Macaristan'da Magyar'dan 'rejim değişikliği' vurgusu: 'Bürokratlar 31 Mayıs'a kadar istifa etmeli'

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

Macaristan'da 12 Nisan'da yapılan genel seçimde büyük bir zafer kazanan ve 16 yıllık Viktor Orban dönemine son vererek parlamentoda üçte iki çoğunluk sağlayan TISZA (Saygı ve Özgürlük) Partisi'nin lideri Peter Magyar, "rejim değişikliği" vaadini aynen yerine getireceğinin işaretlerini veriyor.

Peter Magyar'ın seçim kampanyasındaki en önemli vaatlerinden biri, devletin temel kurumlarında uzun süreli olarak göreve atanan iktidar partisi FIDESZ'in (Macar Yurttaş Birliği) kadrolarını ve bürokratları, görev sürelerinin dolmasını beklemeden görevden almaktı.

Macaristan'ın 1990'da çoğulcuya demokrasiye geçmesinden bu yana en yüksek halk desteğine sahip siyasetçisi olan Magyar, 20 Nisan'da düzenlediği basın toplantısında bir kez daha bu vaadini her koşulda hayata geçireceğini vurguladı.

Magyar, Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok dahil tüm üst düzey devlet kadrolarına ve bürokratlara, kendi istekleriyle görevlerinden istifa etmeleri 31 Mayıs'a kadar süre verdi.

Magyar, bu süre zarfında gönüllü olarak görevi bırakmamaları halinde, her türlü yasal yolu deneyeceğini ve bu kişileri gerekirse anayasada değişiklik yaparak görevden alacağını vurguladı.

Önemli görevlere kadınlar getiriliyor

Macaristan'da yeni dönemde kadınlar ülke siyasetinde önemli görevler üstlenecek.

Parlamento başkanlığına ve TISZA'nın parlamento grubu başkanlığına kadın siyasetçiler getirilecek.

Ülkenin yeni dışişleri bakanı da bir kadın siyasetçi, Anita Orban, olacak.

Yeni hükümet 16 bakandan oluşacak.

Bakanlardan altısı kamuoyuna açıklandı.

Bu isimler arasında en tanınmış isim, 10 yıl boyunca Shell'de CEO'luk yapan Istvan Kapitany.

Diğer bakanların da önümüzdeki günlerde açıklanması bekleniyor.

Ülkede yeni eğitim bakanının kim olacağı ise daha bakan açıklanmadan beklenmedik şekilde tartışma yarattı.

Siyasi kulislerde, bu göreve geçmişte Katolik Okullar Birliği başkanlığı da yapan Rita Rubovsky'nin getirileceği konuşuluyordu.

Ancak Rubovsky'ye TİSZA partisinin destekçilerinden sert tepki gösterenler oldu.

Eğitim uzmanları tarafından iyi bir eğitimci olarak nitelendirilmiş olsa da, Katolik kimliğinin ön plana çıkması ve din kurumlarıyla üst düzey ilişkileri nedeniyle Rubovsky'ye yönelik eleştiriler arttı.

Macaristan'ın en elit 16 lisesinin müdürü ortak bir bildiriyle Peter Magyar'a, yeni eğitim bakanını seçmeden önce, öğretmen sendikalarıyla ve kurumlarıyla görüşmeler yapma çağrısında bulundu.

Hükümet ne zaman kurulacak?

Macaristan'da yeni hükümetin kurulabilmesi için önce yeni parlamentonun ilk toplantısını yapması gerekiyor.

Parlamentoyu toplantıya çağırma yetkisi ise cumhurbaşkanında.

Cumhurbaşkanı, ilk toplantı sonrası, parlamentoda çoğunluğu oluşturan partinin liderine hükümeti kurma görevini veriyor.

Bu sürecin Mayıs ayının ilk haftasında tamamlanması ve yeni hükümetin ayın ilk yarısında resmen göreve başlaması bekleniyor.

Ancak Macaristan Avrupa Birliği'nde (AB) dondurulan fon ve yardımları alabilmek için zamana karşı yarışıyor.

AB, Macaristan'ın hak ettiği fon ve yardımları kesmişti. Bu kararın gerekçeleri; ülkede birlik mevzuatının uygulanmaması, hukuk devleti ile bağdaşmayacak yasaklama ve kısıtlamalara gidilmesi, AB'nin yürütme organı Avrupa Komisyonu'nun birliğe üye tüm ülkeler tarafından uygulanması gereken kararlarının uygulanmamasıydı.

