቀጠለ ድብዳባ እንደሚያካሄዱ ዝተው ነበር።

3. ከ 3 ሰአት በፊትዩናይትድ አረብ ኤሬትስ ለኢራን በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላር ልትሰጥ ነው-ምንጮች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ዩናይትድ አረብ ኤሚሬትስ (ዩኤኢ) በቢሊዮን የሚቆጠር ዶላሮች ለኢራን ለመስጠት መስማማቷን አራት ምንጮች ለሮይተርስ ተናገሩ።

   ኢራን በተከታታይ ሳምንታት ዩኤኢ ላይ ጥቃት ከፈጸመች በኋላ እርምጃው የፖሊሲ ለውጥ ነው ሲሉ ገልጸውታል።

   የዩኤኢ ውሳኔ የተሰማው ቴህራን እና ዋሺንግተን ጦርነቱን ለማስቆም እያደረጉት ያለው ድርድር ላይ ከመግባባት መደረሳቸው ከተገለጸ በኋላ ነው።

   ለንግግሩ ቅርበት ያላቸው ዲፕሎማቶች ዩኤኢ ለኢራን የምትሰጠው በአስር ቢሊዮኖች የሚቆጠር ዶላር የአሜሪካን ማዕቀብ ተከትሎ በተለያዩ የውጭ አገር ባንኮች እንዳይንቀሳቀሱ የተደረጉ ከነዳጅ ዘይት ሽያጭ ያገኘቻቸውን ገቢ ያካትታል ብለዋል።

   ሁለት የቀጣናው ምንጮች ለሮይተርስ እንደተናገሩት ዩኤኢ 10 ቢሊዮን ዶላር ለመስጠት የተስማማች ሲሆን ከ3 ቢሊየን በላይ የሚሆነው አስቀድማ አስተላልፋላታለች።

   ሁለት ጉዳዩን የሚያውቁ ምንጮች ደግሞ ዩኤኢ የምትሰጠው ገንዘብ በአጠቃላይ 20 ቢሊዮን ዶላር እንደሆነ ይናገራሉ።

   ስምምነቱ ኢራን ዩኤኢ ላይ ጥቃት ላለመፈጸም መስማማቷን ተከትሎ የተደረሰ መሆኑን ጨምረው አስታውቀዋል።

   አንድ የመረጃ ምንጭ በበኩላቸው ለቴህራን 3 ቢሊዮን ዶላር በመጀመርያ ዙር ተሰጥቷታል ብለዋል።

   ሮይተርስ ገንዘቡ የዩኤኢ ይሁን ወይም በዩኤኢ ባንኮች የተቀመጠ እና እንዳይንቀሳቀስ እገዳ የተጣለበት ማረጋገጥ አልቻለም።

   የዩኤኢ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዘገባውን ውድቅ አድርገው 3 ቢሊዮን ዶላር ሰጥታለች የሚለውን መረጃ ሙሉ በሙሉ አጣጥለውታል።

   “እነዚህ ክሶች ሙሉ በሙሉ ሐሰት እና መሠረተ ቢስ መሆናቸውን ማረጋገጥ እንፈልጋለን። የታገደ የኢራን ገንዘብ በተባበሩት አረብ ኢሚሬትስ በኩል አልተለቀቀም። አልተላለፈም ወይም አልተመቻቸም።”

   የዩኤኢ መግለጫ ተጨማሪ ያለው ነገር የለም።

   ከዚህ ቀደም ሮይተርስ ስለ ገንዘብ ዝውውሩ የዩኤኢ ባለሥልጣናትን ሲጠይቅ አገራቸው ውጥረትን ለማርገብ እና ሰላም ለማምጣት እየሰራች መሆኑን ተናግረው ነበር።

4. ከ 3 ሰአት በፊትየአሜሪካ ጦር የኢራንን ድሮን መትቶ መጣሉን ምንጮች ለሮይተርስ ተናገሩ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የአሜሪካ ጦር በሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ እየበረሩ የነበሩ የኢራን አጥፍቶ ጠፊ ድሮኖችን መትቶ መጣሉን ምንጮች ለሮይተርስ ዜና ወኪል ተናገሩ።

   ዋሺንግተን እና ቴህራን በሰላም ስምምነቱ ዙሪያ መግባባት ላይ ደርሰው ፊርማቸውን ያስቀምጣሉ ተብሎ በሚጠበቅበት በአሁኑ ወቅት ግጭቶች መቀጠላቸውን እንደሚያሳይ እኚሁ ምንጭ ለሮይተርስ ተናግረዋል።

   ስማቸው እንዳይገለጽ የጠየቁት እኚህ ምንጭ ሰው አልባ አውሮፕላኖች የንግድ መርከብ እንቅስቃሴ ላይ አደጋ ደቅነዋል ብለዋል።

   ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አርብ ዕለት ቴህራን ድሮኖችን ማሰወንጨፏን እና ሆርሙዝን ለማቋረጥ የሚሞክሩ መርከቦች ላይ አደጋ መጣል እንድታቆም በማስጠንቀቅ “ሁኔታዎችን ወደ መቆጣጠር መምጣት አለባቸው፤ በፍጥነት” ብለዋል።

5. ከ 6 ሰአት በፊትኢራን ጦርነቱን ለማስቆም የሚደረገው ስምምነት ሆርሙዝን ዳግም ለመክፈት ያስችላል አለች

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከአሜሪካ ጋር ጦርነቱን ለማስቆም የሚደረገው ድርድር ላይ ከስምምነት ለመድረስ መቃረባቸውን እና ሆርሙዝምን ዳግም ለማስከፈት የሚያስችል መሆኑን ተናገሩ።

   ሰይድ አባስ አራጋቺ ለአገር ውስጥ ቴሌቪዥን እንደተናገሩት ስምምነቱ ወደ ኢራን ወደቦች የሚደረግ እንቅስቃሴ ላይ የተጣለው እገዳም እንዲነሳ ያደርጋል።

