ኢራን ግጭቱ የሚቆመው “በድርድር ብቻ” እንደሆነ ገለጸች

የቀጥታ ሽፋን

1. 27 መስከረም 2026በደቡብ አፍሪካ በሰዓታት ልዩነት በተፈጸሙ ሁለት የጅምላ ተኩሶች 27 ሰዎች ተገደሉ

   በደቡብ አፍሪካ በሰዓታት ልዩነት በተፈጸሙ ሁለት የጅምላ ተኩሶች ሳቢያ 27 ሰዎች ተገደሉ።

   ትናንት ቅዳሜ ምሽት ላይ በጆሀንስበርግ አቅራቢያ በሚገኝ መጠጥ ቤት 8 ታጣቂዎች ገብተው በከፈቱት ተኩስ 17 ሰዎች ሲገደሉ፣ 15 ሰዎች ተጎድተዋል።

   ዛሬ እሑድ ንጋት ላይ ደግሞ በኬፕ ታውን አቅራቢያ በሚገኝ መዝናኛ በተከፈተ የጅምላ ተኩስ 10 ሰዎች ሲገደሉ፣ 11 ሰዎች ተጎድተዋል።

   ደቡብ አፍሪካ ከፍተኛ የግድያ መጠን ከሚመዘገብባቸው አገራት መካከል ትጠቀሳለች።

   በቅርብ ዓመታት ውስጥ የጅምላ ተኩስን ለመቆጣጠር ፈታኝ ሆኗል።

   የሁለቱ የጅምላ ተኩሶች መንስዔ ምን እንደሆነ ፖሊስ እስካሁን ለማወቅ አልቻለም።

   በጆሀንስበርግ በሚገኝ መጠጥ ቤት ደጃፍ ላይ ተቀምጠው የነበሩ ሰዎች ላይ ተኩስ የከፈቱት ታጣቂዎች፣ ኋላ ላይ ወደ መጠጥ ቤቱ ገብተው መተኮስ ቀጥለዋል። ሁለት ተሽከርካሪዎችንም አቃጥለዋል።

   ፖሊስ እንዳለው በጅምላ ተኩሱ 13 ወንዶች እና አራት ሴቶች ተገድለዋል።

   በኬፕ ታውን በተፈጸመው የጅምላ ተኩስ አምስት ሰዎች በዚያው ሥፍራ ሕይወታቸው ሲያልፍ፣ ተጨማሪ አምስት ሰዎች ሆስፒታል ከገቡ በኋላ ሞተዋል።

   እስካሁን ድረስ ከሁለቱም የጅምላ ተኩሶች ጋር በተያያዘ በቁጥጥር ሥር የዋሉ ተጠርጣሪዎች የሉም።

2. 27 መስከረም 2026ኢራን ግጭቱ የሚቆመው “በድርድር ብቻ” እንደሆነ ገለጸች

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ ከአሜሪካ ጋር ያለው ግጭት የሚገታው “በድርድር መፍትሔ ላይ ሲደረስ ብቻ” መሆኑን ተናገሩ።

   የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ በኢራን በኩል የሆርሙዝ ወሽመጥን ለመክፈት የቀረበውን ዕቅድ ውድቅ አድርገዋል።

   ትራምፕ በዋይት ሀውስ ለጋዜጠኞች ባደረጉት ንግግር ኢራን ያቀረበችው ምክረ ሐሳብ “ተቀባይነት የለውም” ብለዋል።

   በሰባት ቀናት ውስጥ የሆርሙዝ ወሽመጥ እንዲከፈት ስምምነት ላይ መድረስ የፈለጉት “ክፉኛ እየተሸነፉ ስለሆነ ነው” ሲሉም ተደምጠዋል።

   የኢራኑ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በቴሌግራም ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሑፍ ትራምፕ ዕቅዱን ውድቅ ማድረጋቸውን ገልጸው፤ ቴህራን ከዋሽንግተን “እርግጠኛ ምላሽ” እስከምታገኝ ድረስ እንደሚጠብቁ አስታውቀዋል።

   ትራምፕ ከዚህ ቀደምም እርስ በርሱ የሚቃረን አስተያየት ሲሰጡ እንደነበር አራግቺ ጠቅሰዋል።

   የሆርሙዝ ወሽመጥን ለመክፈት የቀረቡት ቅድመ ሁኔታዎች ከዚህ ቀደም ሰኔ ወር ላይ በኢራን እና አሜሪካ መካከል በተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ ላይ ካሉ ቅድመ ሁኔታዎች ጋር ተመሳሳይ መሆናቸውንም ተናግረዋል።

3. 27 መስከረም 2026አብርሃም በላይ የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽነር ሆነው ተሾሙ

   የመስኖ እና ቆላማ አካባቢዎች ሚኒስትር የነበሩት አብርሃም በላይ (ዶ/ር) የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽን ኮሚሽነር ሆነው መሾማቸውን የጠቅላይ ሚኒስትሩ ጽሕፈት ቤት አስታወቀ።

   ጽሕፈት ቤቱ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጹ ላይ ባሰራጨው መልዕክት እንደገለጸው አብርሃም በላይ በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ ኮሚሽኑን እንዲመሩ የተሾሙት ከሦስት ቀናት በፊት ከመስከረም 14/2019 ዓ. ም. ጀምሮ ነው።

   ባለፈው ዓመት ጥቅምት 4/2018 ዓ. ም. በሚኒስትሮች ምክር ቤት የተቋቋመው አዲሱ የኢትዮጵያ ኒውክሌር ኃይል ኮሚሽንን ከአንድ ዓመት ላነሰ ጊዜ ሲመሩ የቆዩት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የመጀመሪያው ኮሚሽነር ሆነው ተሹመው የነበሩት አቶ ሳንዶካ ደበበ ነበሩ።

   መስከረም 17/2019 ዓ. ም. ይፋ በሆነው የአብርሃም በላይ (ዶ/ር) ሹመት መልዕክት ላይ የቀድሞው ኮሚሽነር ለምን እንደተነሱ እና ቀጣይ ቦታቸው የት እንደሆነ አልተገለጸም።

   አብርሃም በላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ወደ ሥልጣን ከመጡ ወዲህ በተለያዩ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊነቶች ላይ የሠሩ ሲሆን፣ መጨረሻ ላይ ከነበሩበት የመስኖ እና ቆላማ አካባቢዎች ሚኒስትርነት በተጨማሪ የመከላከያ ሚኒስትር እንዲሁም የኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስትር።

   የገዢው ብልጽግና ፓርቲ የትግራይ ቅርንጫፍ ተጠሪ የሆኑት አብርሃም በላይ በ2013 ዓ. ም. የተካሄደው የትግራይ ጦርነት ከተቀሰቀሰ በኋላ በጦርነቱ ወቅትን የተቋቋመውን የክልሉን ጊዘያዊ የሽግግር አስተዳደር ለአጭር ጊዜ መምራታቸው ይታወሳል።

4. 27 መስከረም 2026ትራምፕ የሆርሙዝ ወሽመጥ መከፈትን መቃወማቸውን ተከትሎ ኢራን ይፋዊ ምላሽ እንደምትጠብቅ አስታወቀች

   የሆርሙዝ ወሽመጥን በሰባት ቀናት ውስጥ ለንግድ መርከቦች ክፍት የማድረግ ሐሳብን ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ መቃወመዋቸው ከተሰማ በኋላ፤ ኢራን ከአሜሪካ ተደራዳሪዎች ይፋዊ ምላሽ እንደምትጠብቅ አስታወቀች።

   የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በቴሌግራም ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት ጽሑፍ ትራምፕ ሐሳቡን መቃመዋቸውን አረጋግጠዋል። ፕሬዝዳንቱ ከዚህ ቀደም ከያዙት አቋም ጋር የሚጻረር አስተያየት መስጠታቸውን ተናግረዋል።

   ትራምፕ በዋይት ሀውስ ለጋዜጠኞች ባደረጉት ንግግር ቴህራን ያቀረበችው ምክረ ሐሳብ “ተቀባይነት የለውም” ብለዋል።

   “በአፋጣኝ ወሽመጡ እንዲከፈት ስምምነት ላይ መድረስ የፈለጉት ክፉኛ እየተሸነፉ ስለሆነ ነው” ሲሉም ተናግረዋል።

   በተባበሩት መንግሥታት ጠቅላላ ጉባዔ ላይ አራግቺ ባደረጉት ንግግር፤ በሁለቱ አገራት መካከል ስምምነት ላይ ሊደረስ የሚችልው “አስፈላጊ ቅድመ ሁኔታዎች ከተሟሉ ነው” ብለዋል።

