Türkiye-Macaristan ilişkilerinde Orban sonrası neler bekleniyor?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın

Macaristan'da Viktor Orban dönemini bitiren seçimlerin, Ankara ve Budapeşte arasında son dönemde giderek güçlenen ve "özel" bir niteliğe bürünen ilişkileri nasıl etkileyeceği merak konusu.

Macaristan'da başbakan seçilen Peter Magyar'ın "Doğu" yerine "Batı" odaklı bir politika izlemesi ve ülkesini Türk Devletleri Teşkilatı'ndan (TDT) uzaklaştırması bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugün Magyar'ı telefonla arayarak seçimlerde elde ettiği başarı dolayısıyla tebrik etti.

Seçimler sonrası Türkiye'den yapılan ilk açıklamada da, Macar halkının iradesine saygı duyulduğu vurgulanmıştı.

Ankara, Macaristan'la geleneksel ve kurumsal ilişkilerin sürdürüleceği mesajı veriyor.

'Geliştirilmiş Stratejik Ortaklık'

Türkiye ve Macaristan, Orban'ın göreve geldiği 2010'dan sonra ilişkilerini derinleştirdi ve stratejik boyuta çıkardı.

İki ülke, 2023'te ilişkilerin "Geliştirilmiş Stratejik Ortaklık" düzeyine çıkartılmasını kararlaştırdı.

Ankara ve Budapeşte ekonomi, ticaret, enerji ve savunma sanayi başta olmak üzere birçok alanda işbirliği yaptı.

İki ülke jeopolitik birçok konuda benzer politikaları izledi.

Viktor Orban, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın en iyi anlaştığı Avrupalı liderler arasındaydı.

Orban'ın 2010'da ilan ettiği "Doğu Açılımı" politikası ve bu kapsamda Macaristan'ın 2018'de TDT'ye gözlemci üye olması, Ankara-Budapeşte ilişkilerinin, tarih ve kültürel ortaklıkları da içine katacak şekilde genişlemesini sağladı.

'Doğu' yerine 'Batı' açılımı

Peter Magyar'ın, Orban'ın politikalarını terk etmesi ve ülkesini yeniden AB'yle yakınlaştırması bekleniyor.

Magyar seçim kampanyası boyunca, Macaristan'ın "doğu ve batı arasında bir seçim yapması gerektiğini" vurguladı.

Şubat ayında yaptığı bir konuşmada Magyar, Orban'ın başta Rusya olmak üzere eski Sovyet ülkeleri ile yakın ilişki kurmasını ve Macaristan'ın TDT'de gözlemci statüsü kazanmasını eleştirmiş, "Bu bir referandum olacak: Avrupa ile Türk Konseyi ve diktatörler arasında bir seçim olacak" demişti.

Magyar, seçimden bir gün sonra düzenlediği basın toplantısının dış politika ile ilgili bölümünde, Macaristan'ın yeniden AB rotasına gireceğini vurguladı.

Magyar ayrıca Macaristan'ın karşı çıkması nedeniyle AB içinde uzun süredir tartışma yaratan, birliğin Ukrayna'ya 90 milyar Euro'luk yardımının önündeki engelin resmen kaldırılacağını açıkladı.

AKP Sözcüsü Çelik: 'Kurumsallaşmış iyi ilişkileri sürdürmeye devam edeceğiz'

Türkiye ve Macaristan arasında son 16 yılda güçlenen özel ilişkinin Orban sonrası süreçte devam etmeyeceği, iki NATO üyesinin ilişkilerinin Orban öncesi seyrine döneceği Ankara'da yapılan değerlendirmeler arasında.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Magyar ile yaptığı telefon görüşmesinde, Türkiye ile Macaristan arasındaki ilişkilerin gücünü ortak tarih ve kültürden aldığını söyledi.

Erdoğan, iki ülke arasındaki iş birliğinin hem ikili düzeyde hem de uluslararası platformlarda yeni dönemde daha ileri taşınacağına inandığını belirtti.

Erdoğan ayrıca, iki ülke arasındaki geliştirilmiş stratejik ortaklığı daha ileriye taşıma arzusunda olduğunu vurgulayarak, NATO müttefikliğinin bölgesel ve küresel huzura katkı sağladığına dikkat çekti.