   ነገር ግን በኢራን የኒውክሌር ፕሮግራም ላይ የሚደረገው ድርድር ከዚህ በኋላ እንደሚጀመር አስታውቀዋል።

   የአሜሪካ ባለሥልጣናት የስምምነቱ የተወሰኑ ዝርዝሮችን እውነተኛ መሆናቸውን አረጋግጠው የኢራን ምጣኔ ኃብታዊ ተጠቃሚነት ቴህራን ግዴታዎቿን በማክበሯ ላይ የተመሠረቱ ናቸው ብለዋል።

   የኢራን ጦርነት የተጀመረው የካቲት 21 2018 ዓ.ም. እስራኤል እና አሜሪካ ድብደባ ከፈጸሙ በኋላ ነው።

   ከዚያ በኋላ የዓለም አንድ አምስተኛ የነዳጅ ዘይት እና የተፈጥሮ ጋዝ መተላለፊያ የሆነው የሆርሙዝ ወሽመጥ ሙሉ በሙሉ ተዘግቷል።

   በሚያዚያ ወር በሁለቱ አገራት መካከል የተኩስ አቁም ቢደረስም ኢራን እና አሜሪካ ይህንን ሳምንት ጨምሮ አንዳቸው ሌላኛቸው ላይ ድብደባ ፈጽመዋል።

   የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ሐሙስ ዕለት ኢራን ላይ ለመፈጸም “ታቅዶ የነበረውን ጥቃት” መሰረዛቸውን ተናግረዋል።

   ፕሬዚዳንቱ ለምን እነደሰረዙት ሲያስረዱም ተደራዳሪዎች ሊፈረም የሚችል “ስምምነት ላይ ደርሰዋል” ብለዋል።

   አርብ ዕለት የኢራን ብዙኃን መገናኛዎች ሁለቱ አገራት የሚደራደሩባቸውን ባለ 14 ነጥብ ሰነድ ውስጥ የተወሰነውን አጋርተዋል።

   ትራምፕ ግን “ከተስማማንባቸው ነጥቦች ጋር ምንም ግንኙነት የላቸውም” እንዲሁም “ከእውነታው ጋር ምንም ትስስር የለውም” ሲሉ ውድቅ አድርገውታል።

   ከጥቂት ሰዓታት በኋላ ደግሞ የአደራዳሪዋ ፓኪስታን ጠቅላይ ሚኒስት ሼህባዝ ሻሪፍ ሁለቱ አገራት እየተነጋገሩበት ያለው የመግባቢያ ሰነድ ላይ ከስምምነት ተደርሷል የመጨረሻ ጉዳዮች ብቻ እየተጠበቁ ናቸው ብለዋል።

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አራጋቺ በጠቅላይ ብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤት ውስጥ የአዲሱ ስምምነት “ደጋፊዎች እና ነቃፊዎች” መኖራቸውን እንደገለጹ የአገሪቱ ብዙኃን መገናኛዎች ዘግበዋል።

   ይሁን እንጂ የጋራ ውሳኔ ላይ አልደረሰንም ካሉ በኋላ “ለአሁኑ መጠበቅ ይኖርብናል። ስምምነቱ ከጸደቀ ከርቀት ይፈረማል” ሲሉ አክለዋል።

   እስራኤል በአሜሪካ እና ኢራን ስምምነት ውስጥ ተሳታፊ አይደለችም። ለዓመታት ኢራን በምዕራባዊያን የኒውክሌር ጦር መሣሪያ ልትገነባ ነው የሚል ውንጀላ ሲቀርብባት ቆይቷል።

   ኢራን በበኩሏ ፕሮግራሙ ለኤሌትሪክ ኃይል እና ለምርምር አገልግሎት ብቻ የሚውል ነው በማለት ስታስተባብል ነበር።

6. 12 ሰኔ 2026የናይጄሪያ ፕሬዝዳንት ታጣቂዎች “እጃቸውን እንዲሰጡ” አስጠነቀቁ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   በናይጄሪያ የሚንቀሳቀሱ ታጣቂ ቡድኖች “እጃቸውን እንዲሰጡ ካልሆነ ግን አገሪቷ ባላት ኃይል ሁሉ እንደሚመቱ” ፕሬዝዳንት ቦላ አሕመድ ቲኑቡ አስጠነቀቁ።

   ፕሬዝዳንቱ ይህን ያሉት አገራቸው እአአ በ1999 ወደ ሲቪል አስተዳደር የተመለሰችበትን ‘የዲሞክራሲ ቀን’ በማስመልከት በብሔራዊ መገኛኛ ብዙኃን ባስተላለፉት መልዕክት ነው።

   በመልዕክታቸው በቅርቡ የተፈፀመው የተማሪዎች እገታ የዚህ ዓመቱን በዓል እንዳደበዘዘው ተናግረዋል።

   ሆኖም የአገሪቷ ፀጥታ ጉዳይ ከመንግሥት እጅ አለመውጣቱን ገልጸዋል።

   "ዲሞክራሲ ያለ ደኅንነት ተጨባጭ አይደለም” ያሉት ፕሬዝዳንቱ፣ ከ50 ሺህ በላይ አዳዲስ የፖሊስ መኮንኖችን፣ ለመከላከያ እና ለፀጥታ 4 ቢሊዮን ዶላር ዓመታዊ በጀት መመደባቸውን አስታውቀዋል።

   በሺዎች የሚቆጠሩ አዲስ ወታደራዊ ምልመላዎችም እንዲካሄዱ ተወስኗል ብለዋል።

   ፕሬዝዳንቱ ከሦስት ዓመት በፊት ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላ ጦራቸው ባለፈው ዓመት ብቻ 13 ሺህ "ሽብርተኞችን" መግደሉን እና በታጣቂዎቹ ምክንያት የሚደርስ የንጹኃን ሞትም ከአውሮፓውያኑ 2015 ወዲህ በ81 በመቶ መቀነሱን ተናግረዋል።

   ከ124 ሺህ በላይ ተዋጊዎች እና ቤተሰቦቻቸው መሣሪያቸውን ማውረዳቸውንም አክለዋል።

   ሆኖም ተንታኞች በታጣቂዎች የሚፈፀሙ ጥቃቶች በተለያዩ ግዛቶች ነዋሪዎች ላይ ተፅዕኖ ማሳደር መቀጠላቸውንና ወደ ደቡባዊ የአገሪቱ ክፍሎችም እየተዛመቱ መሆናቸውን ገልጸዋል።

