Hạn cuối ông Trump cận kề nhưng chưa có dấu hiệu đột phá

Tổng thống Donald Trump đã đặt ra các thời hạn, đưa ra các yêu cầu và đe dọa trong suốt cuộc chiến chung kéo dài 5 tuần giữa Mỹ-Israel chống lại Iran. Thế nhưng hiếm khi nào những thông điệp ấy lại được phát biểu một cách trần trụi đến thế.

Vòng tấn công mới nhằm vào Iran sẽ rất tàn khốc, dự kiến bắt đầu lúc 20 giờ Washington DC vào thứ Ba 7/4. Trong vòng bốn giờ, mọi cây cầu và nhà máy điện trên toàn quốc sẽ bị "phá hủy".

"Hầu như không có gì là ngoại lệ," ông Trump nói hôm 6/4 giờ Mỹ.

Để tránh số phận này, theo vị tổng thống, Iran phải đạt được một thỏa thuận "có thể chấp nhận được đối với tôi". Một phần của thỏa thuận đó nên bao gồm "việc vận chuyển dầu tự do" qua eo biển Hormuz.

Khi những giờ cuối cùng trôi qua, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy Iran sẵn sàng đồng ý với tối hậu thư của ông Trump. Họ đã bác bỏ lệnh ngừng bắn tạm thời và đưa ra danh sách các yêu cầu riêng của mình, mà một quan chức Mỹ mô tả là "quá mức".

Điều này đặt tổng thống Mỹ vào một vị thế khó xử. Nếu không đạt được thỏa thuận, ông Trump có thể gia hạn thêm – lần thứ tư trong ba tuần qua.

Nhưng việc thoái lui sau những lời đe dọa chi tiết như vậy, kèm theo những lời chửi rủa và cảnh báo nặng nề, có thể làm suy yếu uy tín của ông khi cuộc chiến tiếp diễn.

Có khả năng Iran và phần còn lại của thế giới, sẽ kết luận rằng bất chấp sức mạnh quân sự và kỹ năng chiến thuật của Mỹ – được thể hiện rõ ràng trong chiến dịch phức tạp cuối tuần qua để giải cứu hai phi công bị bắn rơi sâu trong lãnh thổ Iran – họ không có thế mạnh đàm phán rõ ràng.

"Chúng tôi đã thắng," ông Trump khẳng định trong cuộc họp báo chiều thứ 6/4.

"Họ đã bị đánh bại về mặt quân sự. Giờ họ chỉ còn mỗi cái bài tâm lý kiểu: 'Ồ, ta cứ thả vài quả thủy lôi xuống nước xem sao'."

Khả năng "tâm lý học" đó – khả năng ngăn chặn các tàu chở dầu đi qua Eo biển Hormuz bằng thiết bị bay không người lái (drone), tên lửa và thủy lôi – có thể là một thế mạnh của Iran lớn hơn so với những gì Mỹ sẵn sàng thừa nhận.

Trong cuộc họp báo hôm 6/4, ông Trump đã bày tỏ sự ngưỡng mộ trước độ chính xác của quân đội Mỹ được thể hiện trong cuộc không kích "Midnight Hammer" (Nhát búa Nửa đêm) năm ngoái vào các địa điểm hạt nhân của Iran, việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hồi tháng Một và chiến dịch giải cứu vừa rồi.

Ông và đội ngũ an ninh quốc gia của mình đã khen ngợi nỗ lực gần đây nhất – bao gồm việc phối hợp hàng trăm máy bay và binh sĩ tinh nhuệ, sử dụng chiến thuật đánh lạc hướng và sự khéo léo về công nghệ.

Nhưng nỗ lực đó, dù đáng chú ý, là để tránh điều mà Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth thừa nhận là một "thảm kịch tiềm tàng".

Ngay cả khi thảm kịch đó được ngăn chặn, chiến dịch giải cứu thành công đã nhấn mạnh rủi ro mà lực lượng Mỹ vẫn phải đối mặt ở Iran. Và tổng thống có thể đang nhận ra rằng sức mạnh quân sự của Mỹ có những giới hạn.

"Chúng tôi có thể dội bom cho họ tan xác," ông nói. "Chúng tôi có thể đánh cho họ hoảng loạn. Nhưng để phong tỏa cả cái eo biển này, họ chỉ cần đúng một tên khủng bố."

Một lựa chọn khác là ông Trump hiện thực hóa những lời đe dọa của mình. Nhiều lần trong ngày 6/4, ông nói rằng đó là con đường mình không muốn theo đuổi.

Trong khi ông Trump nói rằng người dân Iran sẵn sàng chịu đựng chiến dịch quân sự đang diễn ra của Mỹ – và trên thực tế, họ hoan nghênh những quả bom rơi xuống các thành phố của mình – ông cũng thừa nhận rằng bất cứ thứ gì Mỹ phá hủy bây giờ cuối cùng cũng sẽ phải được xây dựng lại và Mỹ cuối cùng có thể đóng góp vào nỗ lực tái thiết đó.

"Tôi có muốn phá hủy cơ sở hạ tầng của họ không? Không," ông nói. "Ngay bây giờ, nếu chúng tôi rút lui hôm nay, họ sẽ mất 20 năm để xây dựng lại đất nước của mình."

Ông nói thêm rằng nếu ông thực hiện những lời đe dọa ném bom của mình, nỗ lực tái thiết sẽ mất một thế kỷ.

Đó không hẳn là "thời kỳ đồ đá" mà ông đã cảnh báo Iran sẽ bị đẩy xuống, nhưng một cuộc khủng hoảng nhân đạo sau đó – bao gồm cả tác động khu vực của sự trả đũa "nghiêm khắc" mà Iran đã hứa – có thể rất tàn khốc.

Tuy nhiên, ngay cả lúc gần hạn chót này, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục nuôi hy vọng về một bước đột phá.

"Chúng tôi có một bên tham gia tích cực và sẵn lòng" ông nói. "Họ muốn đạt được một thỏa thuận. Tôi không thể nói thêm gì nữa."

Với mức độ quan trọng của vấn đề như vậy, sự mập mờ của tổng thống là điều đáng chú ý. Ông có một kế hoạch – "mọi thứ đều đã được tất cả chúng tôi suy nghĩ kỹ lưỡng," ông nói hôm 6/4 – nhưng ông không tiết lộ thêm.

Điều đó có thể là dấu hiệu cho thấy, đằng sau hậu trường, các cuộc đàm phán đã tiến triển xa hơn so với những gì đã được công khai. Hoặc đó có thể là sự kết hợp giữa lời nói suông và sự ảo tưởng.

"Họ còn thời hạn đến ngày mai," ông Trump nói. "Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra. Tôi tin rằng họ đang đàm phán với thiện chí. Tôi đoán chúng ta sẽ sớm biết thôi."