Ankara'daki Trump-Erdoğan görüşmesinde gündemde hangi konular var?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump bugün Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirecek ve ardından Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi'ne katılacak.

Donald Trump, ABD Başkanı sıfatıyla ilk kez Türkiye'ye gelecek.

Trump ayrıca 2009'dan sonra Türkiye'ye ilk resmi ziyareti gerçekleştiren ABD Başkanı olacak.

Trump'ın öğle saatlerinde Ankara'ya gelmesi öngörülüyor.

Yenilenen Etimesgut Havalimanı'nda karşılanması beklenen Trump'a, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth'in de aralarında olduğu çok geniş bir heyetin eşlik etmesi bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Beştepe'de önce ikili ve heyetler arası görüşmeleri, ardından da basına açıklama yapmaları planlanıyor.

Erdoğan-Trump görüşmesinde Türkiye-ABD ilişkilerini en çok ilgilendiren başlığın savunma sanayi olması bekleniyor.

Ankara'nın temel beklentileri ABD'nin CAATSA yaptırımlarını kaldırması, Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programına geri alması yönünde adım atması ve F110 savaş uçağı motorlarını satması.

Türk basınında yer alan haberlere karşın, ABD tarafından açıklanan programda Trump'ın Anıtkabir'i ziyaret edeceğine dair herhangi bir bilgi yok.

Trump'ın Erdoğan ile görüşmesinin ardından Ankara'da iki gün sürecek NATO Zirvesi kapsamındaki programlara katılması öngörülüyor.

Trump'ın 8 Temmuz'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye geçiş dönemi Devlet Başkanı Ahmed Şara ile ikili görüşmelerin ardından basın toplantısı düzenlemesi ve öğleden sonra Ankara'dan ayrılması bekleniyor.

Daha önce Türkiye'ye gelen son ABD Başkanı Barack Obama'ydı

Donald Trump, ilk olarak 2016'da ABD Başkanı seçilmeden önce iş bağlantıları sayesinde Türkiye'ye ziyaretler yapmış ama başkan olduktan sonra hiç Türkiye'yi ziyaret etmemişti.

Washington'dan Ankara'ya daha önce en üst düzey son resmi ziyaret 2009'da dönemin ABD Başkanı Barack Obama tarafından yapılmıştı.

Barack Obama, 2008'de ABD Başkanı seçilip 2009'da göreve geldikten sonra ilk ziyaretlerinden birini Türkiye'ye yaparak ilişkilere verdiği önemi göstermişti.

Obama, 2015'te Antalya'da yapılan G-20 Zirvesi'ne de katılmıştı. Bu, bir ABD Başkanı'nın Türkiye'ye gerçekleştirdiği son ziyaret olarak kayda geçmişti.

Erdoğan ise son Beyaz Saray ziyaretini Eylül 2025'te yapmıştı. İki lider sık sık telefonda görüşerek uluslararası ve bölgesel gelişmeleri değerlendiriyor.

Erdoğan'ın liderliğine duyduğu hayranlığı sık sık dile getiren Trump, özellikle NATO Zirvesi'ne katılımını Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daveti üzerine yaptığını son dönemdeki açıklamalarıyla kamuoyuna duyurmuştu.

Savunma sanayinde işbirliği önemli gündem

Türkiye'nin ABD'den en temel beklentisi, Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleri nedeniyle 2020'de uygulanmaya başlanan Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamında uygulanan yaptırımların kaldırılması.

Bu adımın atılması durumunda Türk-Amerikan savunma sanayi önündeki engellerin tamamen kalkacağını öngören Ankara, uzun süredir Trump yönetimine bu konuda baskı yapıyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, son açıklamalarından birinde, "F-35 satış yasağının da CAATSA yaptırımlarından sonra kaldırılacağını düşünüyorum" demişti.

Bu da Ankara'daki temaslarda gündeme gelecek diğer bir konunun, Türkiye'nin F-35 ortak savaş uçağı programına dönüşü olduğunu gösteriyor.

ABD, 2019'da S-400'ler nedeniyle Türkiye'yi F-35 programından çıkartmıştı.

Amerikan Kongresi tarafından yasalaştırılan bu yaptırımın ortadan kaldırılması için Türkiye'nin S-400 sistemlerini elinden çıkartması gerekiyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Haziran ayında yaptığı bir açıklamada, F-35 konusunda neler yapılabileceğine ilişkin olarak Pentagon ile yoğun bir çalışma içinde olduklarını söylemişti.

Trump'ın Erdoğan ile görüşmesinde bu konularda yeni bir söylemde bulunup bulunmayacağı en çok merak edilen konuların başında geliyor.

KAAN savaş uçağı motorlarında gelişme olabilir

Ankara'daki görüşmelerde somut gelişme beklenen konulardan biri, Türkiye'nin ABD'de tedarik etmek istediği F110 savaş uçağı motorları.