7. 12 ሰኔ 2026ከኢራን ጋር ግንኙነት ያለው ቡድን የአሜሪካ ደኅንነት ተቋማትን የድሮን መረጃ መጥለፉን አስታወቀ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   በበይነ መረብ ላይ የጽንፈኛ ቡድኖችን እንቅስቃሴ የሚከታተለው ድርጅት ከኢራን ጋር ግንኙነት ያለው የበይነ መረብ ሰርሳሪ ቡድን የአሜሪካ ደኅንነት ተቋማት የሆኑትን ሲአይኤን እና ኤፍቢአይ የድሮኖች ሥርዓትን ሰብሮ በመግባት የዓለም ዋንጫን ዒላማ ማድረጉን መግለጹን አስታወቀ።

   የአሜሪካ ተቋም የሆነው "ሰርች ቱ አይደንቲፋይ ኢንተርናሽናል ቴረሪስት ግሩፕስ” ባወጣው መግለጫ “ሃንዛላህ” የተባለው ቡድን “በድሮን ለወራት የተቀረጹ ምሥሎች እና መረጃዎችን ማግኘት መቻሉን” አሳውቋል ብሏል።

   የመረጃ መረብ ቀበኞቹ (ሃከርስ) ድሮኖቹ በፀረ ሽብር ዘመቻዎች ወቅት የሰዎችን ገጽታ እና የመኪኖችን የሰሌዳ ቁጥር የሚለይ ቴክኖሎጂ ያላቸው መሆኑን አስታውቀዋል።

   የአሜሪካ ፌደራል መንግሥት ፖሊሶችን እና የኤፍቢአይ ወኪሎችን የዓለም ዋንጫ ውድድሮች በሚካሄድባቸው ስታዲየሞች ዙሪያ በማሰማራት ጥበቃ እያደረገ ሲሆን ፈቃድ ያላገኙ ድሮኖች እንዳይንቀሳቀሱ ተከልክለዋል።

   የአሜሪካ ፍትሕ ሚኒስቴር ቀደም ሲል ከኢራን ጋር ግንኙነት ባላቸው ወገኖች የበይነ መረብ ጥቃት ሊፈጸም የሚችልበት አጋጣሚ ሊኖር እንደሚችል አስጠንቅቆ ነበር።

   ሃንዛል የተባለው ቡድን ከድሮኖች የተመዘበሩ ናቸው ያላቸውን ምሥሎች እና ቪዲዮዎችን ይፋ ደያረገ ሲሆን፣ የአሜሪካ የደኅንነት መሥሪያ ቤቶች ግን ድሮኖቹ ሃክ በመደረጋቸው (በመጠለፋቸው) ላይ ጥያቄ አንስተዋል።

   የሽብር ቡድኖችን የሚከታተለው ድርጅት እንዳለው ይፋ ከሆኑት ቪዲዮዎች መካከል አንዱ ጠለፋው የተፈጸመው በታኅሣሥ 2024 ፖሊስ የአንድ ተቋምን ሶፍት ዌር በተጠቀመበት አጋጣሚ መሆኑን አመልክቷል።

   የመረጃ መዝባሪው ቡድን ሃንዛል በበኩሉ ባለፈው መጋቢት ወር የኤፍቢአይ ዳይሬክተር የሆኑትን ካሽ ፓቴልን የግል አካውንት በመስበር የግለሰቡን ግላዊ ፎቶዎችን እና ሌሎች መረጃዎችን አጋርቷል።

   የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ መሥሪያ ቤት የዚህን የመረጃ ቀበኛ ቡድን አባላትን ለሚጠቁሙ ሰዎች እስከ 20 ሚሊዮን ዶላር ድረስ ሽልማት ለመስጠት ቃል ገብቷል።

8. 12 ሰኔ 2026ከአሜሪካ ጋር የተደረሰው ስምምነት በኢራን ባለሥልጣናት እስኪጸድቅ እየተጠበቀ መሆኑ ተዘገበ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images/Reuters

   ኢራን ከአሜሪካ ጋር የደረሰችው የመግባቢያ ሰነድ ይዘት በሚመለከታቸው የአገሪቱ ከፍተኛ ባለሥልጣናት የመጨረሻ ውሳኔ እንዳልተሰጠበት ከኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ጋር ግንኙነት ያላቸው የዜና ምንጮች ዘገቡ።

   ታስኒም የተባለው የዜና ወኪል ስማቸው ያልተገለጸ ጉዳዩን የሚያውቁ ምንጮችን ጠቅሶ እንደዘገበው ፕሬዝዳንት ትራምፕ “ባለፉት ቀናት በማስፈራራት፣ በጫና እና በወታደራዊ እርምጃ እንዲሁም በኳታር አሸማጋዮች በኩል የኢራንን አቋም ለማስቀየር ሞክረው ነበር። ነገር ግን ኢራን የተደረጉትን አዳዲስ ለውጦች ለመቀበል አልፈቀደችም” ብለዋል።

   የዜና ወኪሉ ጨምሮም እንደገለጸው ከአሜሪካ ጋር መግባባት ላይ የተደረሰበት ሰነድ “በሚመለከታቸው የኢራን ተቋማት ተመርምሮ ተቀባይነትን ማግኘት አለበት፤ ነገር ግን እስከዚያው የሚነገሩ ግምቶች እና ዜናዎች ትክክለኛ አይሆኑም።”

   ሌላኛው የኢራን ዜና አገልግሎት ፋርስ አሜሪካ አንዳንድ ቅድመ ሁኔታዎቿን የተወች መሆኑን፣ ነገር ግን “ገና ምንም ዓይነት ስምምነት ላይ አልተደረሰም። ስዊትዘርላንድ ውስጥ ስምምነቱ ስለመፈረሙ ወይም ፊት ለፊት ስለሚደረግ ንግግር የሚወራው ተጨባጭ አይደለም” በማለት ዘግቧል።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ሐሙስ ማታ “የኢራን መንግሥት ባለሥልጣናት በእያንዳንዱ ነጥብ ላይ ውሳኔ እስከሚሰጡ ድረስ ስለፊርማው ሥነ ሥርዓት እና ቦታው መነጋገር የሚፈይደው ነገር የለም” ብለው ነበር።