   የሆርሙዝ ወሽመጥን ለመክፈት የቀረቡት ቅድመ ሁኔታዎች ከዚህ ቀደም ሰኔ ወር ላይ በኢራን እና አሜሪካ መካከል በተፈረመው የመግባቢያ ሰነድ ላይ ካሉ ቅድመ ሁኔታዎች ጋር ተመሳሳይ መሆናቸውን ጠቁመዋል።

   በተመድ ጉባዔ ወቅት በጎንዮሽ በተደረገ ድርድር ላይ ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥ መከፈትን እና ግጭት ማቆምን በተመለከተ ዕቅድ ማቅረቧ ተገልጿል።

   ከዓለም የነዳጅ እና ጋዝ ምርት አንድ አምስተኛው የሚተላለፍበት የሆርሙዝ ወሽመጥ ካለፈው ጥር አንስቶ ተዘግቷል።

   ኢራን ወሽመጡ እንዲከፈት ያቀረበችውን ሐሳብም ትራምፕ ተቃውመዋል።

   “ዕቅዳቸውን አልቀበልም። ከፍተኛ መጠን ያለው ነዳጅ የሚያልፍበትን ወሽመጥ አሜሪካ ሙሉ በሙሉ ትቆጣጠራለች” ብለዋል።

5. 26 መስከረም 2026ቲክቶክ ለአሜሪካዋ አላባማ ግዛት ካሳ ሊከፍል ነው

   ቲክቶክ በሕጻናት ተጠቃሚዎች ላይ ጉዳት አድርሷል በሚል የአላባማ ግዛት ላቀረበው ክስ ከ100 ሚሊዮን ዶላር በላይ ካሳ ሊከፍል ነው።

   ቲክቶክ እና እናት ኩባንያው ባይትዳንስ ለአሜሪካዋ አላባማ ግዛት ከ100 ሚሊዮን ዶላር በላይ ለመክፈል እና በግዛቲቱ የሚገኙ ሕጻናትን አጠቃቀም የሚገድቡ እርምጃዎችን ለመውሰድ ተስማምተዋል።

   የቲክቶክ እና የአላባማ ግዛት ጠበቆች ከስምምነት ላይ የደረሱት ሰኞ ዕለት ፍርድ ቤቱ ጉዳዩን ለማየት ከመሰየሙ በፊት ነው።

   የአላባማ ግዛት ቲክቶክ ሆን ብሎ ሕጻናትን ሱስ የሚያስይዝ መተግበሪያ ሰርቷል የሚል ክስ መስርቶ ነበር።

   ተመሳሳይ ክሶች በሌሎች የማኅበራዊ ሚዲያ መተግበሪያ ላይም ቀርቦ ያውቃል።

   በስምምነቱ መሠረት ከእኩለ ሌሊት እስከ ጠዋቱ 12 ሰዓት ድረስ ታዳጊዎች መተግበሪያውን እንዳይጠቀሙ እንዲያግድ፣ በየዕለቱም መተግበሪያውን ከሁለት ሰዓት በላይ እንዳይጠቀሙ ለመገደብ ተስማምቷል።

   እንዲሁም ወላጆች የልጆቻቸውን አካውንቶች እንዲቆጣጠሩና እንዲገድቡ የሚያስችሉ መቆጣጠሪያዎችን ለማቅረብ መስማማቱ ተገልጿል። ቲክቶክ ምንም ዓይነት ጥፋት ስለመፈጸሙ አላመነም።

   ይህ ስምምነት በአላባማ ግዛት ውስጥ ብቻ የሚሠራ ሲሆን ይህም ቲክቶክ ከአሜሪካ ግዛቶች ጋር የደረሰው የመጀመርያው ስምምነት ነው።

   በአላባማ ጠቅላይ አቃቤ ሕግ ውስጥ ዋና አማካሪ የሆኑት ካትሪን ሮበርትሰን በስምምነቱ “ደስተኞች ነን” ብለዋል።

   ክሱ ከመጀመሩ በፊት የግዛቲቱ ጠበቆች ከቲክቶክ ጋር እየተደራደሩ እንደነበር ገልጸው፣ ይህ ስምምነትም ጉዳዩን እልባት እንደሚሰጠው ተናግረዋል።

   ሮበርትሰን፣ "ይህ በልጆች ላይ ጉዳት እያደረሱ ናቸው ብለን የምናምናቸውን በርካታ ፖሊሲዎች ቲክቶክ እንዲቀይር የሚያስገድድ እጅግ ጥብቅ ስምምነት ነው" ብለዋል።

   የሕጻናትን አጠቃቀም የሚገድበው እርምጃ ወዲያውኑ ተግባራዊ መሆን ይጀምራል ተብሏል።

   ቲክቶክ በበኩሉ ባወጣው መግለጫ፣ ይህ ስምምነት "ታዳጊዎችን ለመጠበቅ የሚያገለግሉትን ጠንካራ የደኅንነት መቆጣጠሪያዎችን በየጊዜው የማሻሻል ቁርጠኝነታችንን እና ዋና ዓላማችንን የሚያጠናክር ነው" ብሏል።

6. 26 መስከረም 2026ኢራቅ የትራምፕ አስተዳደር ኢራን ላይ ከጣለው የበረራ እገዳ ነፃ እንድትሆን ጠየቀች

   ኢራቅ፣ ወደ አካባቢው አገራት የሚበሩ የኢራን አየር መንገዶችን የሚመለከተው ማዕቀብ በአንዳንድ የኢራቅ አየር ማረፊያዎች ላይ ተፈጻሚ እንዳይሆን ከአሜሪካ ጋር ቀጥተኛ ውይይት እያደረገች መሆኗን ባለሥልጣናቷ ገለጹ።

   የኢራቁ ጠቅላይ ሚኒስትር አሊ አል-ዛይዲ ጽሕፈት ቤት በፌስቡክ ገጹ ላይ ባወጣው መግለጫ፣ ንግግሮቹ "ከሕክምና፣ ከትምህርት፣ ከሃይማኖታዊ ጉብኝቶች እና ከሲቪል ዜጎች ጥቅም ጋር በተያያዘ በሰብዓዊ ምክንያት የበረራ አገልግሎቶች እንደገና እንዲጀመሩ የሚያስችል ልዩ ፈቃድ ለማግኘት" ያለሙ መሆናቸውን ገልጿል።

   "የኢራቅ መንግሥት በቀጣናው ያለውን ውጥረት ለማርገብ እየሰራ ባለበት ወቅት፣ ቀውሶች መቀጠላቸው ሁኔታውን ይበልጥ እንደሚያወሳስበው አጽንኦት ሰጥቷል" ሲል ገልጿል።

   መግለጫው ሁሉም ወገኖች "የአካባቢውን አገራት እና ሕዝቦችን ጥቅም በሚያስጠብቅ መንገድ፣ አሁን ያለውን ቀውስና ግጭቶች ለመፍታት" ውይይትና ድርድር እንዲያደርጉ ጥሪ አቅርቧል።

   ከዚህ ሳምንት ቀደም ብሎ የአሜሪካ ግምጃ ቤት ኃላፊ ስኮት ቤሴንት “ሁሉም የኢራን አየር መንገዶች በረራ ማከናወን አይችሉም” ሲሉ አስታውቀዋል። ኃላፊው ይህንን ያሉት ከሁለት ሳምንት በፊት የአሜሪካ ግምጃ ቤት 27 የኢራን አየር መንገዶች ላይ ማዕቀብ መጣሉን ጠቅሰው ነው።

   በዚህ የአሜሪካ ማዕቀብ የተነሳ የኢራን አየር መንገዶች በቀጣናው ወደሚገኙ አገራት ኦማን፣ ዩኤኢ እና ኢራቅን ጨምሮ መብረር አይችሉም።

   የካቲት 21 2018 ዓ.ም. አሜሪካ እና እስራኤል በጥምረት ቴህራን ለይ ያወጁት ጦረነት በሺህዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት ሲቀጥፍ በርካታ ንብረቶችን አውድሟል።

   አሜሪካ እና ኢራን ባለፈው ዓመት ሰኔ ወር ላይ ስምምነት ላይ የደረሱ ቢሆንም የሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ ባለመግባባታቸው ስምምነቱ ፈረሷል።