Türkiye, bu motorları geliştirme aşamasında olduğu KAAN savaş uçağı projesinde kullanmayı planlıyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, 24 Haziran'da toplam 700 milyon dolarlık tedarik için Kongre'ye bildirimde bulunmuş ve 15 günlük "sessizlik süreci" olarak tanımlanan aşamayı başlatmıştı.

Amerikan basınında çıkan haberlere göre, Yunan lobisine yakın bazı kongre üyelerinin karşıt pozisyonlarına rağmen, savaş uçağı motorlarının Türkiye'ye satışının engellenmesi öngörülmüyor.

Trump'ın bu konudaki son durumu Erdoğan ile basın toplantısında duyurması beklentiler arasında.

Türk basınında çıkan haberlerde, iki liderin bazı anlaşmalara imza atacakları da yer aldı ancak bunların hangi alan ve konuları kapsadığı henüz belirsiz.

NATO'nun geleceği ve yeni güvenlik mimarisi

Erdoğan-Trump görüşmesinde, NATO Zirvesi gündeminde yer alan konuların da değerlendirilmesi bekleniyor.

Trump birçok kez ABD'nin Avrupa'nın korunmasında eskisi gibi aktif olmayacağını, Avrupalıların güvenlik için daha fazla para ve asker ayırması gerektiğini söylemişti.

Türk ve Amerikalı yetkililer arasında son dönemde yapılan temaslarda kıta güvenliğinde boşluk yaratılmaması, Ankara'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi gibi olasılıklar ele alınmıştı.

Türkiye'nin özellikle savunma sanayi alanında gösterdiği ilerleme ve üretim kapasitesi, NATO'nun gelecek dönem gereksinimlerinin karşılanması açısından önemli bir zemin olarak görülüyor.

ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, zirve öncesi basına yaptığı açıklamalarda, müttefiklerin savunma sanayi konusunda Türkiye'yi örnek almaları gerektiğini kaydetti.

Büyükelçi Whitaker, başta ABD olmak üzere NATO ülkelerinin Türkiye ile işbirliğini daha da geliştirmeleri gerektiğini vurguladı.

Rusya-Ukrayna savaşı için yeni bir girişim gelir mi?

İki liderin görüşmesinde bölgesel gelişmelerin de gündeme gelmesi öngörülüyor.

Bunların başında ise Rusya'nın 2022'de başlattığı Ukrayna savaşının müzakereler yoluyla sonlandırılması geliyor.

Türkiye ve ABD, savaşın sona erdirilmesi konusunda en aktif iki müttefik olarak görülüyor.

ABD Başkanı Trump, NATO Zirvesi'nden sadece birkaç gün önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda uzun bir görüşme yaptı.

Trump, Ankara'da da Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky ile de görüşecek.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Haziran ayında Rusya'ya bir ziyaret gerçekleştirmiş ve hem Putin hem de Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüşmüştü.

Ankara, Ukrayna ile de yakın istişare içinde.

Trump'ın savaşın sona erdirilmesi için yeni bir girişimin sinyallerini vermesi önemli bir gelişme oldu.

Erdoğan-Trump görüşmesinde tarafları yeniden bir araya getirme konusunda nasıl bir işbirliği uygulanabileceğinin ele alınması öngörülüyor.

Türkiye uzun zamandır Putin ve Zelensky'ye İstanbul'da buluşma çağrısı yapmış, kapsamlı ve adil bir anlaşma için katkıda bulunmaya hazır olduğunu kaydetmişti.

Bölgesel konular arasında ABD-İsrail/İran savaşının tamamen sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın koşulsuz kullanımının da yer alacağı kaydediliyor.

Türkiye, ABD ve İran arasındaki ateşkesin uygulanmasından memnuniyetini dile getirmiş ancak bölgesel istikrar için kalıcı bir anlaşmanın şart olduğunu vurgulamıştı.

Ankara, müzakereler kapsamında Pakistan ve Katar ile yakın temas içinde kalmış ve İran tarafına da zaman zaman mesaj ileten taraflar arasında yer almıştı.

Gazze Barış Anlaşması'nın uygulanması da gündemde

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu kapsamda son dönemde kamuoyuna verdiği mesajların büyük çoğunluğunda, İsrail'in istikrarsızlık ürettiğini ve önceliğinin bölgede savaşı sürmesini olduğunu vurguladı.

Türkiye'nin ABD Başkanı Trump'ın liderlik ettiği Gazze Barış Kurulu'nun üyeleri arasında bulunması ve Dışişleri Bakanı Fidan'ın da Gazze Yönetim Kurulu'nda yer alması, Ankara görüşmesinde bu konunun ağırlıklı ele alınacağını gösteriyor.

Gazze Barış Anlaşması kapsamında ateşkesin uygulanmasına rağmen İsrail'in ihlallerinin sürmesi ve Gazze'nin yeniden imarı için gerekli aşamaya henüz geçilememesi Türkiye'nin ABD'yle görüşmelerde masaya taşıyacağı konular arasında görülüyor.