   ነገር ግን የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ቀደም ብለው ከኢራን ጋር ከስምምነት መደረሱን በመግለጽ “ከኢራን ጋር የሚደረገውን ጦርነት አብቅተናል” በማለት አሳውቀው ነበር።

   ፕሬዝዳንቱ በጽህፈት ቤታቸው ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት በጥቂት ቀናት ውስጥ ለስምምነቱ ፊርማ ምክትላቸው ጄ.ዲ ቫንስ ወደ አንድ የአውሮፓ ከተማ እንደሚሄዱ ገልጸዋል።

   በተጨማሪም የአሜሪካ ኃይሎች በደቡባዊ ኢራን የጣሉት የባሕር ላይ ዕገዳ ስምምነቱ እስኪቋጭ ድረስ ሙሉ ለሙሉ ተግባራዊ መሆኑ እንደሚቀጥል ተናግረዋል።

9. 12 ሰኔ 2026ታዋቂዋ ዘፋኝ አሪያና ግራንዴ የአሜሪካ መንግሥት ሙዚቃዋን ለፀረ ስደተኞች ፖሊሲው እንዳይጠቀም ጠየቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, AFP via Getty

   ታዋቂዋ አሜሪካዊት ዘፋኝ አሪያና ግራንዴ ሙዚቃዋ የአሜሪካን የስደተኞች ፖሊሲን ለማስተዋወቅ ጥቅም ላይ እንዳይውል የፕሬዝዳንቱን ጽህፈት ቤት ጠየቀች።

   በቲክቶክ ላይ በተጋራው ቪዲዮ ላይ የአሜሪካ የድንበር ጠባቂዎች ሰዎችን እጃቸውን በካቴና እያሰሩ ወደ እስር ቤት ሲወስዷቸው የአሪያና ግራንዴ “ጉድባይ” [ደህና ሁኑ] የሚለው ታዋቂ ዘፈን በማጀቢያነት ጥቅም ላይ ውሏል።

   የቪዲዮው ማብራሪያ “ደህና ሁኑ...ፕሬዝዳንት ትራምፕ በታሪክ በደንብ የሚጠበቅ ድንበር ፈጥረዋል” ይላል።

   አሪያና ግራንዴ ይህንን ቪዲዮ በተመለከተ "እባካችሁ ሙዚቃዬን ከዚህ ጭካኔ ከተሞላበት፣ ሰብአዊነት ከጎደለው ክፋት ጋር አታያይዙት” ስትል ጽፋለች።

   የዋይት ሐውስ ቃል አቀባይ አቢጌል ጃክሰን ለአሜሪካ መገናኛ ብዙኃን በሰጠችው ምላሽ “በትክክልም ጭካኔ የሞላበት፣ ሰብአዊነት የጎደለው እና ክፉው ድርጊት ሕገወጥ ስደተኞች ንጹሃን አሜሪካውያንን መጉዳታቸው ወይም መግደላቸው ነው” ብላለች።

   ዋይት ሐውስ ቪዲዮውን ያጋራው ፕሬዝዳንት ትራምፕ ለቀጣይ ሁለት ዓመት ተኩል ለስደተኞች ተቆጣጣሪ ተቋማት የሚውል 70 ቢሊዮን ዶላር በጀት ካጸደቁ በኋላ ነው።

   አሪያና ግራንዴ በቪዲዮው ላይ ቅሬታዋን ካሰማች በኋላ የቪዲዮው ድምጽ እንዳይሰማ ሲደረግ የእሷ አስተያየትም ጠፍቷል።

   አሪያና ግራንዴ ሙዚቃቸው ለፕሬዝዳንት ትራምፕ የፖለቲካ አጀንዳ ማስተዋወቂያነት እንዳይውል ከጠየቁ ቁጥራቸው እየጨመረ ከመጣው የአርቲስቶች ዝርዝር ውስጥ ስሟ ተካትቷል።

   በተመሳሳይ ሙዚቃዋ የስደተኛ ተቆጣጣሪዎችን ሥራ በሚያሳይ ቪዲዮ ላይ ጥቅም ላይ የዋለባት ሌላኛዋ አሜሪካዊት ሙዚቀኛ ሳብሪና ካርፔንተር “እኔን እና ሙዚቃዎቼን ሰብአዊነት ለሌለው ዓላማችሁ ፈጽሞ አትጠቀሙ” ብላ ጽፋ ነበር።

   አባ፣ ሴሊን ዲዮን እና ቢዮንሴ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ድጋሚ ለመመረጥ ቅስቀሳ በሚያደርጉበት ጊዜ ሙዚቃዎቻቸውን እንዳይጠቀሙ ከጠየቁ ድምጻውያን መካከል ይገኙበታል።

10. 12 ሰኔ 2026የትራምፕ አስተዳደር ኢራናውያን ስደተኞችን ወደ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ ለመላክ ማቀዱ ተዘገበ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ኢራናውያን ስደተኞችን ወደ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ ለመላክ ማቀዱን ሮይተርስ የዜና ወኪል ዘገበ።

    ሮይተርስ ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸውን ባለሥልጣንን እና ሁለት ጠበቆችን ጠቅሶ እንደዘገበው፤ የትራምፕ አስተዳደር በግጭት ወደምትናጠው አገር ኢራናውያን ስደተኞችን ለመላክ አቅደዋል።

    ኢራናውያን ስደተኞችን የሚወክሉት ጠበቃ ኤምሊ ትሩሰል እንደተናገሩት ወደ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ ይላካሉ ከተባሉት መካከል ሁለት ሴቶች ይገኙበታል። ኢራናውያኑ ወደ ትውልድ አገራቸው ከተመለሱ እንግልት እና ስቅይት እንደሚጠብቃቸው ጠበቃቸው ተናግረዋል።

    ሮይተርስ እንደዘገበው በቅርቡ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ፤ አሜሪካ የምታስወጣቸውን ስደተኞች ለመቀበል ከአገሪቱ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ጋር ስምምነት ላይ ደርሷል።