Ankara'dan Macaristan'daki seçim sonuçlarına ilişkin ilk açıklama ise AKP Sözcüsü Ömer Çelik'ten geldi.

Ömer Çelik, 13 Nisan'da Cumhurbaşkanı ve AKP lideri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında yapılan Merkez Yönetim Kurulu (MYK) toplantısının ardından düzenlediği basın toplantısında, bir soru üzerine, Türkiye'nin Macaristan'ın yeni liderliğini seçim sonucundan ötürü tebrik ettiğini söyledi.

Çelik, Macaristan'da yapılan genel seçim sonuçlarını Türkiye'nin nasıl değerlendirildiğinin sorulması üzerine, Macar halkının iradesine saygı duyduklarını belirtti.

Seçimleri kaybeden Viktor Orban'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yakın çalışan liderlerden olduğunu ve Türkiye'yi sevdiğini hatırlatan Çelik, "Yeni dönemde, yeni seçilenleri Macar halkına duyduğumuz saygı gereği tebrik ediyoruz. Onlarla da Türkiye-Macaristan arasındaki gelenekselleşmiş, kurumsallaşmış iyi ilişkileri sürdürmeye devam edeceğiz" ifadelerini kullandı

Çelik'in vurguladığı "geleneksel ve kurumsal ilişki", Ankara'nın bundan sonraki süreçte Macarisrtan'ın yeni hükümetiyle yürütülecek ortaklığın niteliği açısından önemli olarak görülüyor.

Türkiye ve Macaristan, Orban dönemi öncesinde sorunsuz ancak çok da kapsamlı olmayan bir ilişki yürütüyordu.

Ankara, Macaristan'ın 1999'da NATO'ya katılım sürecini desteklemiş, Budapeşte de AB'ye katıldıktan sonra Türkiye'nin tam üyelik sürecine destek vermişti.

Macaristan'ın yeni yönetiminin Türkiye ile nasıl bir ilişki kuracağı ve Ankara'nın AB sürecine nasıl yaklaşacağı ise henüz bilinmiyor.

CHP Magyar'ı tebrik etti, Çelik 'Macaristan' benzetmesine tepki gösterdi

Türkiye'de CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve partinin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu, Peter Magyar'ı seçim zaferi sonrası tebrik etti.

Özel mesajında "Kendisini, demokrasinin ve hukukun üstünde görenler yenilmiştir. Orban ile onun tam destekçisi Trump ve ekibi kaybetmiştir" ifadelerini kullandı, İmamoğlu ise Silivri Cezaevi'nden gönderdiği mesajda Magyar'a hitaben, "Zaferiniz, oyların korkudan daha güçlü olduğuna ve adaletin ne kadar gecikirse geciksin asla yenilemeyeceğine inanan hepimize aittir" dedi.

Özel ve İmamoğlu'nun yanı sıra Türkiye'de birçok muhalif siyasetçi Macaristan seçimlerinin Türkiye'ye örnek olabileceğine ilişkin sosyal medya paylaşımları yapmıştı.

AKP Sözcüsü Çelik bu benzerliğe karşı çıktı:

"Bugün birkaç tanesi Macaristan'daki seçimleri örnek göstererek, Cumhurbaşkanı'mız ile Orban arasındaki yakınlığa atıf yaparak, Türkiye'de de seçim sonuçlarının böyle olacağını söylemiş. Tabii bu kadar zeminsiz, bu kadar basiretsiz, alakasız iki ülkeyi mukayese eden, iki ülke arasında paralellikler kuran bir zihnin CHP'de olması, CHP rakibimiz olmasına rağmen biz bunu üzüntü verici buluyoruz."

Macaristan'da 2022'de yapılan bir önceki seçimde altı muhalefet partisi Başbakan Viktor Orban'a karşı birleşerek ortak aday çıkarmış ancak Orban seçimi büyük farkla kazanmıştı.

Türkiye'de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bir kez daha kazandığı 2023 yılındaki son seçimler öncesi dönemin CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nu ortak cumhurbaşkanı adayı olarak belirleyen altı muhalefet partisinin, "altılı masa" ile Macaristan'daki muhalefet partilerini örnek aldığı yönünde yorumlar yapılmıştı.