Dondurulan fon miktarı 17 milyar Euroya ulaşmış, bu durum Macaristan ekonomisini çok zor durumda bırakmıştı.

Mevzuata göre, Brüksel ve Budapeşte arasında temmuz ayı sonuna dek bir anlaşmaya varılamazsa, bu fonların bir kısmı, bir daha ödenmemek üzere yeniden AB bütçesine aktarılacak.

AB yetkilileri, bu konuyu görüşmek üzere önümüzdeki hafta Budapeşte'de temaslarda bulunacak.

Magyar'dan Ukrayna'ya hem müjde hem uyarı

Yeni dönemde Macaristan-Ukrayna ilişkilerinin nasıl bir seyir izleyeceği merak konusu. Zira, seçimi kaybeden Macaristan Başbakanı Viktor Orban AB üyesi ülkeler arasında Rusya'ya en yakın siyasetçi olarak gösteriliyordu.

Ocak ayında Ukrayna, Rusya'dan Orta Avrupa'ya Macaristan üzerinden doğalgaz taşıyan Dostluk Boru Hattı'nı bir Rus hava saldırısında hasar aldığı iddiasıyla kapatmıştı.

Kiev yönetimi, tüm ısrarlara rağmen Macar ve Slovak gözlemcilerin boru hattında incelemeler yapmasına izin vermemişti.

Macaristan hükümeti, Ukrayna'nın doğalgaz hattını kapatmasının nedeninin, AB'nin Kiev'e vereceği 90 milyar Euro tutarındaki kredinin Macaristan ve Slovakya tarafından engellenmesi olduğunu iddia etmişti.

Viktor Orban yönetimi de bunun üzerine Avusturya'da, Ukrayna'ya yönelik para ve altın sevkiyatını "terörle mücadele" operasyonuyla sekteye uğratmış, milyonlarca Euro nakit para ve kilolarca altına el koymuştu.

Ukrayna, Macaristan'daki genel seçimin ardından, boru hattının tamir edildiğini ve önümüzdeki günlerde hat üzerinden doğalgaz akışının yeniden başlayacağını açıkladı.

Peter Magyar ise yeni Macar hükümetinin hattın açılmasıyla birlikte Ukrayna'ya yönelik AB kredisini veto etmekten vazgeçeceğini söyledi.

Ancak Magyar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'i, boru hattıyla ilgili gelişmeler konusunda daha ciddi ve dikkatli olması yolunda yardı.

Magyar, Ukrayna savaşında Rusya'yı "saldırgan taraf" olarak nitelendiriyor.

Ukrayna'ya AB yardım ve kredilerinin verilmesine karşı çıkmayan Magyar bununla birlikte Ukrayna'nın hızla AB'ye alınmasına ise onay vermiyor.

Magyar: 'Netanyahu'ya UCM'nin kararlarını uygulayacağımızı söyledim'

Peter Magyar'ın basın toplantısında en çok dikkat çeken sözlerinden biri de İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilgiliydi.

Macaristan Başbakanı Viktor Orban özellikle ideolojik yakınlık nedeniyle Netanyahu ile özel bir ilişki geliştirmiş ve AB içinde İsrail'i korumuştu.

Magyar, Ekim ayında başkent Budapeşte'de, Macaristan'da Sovyetler Birliği destekli yönetime karşı başlatılan halk ayaklanmasının 70'inci yıldönümü nedeniyle dünya liderlerini bir araya getirecek büyük bir toplantıya hazırlandıklarını açıkladı.

Magyar, bir gazetecinin, bu toplantıya İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun da gelip gelmeyeceği yönündeki sorusuna yanıt verdi.

Macaristan'ın Orban döneminde çıkmak için resmi başvuru yaptığı Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) geri döneceğini belirten Magyar, mahkemeden çıkma prosedürü tamamlanmadığı için UCM'ye geri dönüşün kolay olacağını söyledi.

Magyar, Ekim ayındaki toplantıya kadar bu süreç tamamlanır ve Macaristan yeniden tam olarak UCM'ye dönerse, mahkemenin verdiği kararların Budapeşte'de uygulanacağını Netanyahu'ya da ilettiğini söyledi.

UCM, 21 Kasım 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında "savaş suçları" ve "insanlığa karşı suçlar" işledikleri gerekçesiyle tutuklama emri çıkarmıştı.

Aralık 2025'te UCM Temyiz Dairesi, İsrail'in bu kararlara yaptığı itirazı reddetmişti.