    ስለ ጉዳዩ ሁለቱም ወገኖች አስተያየት አልሰጡም።

    ሮይተርስ ያነጋገራቸው ባለሥልጣን እንደተናገሩት በመጀመሪያው ጉዞ ከኢራናውያን በተጨማሪ ሶሪያውያን እና አፍጋኒስታናውያን የሆኑ 20 ስደተኞች የሚጓዙ ይሆናል።

    ከአሜሪካ የሚባረሩት ስደተኞች በሚቀጥለው ሳምንት መጨረሻ ገደማ ወደ አፍሪካዊቷ አገር እንደሚጓዙ ተናግረዋል።

    ከሚባረሩት ሰዎች መካከል ሕጋዊ መኖሪያ ለማግኘት አመልክተው ሳለ ተይዘው ከአሜሪካ እንዲባረሩ በኢሚግሬሽን ፍርድ ቤት የተወሰናባቸው ይገኛሉ።

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

11. 12 ሰኔ 2026ከትራምፕ ንግግር በኋላ የነዳጅ ዋጋ ሲቀንስ፣ ኢራን ስምምነቱ ገና አልተቋጨም አለች

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከኢራን ጋር የሚደረገውን ጦርነት የሚያስቆም ስምምነት ላይ መደረሱን ሲያስታውቁ ኢራን ግን ገና መቋጫ ላይ አለመደረሱን ገለጸች።

    በአሜሪካ እና በኢራን መካከል የሚካሄደው ጦርነት የበለጠ ይባባሳል ተብሎ በተሰጋበት ጊዜ ፕሬዝዳንት ትራምፕ በኢራን ላይ እንደሚፈጸም የተናገሩትን ጥቃት ሰርዘው የመጀመሪያ ደረጃ ስምምነት ላይ መደረሱን ተናግረዋል።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ ለአገራቸው ቴሌቪዥን ከስምምነት ተደርሷል መባሉን “ግምታዊ” በማለት “ከመደምደሚያው ላይ እንዳልተደረሰ” ገልጸዋል።

    ፕሬዝዳንት ትራምፕ ከዚህ ቀደምም ሁለቱ አገራት ጦርነቱን ወደሚያበቃ ስምምነት እየተቃረቡ መሆናቸውን በተደጋጋሚ ተናግረው እንደነበር ይታወሳል።

    ይህ የትራምፕ ንግግር ከተሰማ በኋላ ውጥረቱ በተባባሰባቸው ባለፉት ቀናት ጭማሪ እየሳየ የነበረው የዓለም ገበያ ዋጋ ከአራት በመቶ በላይ ቅናሽ በመሳየት በበርሜል ወደ 89 ዶላር ወርዷል።

    ፕሬዝዳንት ትራምፕ በጽሕፈት ቤታቸው ለጋዜጠኞች እንደተናገሩት "ኢራን ፈጽሞ የኒውክሌር ጦር መሳሪያ እንዳይኖራት የሚያደርግ ስምምነት ላይ ደርሰናል፤ ይህንን ለማሳካት ስንል ነበር በዚህ ሁሉ ውስጥ ያለፍነው። በጣም ትልቅ ስምምነት ነው” ብለዋል።

    ጨምረውም የስምምነቱ ሰነድ ተዘጋጅቶ ሲያበቃ “በጣም በፍጥነት” ሁለቱ አገራት “ምናልባትም ፊርማው አውሮፓ ውስጥ” ይካሄዳል ብለዋል።

    በጦርነቱ ምክንያት የተዘጋው ወሳኙ የባሕር መተላለፊያ መስመር ሆርሙዝም “ስምምነቱ ሲፈረም ወዲያውኑ ይከፈታል” በማለት በጉዳዩ ላይ ከእስራኤል እና ከመካከለኛው ምሥራቅ አጋር አገራት ጋር መነጋገራቸውን እነሱም “ደስተኛ” መሆናቸውን ተናግረዋል።

    ለውጤቱ ለትራምፕ ያላቸውን አድናቆት የገለጹት የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ስምምነቱ “[የኢራንን] የዳበረ ዩራኒየም ማስወገድ፣ የዩራኒየም ማበልጸጊያ ተቋማትን ማውደም፣ የሚሳዔል ምርቷን መገደብ እና በቀጣናው ላሉ ሽብርተኛ ቡድኖች ድጋፏን ማቆም” የሚሉ እንደሚገኙበት ገልጸዋል።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ እንዳሉት ደግሞ የሚፈረመው የመግባቢያ ሰነድ “ቢጠናቀቅም” አሜሪካ “ከልክ ያለፉ እና አዳዲስ ጥያቄዎችን እያቀረበች ነው” በማለት ኢራን ካስቀመጠችው “ቀይ መስመር ፈቀቅ እንደማትል” አስታውቀዋል።

12. 12 ሰኔ 2026ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኢራን ላይ የሚደርሰው ጥቃት ‘እንደቆመ’ አስታወቁ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ላይ የሚሰነዘረው ጥቃት ‘እንደተገታ’ አስታወቁ።

    ከኢራን ጋር የሚደረገው ውይይት መሻሻል እንዳሳየ እና ከስምምነት ሊደረስ እንደሚችልም ገልጸዋል።

    ትራምፕ ትናንት ሐሙስ ኢራንን “ክፉኛ እንመታለን” ብለው ቢዝቱም፤ ሊያደርሱት የነበረውን ጥቃት ለመሰረዝ መወሰናቸውን ተናግረዋል።

    ፕሬዝዳንቱ ኻርግ ደሴት ላይ ጥቃት እንደሚፈጸም አስጠንቅቀው ነበር።

    ከኢራን ጋር የሚፈረመው የመግባቢያ ሰነድ “የመጨረሻ ደረጃ” ላይ መድረሱን ጠቅሰው በዚህ ሳምንት ስምምነቱ ሊገባደድ እንደሚችል አስረድተዋል። ስምምነቱ የሚፈረመው አውሮፓ ውስጥ እንደሚሆን ጠቁመዋል።

    ስምምነቱ ኢራን የኒውክሌር መሣሪያ እንዳይኖራት የሚያግድ እንዲሁም በአፋጣኝ የሆርሙዝ ወሽመጥ እንዲከፈት የሚያስገድድ እንደሚሆን ትራምፕ አስረግጠው ተናግረዋል።