7. 26 መስከረም 2026በደቡብ አፍሪካውያን ነጮች ላይ የተፈፀመ የዘር ማጥፋት እንደሌለ በአሜሪካ የደቡብ አፍሪካ አምባሳደር ተናገሩ

   አዲሱ የደቡብ አፍሪካ አምባሳደር በነጭ አፍሪካነሮች ላይ የተፈፀመ የዘር ማጥፋት እንደሌለ ለቢቢሲ ተናገሩ።

   በዋሽንግተን የደቡብ አፍሪካ አምባሳደር የሆኑት ሮልፍ ማየር በዚህ ንግግራቸው የአሜሪካው ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ በነጭ አፍሪካነሮች (ነጭ ደቡብ አፍሪካውያን) ላይ የዘር ማጥፋት ተፈፅሟል ሲሉ ያቀረቡትን ክስ አጣጥለዋል።

   እርሳቸው ራሱ አፍሪካነር እንደሆኑ የገለጹት አምባሳደሩ፣ መጀመሪያ ላይ ትራምፕ ክሱን ሲያቀርቡ ሲሰሙ “ ስለ እኛ ነው የሚያወሩት?” ሲሉ ማሰባቸውን አስታውሰዋል።

   አምባሳደሩ ለቢቢሲ በሰጡት ቃለ ምልልስ ለአሜሪካው ፕሬዚደንት የሰጡት ምላሽ ግልጽ ነው።

   በደቡብ አፍሪካ በቁጥር አነስተኛ በሆኑት ነጭ አፍሪካነሮች ላይ የሚፈፀም የጅምላ ጥቃት የለም ያሉት አምባሳደሩ፣ ማንነታቸው ይህን ለመናገር እንዳስቻላቸው ተናግረዋል።

   አዲሱ አምባሳደር እአአ በ1990ዎቹ የነጮች የበላይነት አገዛዝ ሥርዓት ወይም አፓርታይድ እንዲቆም ካደረጉ አደራዳሪዎች መካከል አንዱ ነበሩ።

   ካላፈው ዓመት አንስቶ በአሜሪካ እና በደቡብ አፍሪካ መካከል ያለው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ከሻከረ በኋላም ሚያዚያ ወር ላይ የአሜሪካ አምባሳደር ሆነው ተሹመዋል።

   ማየር ከቢቢሲ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ በደቡብ አፍሪካ የሚፈፀሙ ጥቃቶችን በተመለከተ የሚወጡ መረጃዎች የተሳሳቱ እንደሆኑ በመጥቀስ "እነዚህ መረጃዎች ከየት እንደሚመጡ መልስ አላገኘሁላቸውም" ብለዋል።

   ባለፈው ዓመት ትራምፕ ከፕሬዚዳንት ሲሪል ራማፎዛ ጋር በዋይት ሐውስ በተገናኙበት ወቅት ደቡብ አፍሪካ በነጮች ላይ የዘር ማጥፋት ፈፅማለች ሲሉ በመክሰስ ለአፍሪካነሮቹ ጥገኝነት ለመስጠት መንገድ ከፍተዋል።

   በዚህም ከባለፈው ዓመት ጀምሮ ወደ 13 ሺህ የሚጠጉ ሰዎች ወደ አሜሪካ የገቡ ሲሆን ከሦስቱ በስተቀር ሁሉም ደቡብ አፍሪካውያን ነበሩ።

   በሚቀጥሉት 12 ወራትም የትራምፕ አስተዳደር ወደ 17 ሺህ 500 የሚጠጉ ነጭ አፍሪካነሮችን ለመቀበል ማቀዱን ማክሰኞ ዕለት ለኮንግረንሱ የተላከ ማስታወቂያ አመልክቷል።

8. 26 መስከረም 2026ዶናልድ ትራምፕ የኢራንን የሰላም ዕቅድ ውድቅ አደረጉ - ዎል ስትሪት ጆርናል

   የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን በሰባት ቀን ውስጥ ዳግም ለመክፈት ያስችላል እንዲሁም በቀጣናው የሚካሄደውን ጦርነት ያስቆማል በማለት ያቀረበችውን የሰላም ዕቅድ ውድቅ ማድረጋቸውን ዎል ስትሪት ጆርናል ዘገበ።

   ጋዜጣው በስም ያልጠቀሳቸውን የአሜሪካ ባለሥልጣንን በምንጭነት ጠቅሶ እንደዘገበው በኅዳር ወር ከሚካሄደው የምክር ቤት ምርጫ በኋላ የአየር ድብደባው ሊቀጥል እንደሚችል ትራምፕ ለረዳቶቻቸው ተናግረዋል።

   የኢራን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በተባበሩት መንግሥታት ጉባዔ ላይ በተገኙበት ወቅት ለጋዜጠኞች በአደራዳሪዋ ኳታር በኩል ጦርነቱን የሚያስቆም እና በሰባት ቀን ውስጥ የሆርሙዝ ወሽመጥን መክፈት የሚያስችል ዕቅድ ማቅረባቸውን ተናግረው ነበር።

   "ስምምነት ላይ ለመድረስ እና የሆርሙዝ ወሽመጥን ዳግም ለመክፈት በአሜሪካ በኩል ቁርጠኝነት ካለ፣ አሁን ሁሉም ነገር ዝግጁ ነው" ሲሉ አራግቺ ተናግረዋል።

   አሜሪካ እና ኢራን "በአሸማጋዮች በኩል አዎንታዊ እና ገንቢ ውይይቶች" እያደረጉ መሆናቸውን አንድ የአሜሪካ ባለሥልጣን ለሮይተርስ መናገራቸውን የዘገበው 'ዘ ጆርናል'፣ ትራምፕ ግን ኢራን የእርሳቸውን ፍላጎቶች ታሟላለች በሚለው ጉዳይ ላይ ጥርጣሬ እንዳላቸው ጠቅሷል።

   'ዘ ጆርናል' እንደዘገበው፣ ትራምፕ አዲስ የአየር ድብደባ ዘመቻ የማካሄድ ዕድል መኖሩን ለረዳቶቻቸው ተናግረዋል።

   ሮይተርስ ይህንን ዘገባ ወዲያውኑ ማረጋገጥ አልቻለም።

   በኒውዮርክ በተካሄደው የተባበሩት መንግሥታት ጠቅላላ ጉባኤ ጎን ለጎን የተከናወኑት ዲፕሎማሲያዊ ጥረቶች፣ ለሰባት ወራት ያህል የዘለቀውንና በዓለም ላይ እጅግ ወሳኝ ከሆኑት የመርከብ መተላለፊያዎች መካከል በአንዱ የሚደረገውን የነዳጅ ማጓጓዝ ያወከው እንዲሁም የአካባቢውን እና የዓለምን ኃያላን አገራት ወደ ግጭቱ የሳበው ይህ ጦርነት ያለውን ዓለም አቀፋዊ አንድምታ አጉልተው አሳይተዋል።

9. 26 መስከረም 2026ዩኤኢ የህወሓት ኃይሎች ፈፀሙት ያለችውን ጥቃት አውግዛ ለኢትዮጵያ ሉዓላዊነት መረጋገጥ ድጋፍ እንደምታደርግ አስታወቀች

   የተባበሩት አረብ ኤሚሬትስ (ዩኤኢ) ህወሓት እና አጋሮቹ በኢትዮጵያ የፌዴራል ኃይሎች ላይ ጥቃት መፈጸማቸውን ገልጻ ድርጊቱን አወገዘች።

   ኤሜሬትስ ይህንን ያለችው በአዲስ አበባ የሚገኘው ኤምባሲዋ ትናንት አርብ ምሽት በይፋዊ የማኅበራዊ ድረ ገጹ ላይ ባጋራው መግለጫ ነው።

   ህወሓት በትግራይ ክልል የሚገኙ ሦስት የአውሮፕላን ማረፊያዎችን መቆጣጠሩን እና በአጎራባች አፋር እና አማራ ክልሎች ወታደራዊ ግጭት መባባሱን አጥብቃ እንደምታወግዝ በዚሁ መግለጫ ላይ አስታውቃለች።

   በኢትዮጵያ መንግሥት እና በህወሓት መካከል ረቡዕ ጦርነት የተቀሰቀሰ ሲሆን በአማራ እና በአፋር ክልሎች ውጊያዎች እየተካሄዱ መሆኑ ተዘግቧል።

   ህወሓትም ይሁን የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ለተፈፀመባቸው ጥቃት ምላሽ እየሰጡ እንደሆነ በመግለፅ ተወነጃጅለዋል።

   የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሼክ ሻክቡት ቢን ናህያን አል ናህያን፣ እነዚህ ክስተቶች የኢትዮጵያን አንድነት፣ ሉዓላዊነት እንዲሁም ጸጥታና መረጋጋት አደጋ ላይ የሚጥሉ መሆናቸውን ገልጸዋል።

   ሚኒስትሩ ዩኤኢ ከኢትዮጵያ መንግሥትና ሕዝብ ጎን ሙሉ በሙሉ እንደምትቆም ገልጸው፣ በኃይል ወይም በትጥቅ ትግል የኢትዮጵያን ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት ለመቀየር የሚደረግ ማንኛውንም ጥረት እንደማትደግፍ ገልጻለች።

   ዩኤኢ ለኢትዮጵያ ሉዓላዊነት፣ የግዛት አንድነት፣ ጸጥታ፣ ደኅንነትና መረጋጋት የማያቋርጥ ድጋፏን እንደምትሰጥ ሼክ ሻክቡት ገልጸዋል።

   ዩናይትድ ኪንግደም፣ ፈረንሳይ እና አሜሪካ እንዲሁ ህወሓትበአጎራባች ክልሎች እና በደቡብ ትግራይ ፈፀመ ያሉትን ጥቃት እና በትግራይ ክልል ያሉ አየር ማረፊያዎችን መቆጣጠሩን አውግዘዋል።

   በኢትዮጵያ የአሜሪካ አምባሳደር ኧርቪን ማሲንጋ ረቡዕ መስከረም 13/2019 ዓ.ም. በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም የተቀሰቀሰውን ጦርነት በተመለከተ የህወሓት አመራሮችን "መጠነ ሰፊ ጥቃት በመክፈት" ወቅሰዋል።

   ፈረንሳይ እና ዩናይትድ ኪንግደም ዳግም የተቀሰቀሰውን የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት አስመልክተው ሐሙስ መስከረም 14/2019 ዓ.ም በተናጠል ባወጧቸው መግለጫዎች የህወሓትን ድርጊት ኮንነዋል።

   የተባበሩት አረብ ኤሜሬትስ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ችግሮች በውይይትና በሰላማዊ መንገድ እንዲፈቱ ቅድሚያ መሰጠት እንዳለበት ገልጸዋል።

   ሚኒስትሩ በተጨማሪም ግጭቱ በአስቸኳይ እንዲቆም እና የተባባሰው ውጥረት እንዲረግብ አሳስበዋል።

   በተጨማሪም ሰላማዊ ሰዎችን መጠበቅ፣ ተጨማሪ ጥቃትና ግጭት እንዳይፈጠር መከላከል እንዲሁም የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነትን ማክበር አስፈላጊ መሆኑንም አስገንዝበዋል።

   ዩኤኢ በኢትዮጵያ ዘላቂ ሰላምና መረጋጋትን ለማረጋገጥ የሚደረጉ ጥረቶችን ሁሉ እንደምትደግፍ ሼክሻክቡት አረጋግጠዋል።

   በተለይም የኢትዮጵያ ደኅንነትና መረጋጋት እንዲጠበቅ እና በአፍሪካ ቀንድ ደኅንነትን የሚያሰጋ ተጨማሪ ግጭት እንዳይፈጠር ጥረቶች እንደሚጠናከሩ አሳውቀዋል።

   የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ሊቀ መንበር ማሕሙድ አሊ ዩሱፍ በሰሜን ኢትዮጵያ የተቀሰቀሰው ውጥረት እና ወታደራዊ መካረር "እጅግ እንዳሳሰባቸው" ገልጸው፤ ግጭቱ "በአፋጣኝ እንዲቆምም" አሳስበው ነበር።

   የህወሓት ከፍተኛ አመራር እና የክልሉ ምክትል ፕሬዝዳንት አቶ አማኑኤል አሰፋ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ በሰጡት ምላሽ በመግለጫዎቹ "ማዘናቸውን" ገልጸዋል።

   አቶ አማኑኤል፤ የአሜሪካ አምባሳደር እንዲሁም የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽነር በትግራይ ውስጥ ሰላማዊ ሰዎች ላይ ጉዳት ያደረሱ የአየር ጥቃቶች ሲፈጸሙ በዝምታ ቆይተው አሁን የሰነዘሩት ወቀሳ "ፍትሐዊ አይደለም" ብለዋል።

   የምሥራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግሥታት ባለሥልጣን (ኢጋድ) በሰሜን ኢትዮጵያ ያለው ውጥረት መባባሱ "እጅግ እንዳሳሰበው" የገለጸ ሲሆን፣ የአውሮፓ ኅብረትም በሰሜን ኢትዮጵያ በፍጥነት እየተባባሰ ያለው ሁኔታ እና ይህ ሁኔታ በሕዝቡ ላይ እያሳደረ ያለው ተጽዕኖ በጥልቅ እንደሚያሳስበው አስታውቋል።

   "ውጥረቱን በአስቸኳይ ማርገብ ያስፈልጋል" ያለው የአውሮፓ ኅብረት፣ ሁለቱም አካላት ግጭትን በዘላቂነት ለማቆም ለተደረሰው ስምምነት ዳግም ቁርጠኝነታቸውን እንዲያሳዩ ጠይቋል። ለዚህም "ጊዜው አልረፈደም" ብሏል።

10. 25 መስከረም 2026“ህወሓት ያሰማራቸው” ታጣቂዎች በአፋር እና በአማራ አዋሳኝ አካባቢዎች ጥቃት መክፈታቸውን ኢሰመኮ ገለጸ

    የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን “ህወሓት ያሳማራቸው” ያላቸው ታጣቂዎች መስከረም 12/2019 ዓ.ም. ከሌሊቱ 9፡00 ሰዓት ጀምሮ ጥቃት መክፈታቸውን እንዳረጋገጠ ገለጸ።

    ከሚሽኑ ዛሬ አርብ ባወጣው መግለጫ፣ በአፋር አዋሳኝ አካባቢዎች እንዲሁም የትግራይ እና አማራ ክልሎች አዋሳኝ በሆኑት የዋግ ኽምራ ዞን እና በሰሜን ወሎ ላስታ ወረዳ ግጭቶች መከሰታቸውን ጠቅሶ፣ ቀድሞውኑ በተደጋጋሚ ግጭቶች በተጎዱት አካባቢዎች ዳግም ግጭት መቀስቀሱ እንዳሳሰበው ገልጿል።

    የተቀሰቀሰውን ግጭት እያስከተሉ ያሉትን ጉዳቶች በቅርበት እየተከታተልኩ ነው ያለው ኮሚሽኑ፣ ግጭቶቹ የዜጎችን በሕይወት የመኖር፣ የአካል ደኅንነት እና ከቦታ ቦታ የመዘዋወር መብቶችን እንዲሁም በዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎች ላይ ተፅዕኖ አሳድረዋል ብሏል።

    ለዚህም በትግራይ የአውሮፕላን በረራ እንዲሁም የየብስ ትራንስፖርት አገልግሎት መቋረጡን ጠቅሷል።

    በመሆኑም በግጭቱ ተሳታፊ የሆኑ ኃይሎች በተለይም የፕሪቶሪያ ስምምነትን የተፈራረሙ አካላት ስምምነታቸውን እንዲያከብሩ ጠይቋል።

    በተጨማሪም በሚያደርጓቸው እንቅስቃሴዎች የሲቪል ሰዎችን እና መሠረተ ልማቶችን ለጉዳት ከሚዳርጉ እርምጃዎች መቆጠብን ጨምሮ ዓለም አቀፍ ሕጎችን እንዲያከብሩ አሳስቧል።

    ኮሚሽኑ ጨምሮም የግጭቱ ተሳታፊዎች ወደ ውይይት እንዲመለሱ ዓለም አቀፉ ማኅበረሰብ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት እንዲያደርግ ጥሪ አቅርቧል።

11. 25 መስከረም 2026የሳዑዲ፣ የቱርክ እና የፓኪስታን የጦር መሪዎች ሳዑዲን በምን መልኩ መርዳት እንዳለባቸው ሊነጋገሩ ነው

    የሳዑዲ ፣ የቱርክ እና የፓኪስታን የጦር ኃላፊዎች በቅርቡ በተፈራረሙት የጋራ የመከላከያ ስምምነት መሠረት ሳዑዲን እንዴት መርዳት እንደሚችሉ ሊነጋገሩ መሆኑን ሮይተርስ የዜና ወኪል ዘገበ።