    ትራምፕ ይህንን ቢሉም የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ስምምነት ላይ ለመድረስ አለመቃረባቸውን አስታውቀዋል።

    አሜሪካ በድርድሩ “ከልክ ያለፈ ጥያቄ” እያቀረበች እንደሆነም ጠቅሰዋል።

    ኳታር ሁለቱን አገራት ለማሸማገል ጥረት እያደረገች እንደሆነ ተጠቁሟል።

    ትራምፕ ኢራን ላይ ጥቃት እንደማይፈጸም መግለጻቸውን ተከትሎ የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ ቀንሷል።

13. 11 ሰኔ 2026አሜሪካ ‘ከማትወጣው ማጥ’ ውስጥ ትገባለች ስትል ኢራን አስጠነቀቀች

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ የኢራንን ወሳኝ የነዳጅ ማስተላለፊያ ደሴት የመቆጣጠር ዕቅድ እንዳላቸው ይፋ ካደረጉ በኋላ አሜሪካ ‘ከማትወጣበት ማጥ’ ውስጥ ትገባለች ሲሉ የኢራን ከፍተኛ ባለሥልጣን አስጠነቀቁ።

    የኢራን ፓርላማ አፈጉባኤ እና ከአሜሪካ ጋር በሚደረገው ንገግር ዋነኛ ተደራዳሪ የሆኑት ሞሐመድ ባጊር ጋሊባፍ በኤክስ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት መልዕክት “የተሳሳተ ስልት እና ግብታዊ ውሳኔ ሁሉን ነገር በአስከፊ ሁኔታ ይገለባብጠዋል” ሲሉ አስጠንቅቀዋል።

    ባለሥልጣኑ ጨምረውም እነዚህ ውሳኔዎች “ለዓመታት የማይወጣበት ማብቂያ የሌለውን አዘቅት” በመፍጠር “የነዳጅ መሠረተ ልማቶች እና ገበያውን” ሊያውድሙት ይችላሉ ብለዋል።

    አሜሪካ እንደምትለው የምትቀጥል ከሆነ “ሌላኛዋን ኢራን ትመለከታላችሁ” በማለት ጋሊባፍ አስጠንቅቀዋል።

14. 11 ሰኔ 2026ለዓለም ዋንጫ አሜሪካ እንዳይገባ የተከለከለው ሶማሊያዊው ዳኛ የአውሮፓ ጨዋታን እንዲመራ ተመረጠ

    

    የፎቶው ባለመብት, SOCIAL

    አሜሪካ እንዳይገባ ተከልክሎ በዓለም ዋንጫ ላይ የመዳኘት ዕድልን የተነፈገው ሶማሊያዊ የእግር ኳስ ዳኛ ኦማር አርታን የአውሮፓ ሱፐር ካፕ ጨዋታን እንዲዳኝ ተመረጠ።

    ሶማሊያዊው ዳኛ በዓለም ዋንጫ ላይ እንዳያጫውት መደረጉ ከበርካቶች ዘንድ ተቃመሞን ያስከተለ ሲሆን፣ የአውሮፓ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ግን ሌላ ጨዋታ እንዲዳኝ መርጦታል።

    የ34 ዓመቱ አርታን በነሐሴ ወር በፈረንሳዩ ፓሪስ ሳን ዠርሜን እና በእንግሊዙ አስቶንቪላ መካከል ኦስትሪያ ሳልዝበርግ ውስጥ የሚካሄደውን ግጥሚያ እንዲመራ መመረጡን ፌዴሬሽኑ አረጋግጧል።

    ሶማሊያዊው ዳኛ ከአውሮፓውያኑ 2018 ጀምሮ በዳኝነት በፊፋ የተመዘገበ ሲሆን፣ ባለፈው የአውሮፓውያን ዓመት ደግሞ የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን የዓመቱ ዳኛ ብሎ መርጦታል። በተጨማሪም የዚህ ዓመቱን የዓለም ዋንጫ ከሚዳኙ ዳኞች መካከል አንዱ ነበር።

    አሜሪካ ዳኛውን ወደ ግዛቷ እንዳይገባ በመከልከሏ በዓለም ዋንጫ የማጫወት ዕድሉ የተጨናገፈበነት አርታን ወደ አገሩ ሲመለስ ደማቅ አቀባበል በተደረገለት ጊዜ በቀጣዩ የዓለም ዋንጫ በዳኝነት እንደሚሳተፍ ተስፋውን ገልጿል።

15. 11 ሰኔ 2026ፕሬዝዳንት ትራምፕ ወሳኙን የኢራን የነዳጅ ማስተላለፊያ ደሴትን በቅርቡ እንደሚቆጣጠሩ አስታወቁ

    

    የኢራን እና የአሜሪካ ግጭት ከዕለት ወደ ዕለት እየተባባሰ ባለበት በአሁኑ ወቅት ፕሬዝዳንት ትራምፕ በቅርቡ አሜሪካ የኻርግ ደሴትን እንደምትቆጣጠር አስታወቁ።

    ትራምፕ ጨምረውም ለአራተኛ ቀን በኢራን ላይ ከባድ ጥቃት እንደሚፈጸም ካስጠነቀቁ ከሰዓታት በኋላ የጥቃት ሃሳባቸውን መልሰው መቀልበሳቸውን አሳውቀዋል።

    ፕሬዝዳንቱ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ “ባሕር ኃይሏ፣ የአየር ኃይሏ፣ የአየር መከላከያ ሥርዓቷ እና ሁሉም የጥቃት አቅሟ” ወድሟል ያሏት ኢራንን ዳግም “ሌሊት በኃይለኛው ትመታለች” ብለው ነበር።

    "ቬንዙዌላ ላይ እንዳደረግነው ብዙም ሳይቆይ የኻርግ ደሴትን እና ሌሎች የነዳጅ መሠረተ ልማቶችን እንይዛለን፤ በዚህም የኢራንን የነዳጅ እና የጋዝ ገበያን ሙሉ ለሙሉ እንቆጣጠራለን” ሲሉ ዕቅዳቸውን አሳውቀዋል።