    ይህ የተሰማው የሳዑዲ ከፍተኛ ሃይማኖታዊ ባለሥልጣን በየመን እና በኢራን የሚደገፉ የሁቲ ታጣቂዎችን ለመዋጋት ወታደሮቻቸው ሕይወታቸውን ለመስጠት እንዲዘጋጁ ካሳሰቡ በኋላ ነው።

    ሁቲዎች በሳዑዲ በሚደገፈው የየመን መንግሥት ላይ ጥቃት የከፈቱ ሲሆን በሳዑዲም ላይ በተደጋጋሚ ጥቃት ፈፅመዋል።

    ይህም አሜሪካ እና እስራኤል የካቲት ላይ በኢራን ላይ የከፈቱት ጦርነት ካስከተለው ቀውስ በተጨማሪ በዓለም ከፍተኛ ነዳጅ ላኪ አገር ከሆነችው ሳዑዲ የሚደረገውን የነዳጅ አቅርቦት አስተጓጉሎታል።

    ሁቲዎች ሐሙስ ዕለት በሳዑዲ ዒላማዎች ላይ በርካታ ሚሳኤሎች እና ድሮኖች መተኮሳቸውን ገልጸዋል። የሳዑዲ ባለሥልጣናትም በሁቲ ተዋጊዎች የተወነጨፉ ስድስት ባሊስቲክ ሚሳዔሎችን ማክሸፋቸውን አስታውቀዋል።

    ሳዑዲ ቀደም ብሎም በቅዱስ ከተማዋ መካ እንዲሁም ጂዳ እና ዋነኛ የሳዑዲ የቀይ ባሕር የነዳጅ ወደብ ከተማዋ ያንቡ ማስጠንቀቂያ አውጥታለች።

12. 25 መስከረም 2026የቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ አሜሪካ እና ኢራን ወደ ውይይት እንዲመለሱ ጠየቁ

    ሐሙስ ዕለት በዋይት ሐውስ በተካሄደ ዝግ ስብሰባ ላይ የቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ ጂንፒንግ ዩናይትድ ስቴትስና ኢራን ጦርነታቸውን ለማቆም ወደ ውይይት እንዲመለሱ ጥሪ አቀረቡ።

    ፕሬዝዳንት ዢ “ቻይና ሁልጊዜም የሁሉም አገራት ሉዓላዊነትእና ደህንነት ሊከበር ይገባል ብላ ታምናለች” ሲሉ ለአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ መናገራቸውን በመንግሥት የሚተዳደረው ሺንሁዋ የዜና አገልግሎት ዘግቧል።

    አገራቸው ውጥረትን በመቀነስ ረገድ ገንቢ ሚና መጫወቷንም ያወሱት ፕሬዝደንቱ፣ በግጭቱ የሚሳተፉ አካላት “ሰላማዊ መፍትሄዎችን እንዲከተሉ እና ውይይቱን እንዲቀጥሉ ስናበረታታ ቆይተናል” ብለዋል።

    ዢ፣ አሜሪካና ኢራን በሰኔ ወር ወደ ተስማሙበት ማዕቀፍ እንዲመለሱ ቻይና ድጋፍ እንደምታደርግ ገልፀው፣ ሁለቱ ወገኖች የኒውክሌር ጉዳይንና ሌሎችጉዳዮችን በተመለከተ አጠቃላይ ስምምነት ላይ ደርሰው በቶሎ ሰላም እንደሚፈጥሩ ተስፋ ያላቸውን መሆኑን ተናግረዋል።

    አሜሪካና እስራኤል የካቲት 21 በኢራን ላይ ጦርነት ከጀመሩ በኋላ፣ ፓኪስታን ሚያዝያ መጀመሪያ ላይ የተኩስ አቁም ስምምነት እንዲደረስ አግዛለች። ከዚያም በኋላ በኢስላማባድ ከ20 ሰዓታት በላይ የፈጀ ውይይት በአሜሪካና በኢራን ባለሥልጣናት መካከል አስተናግዳለች።

    ከሳምንታት የሽምግልና ጥረት በኋላ ፓኪስታንና ኳታር ባለፈው ዓመት ሰኔ 11፣ ሁለቱ ወገኖች ጦርነቱን ለማስቆም የሚያስችል ድርድር እንዲያደርጉ የሚያስችል ማዕቀፍ ያካተተ እና የ60 ቀናት ጊዜ የሚሰጥ ስምምነት እንዲፈርሙ አግዘዋል።

    ሆኖምሁለቱ ወገኖች ብዙም ሳይቆዩ ዳግም የበቀል ጥቃቶችንመሰነዛዘራቸውን ተከትሎ ውጥረቱ ቀጥሏል።

    ዢ በተጨማሪም አሜሪካ “’የታይዋንን ነፃነት’ የሚቃወም ትክክለኛ አቋም” እንድትከተልና የታይዋንን ጉዳይ በጥንቃቄ እንድታስተናግድ ጠይቀዋል። ይህም ለሁለቱ አገራት ስልታዊ ትብብርእና ግንኙነት ጠንካራ መሠረት እንደሚጥል ገልጸዋል።

    ቻይና ታይዋንን የግዛቷ አካል አድርጋ ትቆጥራለች። ታይፔይ ግን እአአ ከ1949 ጀምሮ ራሷን በራሷ ስታስተዳድር ቆይታለች።

13. 25 መስከረም 2026ኔታንያሁ አገራቸው በኢራን፣ ጋዛ እና በሌሎች የመካከለኛው ምሥራቅ አካባቢዎች ላይ የምታደርገውን ወታደራዊ ዘመቻ አጥብቀው ተከላከሉ

    የእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤኒያሚን ኔታንያሁ በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ጠቅላላ ጉባኤ ባደረጉት ንግግር አገራቸው በኢራን፣ ጋዛ እና በሌሎች የመካከለኛው ምሥራቅ አካባቢዎች ላይ የምታደርገውን ወታደራዊ ዘመቻ አጥብቀው ተከላክለዋል።

    ኔታንያሁ ወደ መድረኩ ሲወጡ የበርካታ አገራት ልዑካን በተቃውሞ አዳራሹን ለቀው የወጡ ሲሆን፣ ኔታንያሁ ግን ውጊያውን እንደሚቀጥሉ ጠቅሰው “እናሸንፋለን! ሌላ ምንም አማራጭ የለንም” በማለት ተናግረዋል።

    ከአዳራሹ ለቀው ለወጡት በሰጡት ምላሽም “አዳራሹን ያልለቀቃችሁ ሌሎች የሞራል ፈሪዎች ካላችሁ፣ እባካችሁ አሁኑኑ ውጡ” ብለዋል።

    የእስራኤሉ መሪ አገሪቱ በጋዛ የዘር ማጥፋት ወንጀል እየፈፀመች ነው የሚለውን ክስ በንግግራቸው ውድቅ አድርገዋል።

    ከሰዓታት ቀደም ብሎ የፍልስጥዔሙ ፕሬዚዳንት ሞሃመድ አባስ ለተባበሩት መንግሥታት በላኩት የድምጽ ቅጅ መልዕክት፣ በተለይም በእስራኤል ቁጥጥር ስር በሚገኘው ዌስት ባንክ ሕገ ወጥ የአይሁድ ሰፈራዎችን ማስፋፋትን የተመለከተው የእስራኤል ፖሊሲ “ፍልስጥዔማውያን በገዛ መሬታቸው ላይ ያላቸውን ሕይወት እና ኅልውና” ስጋት ላይ ጥሏል ብለዋል።

    እንዲሁም ይህ በእስራኤል እና በፍልስጥዔም መካከል ለሰላም ሲባል የተደረሰውን እና ዓለም አቀፍ ድጋፍ ያገኘውን የመፍትሄ አማራጭ አደጋ ላይ እንደሚጥል ተናግረዋል።

    አባስ የእስራኤል ጦር በፍልስጥዔማውያን ላይ "ግድያ፣ ውድመት፣ ረሃብ እና የማፈናቀል ሙከራዎች፣ እንዲሁም በጋዛ የዘር ማጥፋት ጦርነት" እያካሄደ ነው ብለዋል።

    የፍልስጥዔሙ መሪ የአሜሪካን የመግቢያ ቪዛ ስለተከለከሉ ዓመታዊውን ስብሰባ ያደረጉት በቪዲዮ አማካኝነት ነበር።

    በተጠረጠሩበት የጦር ወንጀል ከዓለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት (አይሲሲ) የእስር ትዕዛዝ የወጣባቸው ኔታንያሁ በትችት በተናገሯቸው አገራት እና መሪዎች ላይ የበረታ ጥቃት ሰንዝረዋል።

    “ትንሿን እስራኤልን ቅኝ ግዛት ያስፋፋሉ ብለው ይከሱናል ። ደግሞስ ማን ነው የሚከሰን? ከሚከሱን ሰዎች መካከል በብሪታንያ እና በፈረንሳይ ያሉ ሰዎች ይገኙበታል። በፈጠራችሁ፣ ቃሉን እራሱ የፈጠሩት እኮ እነሱ ናቸው” ብለዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ የቱርኩን ፕሬዝዳንት ረሲፕ ጣይብ ኤርዶዋንን የፍልስዔሙን ታጣቂ ቡድን ሐማስን ይደግፋሉ በማለት “አምባገነን” ሲሉ ፈርጀዋቸዋል።

    ኤርዶዋን ማክሰኞ ዕለት ለተባበሩት መንግሥታት ድርጅት እንደተናገሩት በጋዛ እና በዌስት ባንክ ያሉ ሰዎች የሚደርስባቸው በደል “ሰብአዊነትን በእጅጉ ይጎዳል” ብለው ነበር።

    የኔታንያሁ አስተያየት ከቱርክ ፕሬዝዳንት ኮሙዩኒኬሽን ዳይሬክተር ቡርሃነቲን ዱራን ጠንካራ ምላሽ አስተናግዷል።

14. 25 መስከረም 2026ኢራን የሆርሙዝ ወሽመጥን በሰባት ቀን ውስጥ መክፈት ያስችላል ያለችውን ዕቅድ ማቅረቧን አስታወቀች

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ በአደራዳሪዎች በኩል "የሆርሙዝን የባሕር ወሽመጥ በሰባት ቀን ውስጥ እንደገና ለመክፈት የሚያስችል ዕቅድ" ማቅረባቸውን ተናገሩ።

    አራጋቺ በኒው ዮርክ ለጋዜጠኞች ሲናገሩ ኢራን በአደራዳሪዎች በኩል የወሽመጡን መዘጋት የሚያስቆም ዕቅድ ማቅረቧን ገልፀዋል።

    "አንዳንድ ሁኔታዎች ከተሟሉ... የባሕር ወሽመጡ በሰባት ቀናት ውስጥ ክፍት እንደሚሆን በአደራዳሪዎች በኩል ለአሜሪካ ዕቅዳችንን አቅርበናል።"

    ሚኒስትሩ አክለውም የወሽመጡ መከፈት ጦርነቱን በዘላቂነት ለማስቆም የሚያስቸል ድርድር ዳግም ከመጀመር ጋርም የተያያዘ መሆኑን ተናግረዋል።

    አራጋቺ ቴህራን ያቀረበችው ዕቅድ አዲስ አለመሆኑን አስታውቀው በኢስላማባዱ የመግባቢያ ሰነዱ ወቅት የተነሱ እንደነበሩ ለጋዜጠኞች ተናግረዋል።

    የውጭ ጉደይ ሚኒትሩ አክለውም “ኢራን ይህ ስምምነት በአሜሪካ በጥቂት ወራት ውስጥ ከሚካሄደው ምርጫ በፊት ተግባራዊ ቢደረግ መልካም እንደሆነ ታምናለች” ብለዋል።

    አራጋቺ የስምምነቱ ተግባራዊነት የሚወሰነው በአሜሪካ እርምጃ ላይ መሆኑን አጽንኦት ሰጥተው ተናግረዋል።

15. 25 መስከረም 2026ዩኬ እና ፈረንሳይ የህወሓት ኃይሎች ፈፀሙት ያሉትን ጥቃት እንደሚያወግዙ ገለፁ

    ዩናይትድ ኪንግደም እና ፈረንሳይ ህወሓት በአጎራባች ክልሎች እና በደቡብ ትግራይ ፈፀመ ያሉትን ጥቃት እና በትግራይ ክልል ያሉ አየር ማረፊያዎችን መቆጣጠሩን አወገዙ።

    ሁለቱ አገራት ዳግም የተቀሰቀሰውን የሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት አስመልክተው ሐሙስ መስከረም 14/2019 ዓ.ም በተናጥል ባወጧቸው መግለጫዎች ነው የህወሓትን ድርጊት የኮነኑት።

    በኢትዮጵያ መንግሥት እና በህወሓት መካከል እየተባባሰ የመጣው ውጥረት ረቡዕ ወደ ግጭት ተሸጋግሮ በአማራ እና በአፋር ክልሎች ውጊያዎች መካሄዳቸው ተዘግቧል። ህወሓትም ይሁን የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ለተፈፀመባቸው ጥቃት ምላሽ እየሰጡ እንደሆነ በመግለፅ ተወነጃጅለዋል።

    ይሁን እንጂ፣ ዩኬ እና ፈረንሳይ ለግጭቱ መቀስቀስ ተጠያቂ ያደረጉት ህወሓትን ነው።

    ዩናይትድ ኪንግደም በተጨማሪም የ’ትብብር ለኅልውና’ ዓለማን እንደምትቃወም ገልጻለች።

    አገሪቱ “የትግራይ መከላከያ ኃይሎች በአፋር እና በደቡብ ትግራይ የፈጸሟቸውን ጥቃቶች እንዲሁም የትግራይ አየር ማረፊያዎችን መቆጣጠራቸውን” እንደምታወግዝ ገልፃ፣ ሁሉም ወገኖች ግጭቱን ከማባባስ እንዲቆጠቡ ጠይቃለች።

    የዩኬ መንግሥት ቃል አቀባይ “የትግራይ መከላከያ ኃይሎች በአፋር እና በደቡባዊ ትግራይ የፈጸሟቸውን ጥቃቶች እንዲሁም የትግራይ አየር ማረፊያዎችን መቆጣጠራቸውን እናወግዛለን” ብለዋል። ይህ የሆነው ሕጋዊ ዕውቅና ያላቸው የፌዴራሉ መንግሥት ሹመኛ ባለሥልጣናት ከተወገዱ በኋላ መሆኑን የጠቀሱት ቃል አቀባዩ ሁሉም ወገኖች ሁኔታውን ከማባባስ እንዲቆጠቡ አሳስቧል።

    በተጨማሪም፣ ‘ትብብር ለኅልውና’ የተባለው ጥምረት “የኢትዮጵያን መንግሥት ለመጣል የያዘውን ዓላማ እንቃወማለን” ያለው የዩኬ መንግሥት ቃል አቀባይ መግለጫ፣ ሁሉንም ወገኖች ወደ ውይይትና ወደ ሰላማዊ የፖለቲካ መፍትሔ እንዲያቀኑ ጥሪ አቅርቧል።

    ፈረንሳይ በበኩሏ በሰሜን ኢትዮጵያ እና በትግራይ ክልል ያለው ሁኔታ እየተባባሰ መምጣቱ “እጅግ አሳስቦኛል” ብላለች።

    በኢትዮጵያ የፈረንሳይ ኤምባሲ ባወጣው መግለጫ፣ “የመቀሌ፣ የአክሱም እና የሽሬ አየር ማረፊያዎች መያዛቸውን እንዲሁም ህወሓት በአፋር እና በአማራ ክልሎች ላይ የፈፀማቸውን ጥቃቶች ፈረንሳይ ታወግዛለች” ብሏል።

    ሁሉም የግጭቱ ተዋናዮች የሲቪሎችን ደኅንነት ለመጠበቅ እንዲሁም ግጭቱ እንዳይስፋፋ ከፍተኛ ተዓቅቦ እንዲያደርጉ ጠይቃለች።

    ግጭቱ በሲቪሎች ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ እንደሚኖረው ያነሱት ሁለቱም አገራት፣ ሁሉም ወገኖች ግጭቶችን አቁመው ወደ ውይይት እንዲመለሱ አሳስበው በአፍሪካ ኅብረት መሪነት የሚደረገውን የሽምግልና ጥረት ለመደገፍ ዝግጁነታቸውን ገልፀዋል።