    ከኢራን ጋር የሚደረገው ጦርነት ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ ፕሬዝዳንት ትራምፕ የኢራን ዋነኛው የነዳጅ ማስተላለፊያ የሆነውን ኻርግ ደሴትን እንደሚቆጣጠሩ በተደጋጋሚ ሲናገሩ ነበር።

    በሰሜናዊ የባሕረ ሰላጤው አካባቢ የሚገኘው ኻርግ ደሴት ኢራን ወደ 90 በመቶ የሚሆነውን የነዳጅ ምርቷን ለቀሪው ዓለም የምታቀርብበትት ዋና መተላለፊያ ነው።

    ደሴቱ ከኢራን የባሕር ዳርቻ አቅራቢያ የሚገኝ ሲሆን፣ ወደ ሁለት ሚሊዮን በርሜል መጫን የሚችሉ ግዙፍ ድፍድፍ ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ላይ ነዳጅ ለመሙላት የሚያስችል ጥልቅ የውሃ ክፍል አለው።

16. 11 ሰኔ 2026የኢራን ጥቃት በባሕረ ሰላጤው አገራት ላይ ጉዳት አደረሰ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ አሜሪካ በደቡባዊ ኢራን ውስጥ ለፈጸመችው ጥቃት በባህሬን፣ በኩዌት እና በዮርዳኖስ በሚገኙ የጦር ሰፈሮቿ ላይ ጥቃት መፈጸሙን አረጋግጧል።

    የባህሬን መገናኛ ብዙኃን እንደዘገቡት ዛሬ ሐሙስ ጠዋት በተፈጸመው የኢራን የድሮን ጥቃት አንዲት የ11 ዓመት ታዳጊ ጉዳት ደርሶባታል።

    የአሜሪካ ባሕር ኃይል ሰፈር በሚገኝባት ባህሬን ላይ ኢራን በፈጸመችው ጥቃት ቤቶች እና መኪኖች መውደማቸውን የአገሪቱ ባለሥልጣናት አስታውቀዋል።

    ዮርዳኖስ ከኢራን የተተኮሱ 20 ሚሳዔሎችን መትታ መጣሏን ስትገልጽ፣ የኩዌት ጦር ኃይል ደግሞ ከኢራን የተወነጨፉ መሳሪያዎችን አየር ላይ ማስቀረቱን አስታውቋል።

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

17. 11 ሰኔ 2026አሜሪካ በኦማን ባሕረ ሰላጤ የኢራን መርከብ ላይ ጥቃት መፈፀሟ ተነገረ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    አሜሪካ ወሳኝ እቃዎችን የጫነች መርከብ ላይ ዛሬ ጠዋት ጥቃት መፈፀሟን ሪፖርት አመለከተ።

    በኢራን መንግሥታዊ የዜና ወኪል መህር ኒውስ የጠቀሳቸው የሲሪክ አስተዳዳሪ ጥቃቱ በኦማን ባሕረ ሰላጤ መፈፀሙን ተናግረዋል።

    ከቅጽበታዊው ጥቃት አምስት መርከበኞችን መታደግ ተችሏልም ብለዋል።

    መርከቧ ጥቃት የተፈፀመባት ከኦማን ኻሳብ ከተማ ወደ ኢራን ከተማ - ሲሪክ ለመጓዝ ከተነሳች በኋላ ነበር።

    ጥቃቱን በተመለከተ አሜሪካ እስካሁን ያለችው ነገር የለም።

18. 11 ሰኔ 2026ካናዳ ታዳጊዎች ማኅበራዊ ሚዲያ እንዳይጠቀሙ እገዳ ልትጥል ነው

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    ካናዳ ከ16 ዓመት በታች ለሆኑ ታዳጊዎች የማኅበራዊ ሚዲያን ለማገድ የሚያስችል ሕግ አቀረበች።

    ሕጉ ባለፈው ዓመት በአውስትራሊያ ከጸደቀው ጋር ተመሳሳይ ነው ተብሏል።

    ነገር ግን ከአውስትራሊያው ሕግ በተለየ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ታዳጊዎቹን ለመከላከል የሚያስችል ፖሊሲዎች ካሏቸው ግዴታ ውስጥ አይገቡም።

    ሕጉ የሰው ሠራሽ ቻትቦቶች እንዲሁም በኦንላየን “ያሉጎጂ ይዘቶችን” ለመከላከል ሰፊ እርምጃዎችን ይወስዳል ተብሏል።

    ተቆጣጣሪዎች የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ሕጉን ማክበራቸውን እንዲከተተሉ ያደርጋል።

    አንዳንድ የመናገር ነጻነት አቀንቃኞች ሳንሱርን ያስፋፋል ሲሉ ስጋታቸውን ገልጸዋል።

    ሕጉ ለምክር ቤት የቀረበው በሚቀጥለው ሳምንት በፈረንሳይ ከሚካሄደው የቡድን ሰባት አገራት ስብሰባ በፊት ነው።

    ይህ ደህንነቱ የተጠበቀ የማኅበራዊ ሚዲያ ረቂቅ ሕግ ረቡዕ ዕለት በባህል ሚኒስትር ማርክ ሚለር ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ ነበር።

    በሳምንቱ መጀመሪያ ላይ ሚለር እንዳሉት “ልጆች እየሞቱ በመሆኑ” በኦንላየን የሚደርሱ ጉዳቶችን የሚመለከት ሕግ ማውጣትን የካናዳ መንግሥት ቅድሚያ የሚሰጠው ጉዳይ ነው።

    “ልጆች በዚህች አገር ደህንነታቸው የተጠበቀ መሆኑን ለማረጋገጥ ሁሉንም ተገቢ እርምጃዎች እንወስዳለን ማለት በቂ ነው” ሲሉ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል።

19. 11 ሰኔ 2026ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን ሙሉ ለሙሉ ስትዘጋ የነዳጅ ዋጋ ጭማሪ አሳየ

    

    አሜሪካ ለሦስተኛ ቀን በኢራን ላይ ጥቃት መፈጸሟን ተከትሎ የኢራን ጦር ኃይል ማዕከላዊ ዕዝ የሆርሙዝ ወሽመጥ ነዳጅ ጫኝ እና የንግድ መርከቦች ጨምሮ ለሁሉም የባሕር ላይ እንቅስቃሴ ዝግ መሆኑን አስታወቀ።