16. 24 መስከረም 2026በትግራይ ጦርነቱ ሊባባስ ይችላል በሚል ስጋት ነዋሪዎች ሸቀጦችን በብዛት እየሸመቱ መሆኑ ተዘገበ

    የትግራይ ክልል ዋና ከተማ መቀለ ነዋሪዎች ረቡዕ ዕለት የተቀሰቀሰው ጦርነት ሊባባስ ይችላል በሚል ፍራቻ ምግብ እና ሌሎች መሠረታዊ ዕቃዎችን በብዛት መሸመት መጀመራቸውን ሮይተርስ ዘገበ።

    የትግራይ ኃይሎች ረቡዕት ማለዳ በክልሉ የሚገኙ ሦስት አውሮፕላን ማረፊያዎችን ከተቆጣጠሩ በኋላ "ተከፈተብን" ያሉትን ጥቃት ለመከላከል ኃይሎቻቸው "እርምጃ እንዲወስዱ ማዘዛቸውን" ገልጸዋል።

    የመንግሥታቱ ድርጅት እና የአውሮፓ ኅብረት ተፋላሚ ወገኖች ከግጭት እንዲታቀቡ እና ለሁለት ዓመታት የዘለቀውን ደም አፋሳሽ ጦርነት ወዳስቆመው የፕሪቶሪያ ስምምነት እንዲመለሱ አሳስበዋል።

    በፌደራል መንግሥቱ በኩል በይፋ ስለ ግጭቱ የተባለ ነገር ባይኖርም ጠቅላይ ሚኒስትሩ የምሥራቅ አፍሪካ ጉዳዮች አማካሪ አቶ ጌታቸው የህወሓት ኃይሎች በአፋር እና በአማራ ክልሎች በሚገኙ ቦታዎች በኩል ሙሉ ጥቃት መክፈታቸውን በመግለጽ ጦርነት መቀስቀሱ "እጅግ የሚያሳዝን" ክስተት ነው ብለዋል።

    አቶ ጌታቸው "የህወሓት የፖለቲካ እና የወታደራዊ አመራር ኃላፊነት የጎደለው አካሄድ ወደ አዲስ ምዕራፍ መሸጋገሩን" ሲሉም አክለዋል።

    ሮይተርስ በስልክ ያነጋገራቸው የመቀለ ነዋሪዎች “አስፈላጊ ይሆናል ያልነውን ሁሉ እየገዛን ነው” ሲሉ ተናግረዋል።

    ለደኅንነታቸው ሲባል ስማቸው እንዳይጠቀስ የጠየቁት የከተማዋ ነዋሪ “ሁሉንም መሠረታዊ ፍላጎቶች ለማግኘት ወይም ለመግዛት እጅግ አስቸጋሪ እየሆነ መጥቷል” ብለዋል።

    “በተጨማሪም ሁኔታው ​​ከዚህ ቀደም በነበረው ጦርነት ወቅት እንደታየው ዓይነት ወደ ከበባ ሊሸጋገር ይችላል የሚል ስጋትም እያደገ ነው” ሲሉም አክለዋል።

    ነዋሪው በተጨማሪም በመቀለ ጎዳናዎች ላይ የፀጥታ አካላት እንደሚንቀሳቀሱ፣ የድሮን ድምጽ እንደሚሰማ ተናግረው የምግብ ሸቀጦች ሊጠፉ ይችላሉ ብለው እንደሚሰጉም ተናግረዋል።

    በአዲግራት ከተማ የሚኖሩ ሌላ ነዋሪደግሞ ሰዎች በፍርሃት የምግብ ሸቀጦችን በብዛት በመግዛታቸው ሱቆች ባዶ መሆናቸውን ገልጸዋል።

    "የሱቆች መደርደሪያዎች ባዶ በመሆናቸው የምግብ እጥረት እየተባባሰ ነው፤ እንዲሁም የአስፈላጊ መድኃኒቶች እጥረት አለ፤ ዋጋቸውም ቢሆን እጅግ በጣም ውድ ነው" ሲሉ ለሮይተርስ ተናግረዋል።

    ሁለቱም ነዋሪዎች ወጣቶች በግዴታ ወደ ጦርነቱ እንዲቀላቀሉ ሲደረጉ መመልከታቸውን እና ይህም በሕዝቡ ዘንድ ስጋት መፍጠሩን ተናግረዋል።

    የአዲግራት ነዋሪው የህወሓትን የምልመላ ተግባር በመጥቀስ “ባለፈው ጦርነት አባቱን ያጣ አንድ የ18 ዓመት ወጣት አውቃለሁ፤ በግዴታ ወሰዱት” ብለዋል።

    በ2012 ዓ.ም. ተጀምሮ ለሁለት ዓመት የተካሄደው ደም አፋሳሽ ሰሜን ኢትዮጵያ ጦርነት በክልሉ የምግብ፣ የገንዘብ እና የመድኃኒት እጥረት እንዲፈጠር አድርጎ ነበር።

    ደም አፋሳሹ የትግራይ ጦርነት በፕሪቶርያ ስምምነት ከተቋጨ ከአምስት ዓመታት በኋላ ረቡዕ መስከረም 13 ዳግመኛ ተቀስቅሷል።

    ከዚህ አስቀድሞ ደግሞ መስከረም 10/2019 ዓ.ም. አመሻሽ ላይ ህወሓት አባል የሆነበት ሰባት ታጣቂ ቡድኖችን "ትብብር ለኅልውና" የተሰኘ ጥምረት መመሥረታቸውን ይፋ አድርገዋል።

    የጥምረቱ መመሥረት ይፋ ከመደረጉ በፊትም የህወሓት መሪዎች የፌደራል መንግሥቱን "የመጣል ዓላማ" እንዳላቸው ሲገልጹ የነበረ ሲሆን፤ ባለፉት ወራትም የፌደራል መንግሥቱ የትግራይ ኃይሎችን ዒላማ ያደረጉ ተደጋጋሚ የድሮን ጥቃቶችን ሲፈጽም ቆይቷል።

    እየተባባሰ የመጣው ውጥረት ረቡዕ ወደለየለት ግጭት ተሻግሮ በአማራ እና በአፋር ክልሎች አዋሳኝ አካበቢዎች ውጊያዎች መካሄዳቸው ተዘግቧል።

17. 24 መስከረም 2026ኢራን ከአሜሪካ ጋር የሚኖር አዲስ ጦርነት ወደ ሕንድ ውቅያኖስ ሊስፋፋ እንደሚችል አስጠነቀቀች

    አንድ ከፍተኛ የኢራን ወታደራዊ አማካሪ በድጋሚ አሜሪካ ቴህራን ላይ ጥቃት የምትከፍት ከሆነ አዲሱ ጦርነት እስከ ሕንድ ውቅያኖስ ሊሰፋ እንደሚችል አስጠነቀቁ።

    የኢራን የወታደራዊ ጉዳዮች ከፍተኛ መሪ ከፍተኛ አማካሪ ሜጀር ጄኔራል ያህያ ራሂም ሳፋቪ ሐሙስ ዕለት የአገሪቱ የጦር ኃይል ለተለያዩ ሁኔታዎች ዕቅዶችን አዘጋጅቷል ማለታቸውን የፋርስ ዜና ወኪል ዘግቧል።

    ሳፋቪ “በአሜሪካው ፕሬዝዳንት ትራምፕ እና እስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ አእምሮ ውስጥ ምን እየተከናወነ እንዳለ አናውቅም” ብለዋል።

    የኢራን ጦር በአገሪቱ ተቋማት ወይም ብሔራዊ ጥቅሞች ላይ ተጨማሪ የአሜሪካ ወይም የእስራኤል ጥቃቶች ቢከሰቱ በሚል ለከፋ ሁኔታዎች መዘጋጀቱን ገልጸው፣ ግጭቱ ሊሰፋ እንደሚችልም አስጠንቅቀዋል።

    “አሁን ጦርነቱ ከባህር ሰላጤው እና ከሆርሙዝ ወሽመጥ ወደ ቀይ ባህር ተስፋፍቷል። ከአሜሪካ ጋር የሚደረገው ቀጣይ ጦርነት ወደ ሕንድ ውቅያኖስ ወይም ወደ ሌላ ቦታ ሊሰፋ ይችላል” ብለዋል።

18. 24 መስከረም 2026የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት በሰሜን ወሎ በኩል ጥቃት መፈጸሙን ገለጸ

    የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ህወሓት ማክሰኞ መስከረም 12/2019 ዓ.ም. በይዞታ ቀጣናው ላይ የከፈተውን ጥቃት ማክሸፉን አስታወቀ።

    ሠራዊቱ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጹ ላይ ባጋራው መረጃ እንዳለው ማክሰኞ ለረቡዕ አጥቢያ ከሌሊቱ 9 ሰዓት ጀምሮ የህወሓት ታጣቂዎች በሰሜን ምሥራቅ ዕዝ የግዳጅ ቀጣና ጥቃት መፈጸሙን ገልጿል።

    የሰሜን ምሥራቅ ዕዝ አዛዥ ሌተናል ጀነራል አሰፋ ቸኮልን የጠቀሰው መረጃ "ህወሓት እና መሰል ተጣማሪ ቡድኖች በቀጣናው ሰብረው ለመግባት" ሙከራ ማድረጋቸውን እና መክሸፉን አመልክቷል።

    ጥቃቱ በሰሜን ወሎ ዞን ተኩለሽ፣ ድልድይ፣ ቀይ አፈር፣ በረሃ ማርያም፣ ባይብዋ፣ በጭሮ እና ኩቤ ቀረንሳ በሚባሉ አካባቢዎች በኩል መሞከሩን ገልጿል።

    ይህ ሠራዊቱ ያጋራው መረጃ በሰሜን ኢትዮጵያ ግጭት መቀስቀሱን ተከትሎ ከተለያዩ ወገኖች መግለጫ እና ዘገባ ሲወጣ ቆይቶ ከኢትዮጵያ መንግሥት በኩል ምንም ሳይባል ከቆየ በኋላ ነው።

19. 24 መስከረም 2026ከጂቡቲ ወደ ኢትዮጵያ የነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ ዝርጋታ እንደሚጀመር ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ተናገሩ

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ከጂቡቲ ወደ ኢትዮጵያ የተጣራ ነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ መስመር ዝርጋታ ይፋ መሆኑን አስታወቁ።

    ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ወደ ጂቡቲ የሄዱት ዛሬ [ሐሙስ] ማለዳ ሲሆን በቆይታቸውም ከጂቡቲ ዳመርጆግን ወደ ኢትዮጵያ ደዋሌ የነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ መስመር ዝርጋታ ይፋ መሆኑን በይፋዊ የፌስቡክ ገጻቸው ላይ ይፋ አድርገዋል።

    የባሕር በር አልባዋ ኢትዮጵያ የገቢ እና ወጪ ንግዷን የምታካሂደው በጂቡቲ ወደብ በኩል ሲሆን፣ ይህም አገሪቷን በዓመት ቢሊዮን ዶላሮች ያስወጣታል።

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ ፕሮጀክቱን ይፋ ያደረጉት ከጂቡቲው ፕሬዝዳንት ኢስማኤል ኦመር ጊሌ እና ከአሊኮ ዳንጎቴ ጋር መሆኑን በመልዕክታቸው ላይ ገልጸዋል።

    ከጂቡቲ ዳመርጆግን ወደ ኢትዮጵያ ደወሌ የሚዘረጋው አዲስ የተጣራ ነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ መስመር በሁለቱም ጫፎች ላይ በሚገነቡ የማከማቻ ተርሚናሎች የሚደገፍ መሆኑን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ጨምረው ተናግረዋል።

    ይህ መሠረተ ልማት ግንባታ የሚካሄደው በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ እና በዳንጎቴ ግሩፕ ጥምረት መሆኑን ጨምረው አስታውቀዋል።

    ጠቅላይ ሚኒስትሩ የፕሮጀክቱን ይፋ መሆን ባስታወቁበት መልዕክታቸው “የሎጂስቲክስ ወጪን እና መዘግየትን በመቀነስ፣ የኢነርጂ ዋስትናን ያጠናክራል” ብለዋል።

    አክለውም ፕሮጀክቱ የኢትዮጵያ-ጂቡቲ የንግድ መስመርን ፍጥነት እና ዘላቂነትን እንደሚያሳድግ ተናግረዋል።

    ‎ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ዛሬ ማለዳ ጂቡቲ ሲደርሱ በኢትዮጵያ እና በጂቡቲ መካከል ያለውን ኢኮኖሚያዊ ትስስር ይበልጥ ለማጠናከር ያለመ የጋራ ፕሮጀክት ይፋ እንደሚሆን አስታውቀው ነበር።

20. 24 መስከረም 2026በእነ አቶ አበበ ዋስትና ላይ ፖሊስ ከጠየቀው በላይ ለሚሆን ጊዜ በ5 ችሎት ክርክር ከተደረገ በኋላ ተጨማሪ ቀጠሮ ተሰጠ

    "በሽብር ወንጀል" በተጠረጠሩት በእነ አቶ አበበ አካሉ ላይ ፖሊስ በጠየቀው የ14 ቀን ተጨማሪ የጊዜ ቀጠሮ ላይ የሚደረገው ክርክር ከ21 ቀናት በኋላም እልባት ሳያገኝ መቀጠሉ ተገለፀ።

    ተጠርጣሪዎቹ የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ፓርቲ (ኢሕአፓ) ፖለቲከኞች አቶ አበበ አካሉ እና አቶ ይሳቅ ወልዳይ እንዲሁም ጠበቃ አበራ ንጉሥ፣ እያንዳንዳቸው በ50 ሺህ ብር ዋስ እንዲፈቱ የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት አርብ ነሐሴ 29/2018 ዓ. ም. ወስኖ ነበር።

    ይሁን እንጂ፣ በዋስ ከተለቀቁ "ፅምዶን ሊቀላቀሉ እና በቀጠሯቸው ላይቀርቡ ይችላሉ" በሚል ለጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ያቀረበው ፖሊስ፣ የሥር ፍርድ ቤት ውሳኔ ተሽሮ ተጨማሪ 14 ቀን የምርመራ ማጣሪያ ጊዜ እንዲፈቀድለት ባቀረበው ጥያቄ ላይ ክርክር ከተጀመረ 3 ሳምንታት ተቆጥረዋል።

    ዛሬ ለ5ኛ ጊዜ ጉዳዩን የተመለከተው የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ችሎት ሌላ ቀጠሮ መስጠቱን የተጠርጣሪዎቹ ጠበቃ ሰለሞን ገዛኸኝ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

    በክረምቱ የዕረፍት ወቅት የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ዳኞች በየሦስት ቀኑ እየተፈራረቁ በፈረቃ እንደሚሠሩ ያስታወሱት አቶ ሰለሞን፣ በመጀመሪያዎቹ 3 ቀጠሮዎች የተሰየሙ ዳኞች ጉዳዩን ለቀጣዩ ችሎት እያስተላለፉ መቀጠላቸውን ተናግረዋል።

    ይህ መሆኑ የተጠርጣሪዎችን የዋስትና መብት እየጎዳ እንደሆነ በመግለፅ ጠበቆች ለጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ምክትል ፕሬዝዳንት ጽሕፈት ቤት አቤቱታ ማቅረባቸውን ገልፀዋል።

    ይህን ተከትሎ ማክሰኞ መስከረም 12 የዋለው ችሎት የሦስት ቀን የፈረቃ ጊዜው ሳያልቅ ለዛሬ ሐሙስ መስከረም 14 በሰጠው ቀጠሮ ላይ ውሳኔ ይሰጣል በሚል “እርግጠኞች ነበርን” ያሉት ጠበቃው፣ ሆኖም ውሳኔ አለመሰጠቱን ተናግረዋል።

    የዛሬው ችሎት፣ የሥር ፍርድ ቤት ዋስትና ሲፈቅድ የፖሊስ የምርመራ መዝገብ የተጠናቀቀ መሆኑን ስለመመልከቱ “ማጣራት ያስፈልጋል” በሚል ጉዳዩን በአዲስ ዳኞች ለሚመራው የነገ ችሎት ማስተላለፉን ነው ያመለከቱት።

    ጠበቆች በበኩላቸው፣ ተጠርጣሪዎቹ ዋስትና ከተፈቀደላቸው በኋላ ፖሊስ ሊፈቀድለት ከሚችለው ከፍተኛ የ14 ቀን ጊዜ በላይ ለ21 ቀናት ውሳኔ ሳያገኙ መቆየታቸውን በማንሳት፣ “ያልተፈቀደ 2 የጊዜ ቀጠሮ ለፖሊስ እንደተሰጠው ነው ሚቆጠረው” በሚል ተቃውሞ ማቅረባቸውን ተናግረዋል።

    ሁለቱ ፖለቲከኞች እና የሕግ ባለሙያው አቶ አበራ በቁጥጥር ሥር የዋሉት ሐምሌ 27/2018 ዓ. ም. ነው።