    ባለፉት ቀናት አሜሪካ እና ኢራን ጥቃት ሲፈጽሙ የቆዩ ሲሆን፣ አሜሪካ በኢራን ውስጥ የሚገኙ ዒላማዎችን ስትመታ ኢራን በአጸፋው በፋርስ ባሕረ ሰላጤ አገራት ውስጥ በሚገኙ የአሜሪካ ጦር ሰፈሮች እና በእስራኤል ላይ ጥቃት ፈጽማለች።

    ረቡዕ ሌሊት በአሜሪካ የተፈጸመውን ጥቃት ተከትሎ ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን ከዘጋች በኋላ አብዮታዊ ዘቡ በሕገወጥ መንገድ ለማለፍ ሞክረዋል ያላቸውን ሁለት መርከቦችን መምታቱን አስታውቋል።

    የኢራን ወታደራዊ ማዘዣ የሆነው ኻታም አል-አምቢያ እንዳስታወቀው “በቀጣናው ባለው አለመረጋጋት ምክንያት የሆርሙዝ ወሽመጥ ለሁሉም መርከቦች ተዘግቷል” በማለት ለማለፍ የሚሞከሩ መርከቦች ላይ እርምጃ እንደሚወሰድ አስታውቋል።

    የወሳኙ የባሕር መተላለፊያ መዘጋት ለወራት ጋብ ብሎ የነበረው የአሜሪካ እና ኢራን ጦርነት እየተባባሰ መሆኑን የሚያመለክት ነው። ከፍተኛ መጠን ያለው የዓለም የነዳጅ ፍጆታ የሚተላለፍበት ወሽመጥ በመዘጋቱ የነዳጅ ዋጋ ላይ ጭማሪ ተከስቷል።

    ጦርነቱ በየካቲት ወር መጨረሻ ገደማ ከተቀሰቀሰ በኋላ ኢራን ሆርሙዝን ሙሉ ለሙሉ ከመዝጋት ይልቅ በመርከቦች እንቅስቃሴ ላይ ገደቦች ጥላ ቁጥጥር ስታደርግ ነበር። በተጨማሪም የባሕር መተላለፊያውን የሚመለከት አዲስ ሕግ እና አሠራር በማውጣት ሆርሙዝን በቁጥጥሯ ስር ለማስገባት ስትሠራ ቆይታለች።

    ይህ የኢራን ውሳኔ የተሰማው ኢራን የአሜሪካ የጦር ሄሊኮፕተርን መትታ ከጣለች በኋላ ከአሜሪካ ተደጋጋሚ ጥቃት ስለተፈጸመባት ነው።

    ሆርሙዝ ወሽመጥ ዓለም ለፍጆታው ከሚያስፈልገው 20 በመቶው ነዳጅ ዘይት እና ጋዝ ከባሕረ ሰላጤው አገራት በመነሳት በየቀኑ የሚተላለፍበት ወሳኝ የባሕር መስመር ነው።

20. 11 ሰኔ 2026እስራኤል በደቡባዊ ሊባኖስ በፈፀመችው ጥቃት በርካቶች መገደላቸው ተዘገበ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    እስራኤል ትናንት በደቡባዊ ሊባኖስ በፈፀመችው ጥቃት ቢያንስ 17 ሰዎች መገደላቸውን የሊባኖስ መገናኛ ብዙኃን ዘገበ።

    ኤንኤንኤ እንደዘገበው ዘጠኙ ሰዎች የተገደሉት ታይር ደባ በተባለው ከተማ ውስጥ ነው።

    በዲየር ቃኖን ኤል ናህር መንደር አቅራቢያ እስራኤል በፈፀመችው ሁለት የአየር ድብደባዎች ሌሎች ሦስት ሰዎች የተገደሉ ሲሆን ሁለት ሰዎች ደግሞ በደቡባዊ ምሥራቅ ታይር በምትገኘው ሴዲቂን ተገድለዋል።

    በኋላ ላይም በሲደን ከተማ እና ማሳክን አል ሻቢያ አካባቢ በተፈፀሙ ጥቃቶች ሦስት ሰዎች መገደላቸው ተገልጿል።

    በኢራን የሚደገፈው ታጣቂ ቡድን ሄዝቦላህ በበኩሉ በእስራኤል ወታደሮች ላይ ተጨማሪ ጥቃቶችን መፈፀሙን እና የአገሪቷን ደቡባዊ ክፍል መቆጣጠሩን ገልጿል።

    ማክሰኞ ዕለትም በእስራኤል ጥቃት 15 ሰዎች መገደላቸው የተገለጸ ሲሆን እስራኤል በሄዝቦላህ ላይ የምታደርገውን ዘመቻ መቀጠል እንድታቆም ከኢራን የተሰጣትን ማስጠንቀቂያ ውድቅ አድርጋለች።

    የኢራን መሪዎች ጦርነቱን ለማቆም ከአሜሪካ እና እስራኤል ጋር የሚደረገው ማንኛውም ስምምነት ሊባኖስን እንዲያካትት ይፈልጋሉ። ይህም ከአሜሪካው ፕሬዚደንት ትራምፕ ጋር የሚደረገውን ድርድር አወሳስቦታል።

    የሊባኖስ መገናኛ ብዙኃን እንደዘገበው የእስራኤል የአየር እና የከባድ መሣሪያ ጥቃት ረቡዕ ዕለትም በአገሪቷ ደቡባዊ ክፍል የተለያዩ ከተሞች እና መንደሮች ላይም ተጠናክሮ ቀጥሏል።

    እስራኤል የረቡዕ ዕለቱን ጥቃት በተመለከተ ወዲያውኑ የሰጠችው አስተያየት የለም። ሆኖም ቀደም ብሎ በታይር ሄዝቦላህ የሚጠቀምባቸውን ስድስት መሠረተ ልማቶች እና በበርካታ የደቡባዊ ሊባኖስ አካበቢዎች የሚገኙ መሣሪያዎቹን እንዳወደመች ገልጻለች።