Yeni Covid varyantı cicada hakkında neler biliniyor? Çocuklar daha mı savunmasız?

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), şu ana kadar 23 ülkede tespit edilen, yüksek sayıda mutasyon içeren yeni bir Covid-19 varyantını izlemeye aldı.

Resmi adı BA.3.2 olan ve "cicada" (ağustos böceği) olarak anılan bu varyant; ABD, Hong Kong, Mozambik ve İngiltere'de de görüldü.

Varyantın diğerlerine kıyasla daha tehlikeli olduğuna dair bir kanıt bulunmasa da uzmanlar, çocukların bu varyanta yakalanma olasılığının yetişkinlere göre daha yüksek göründüğünü belirtiyor.

Peki ne kadar endişelenmeliyiz?

Cicada varyantı nedir?

BA.3.2 varyantına "cicada" adı verilmesinin nedeni, ilk tespit edildikten sonra dünyanın bazı bölgelerinde uzun süre "uykuda" kalması; tıpkı ağustos böceklerinin uzun süre yeraltında yaşaması gibi.

Varyant ilk kez Kasım 2024'te Güney Afrika'da tespit edildi, ancak vakalarda artış Eylül 2025'e kadar başlamadı.

Geçen ay ABD'deki Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), 25 eyalette vakaların görüldüğünü açıkladı.

Kuruma göre BA.3.2; dört yolcudan alınan burun sürüntülerinde, beş hastanın klinik örneklerinde ve 132 atık su örneğinde tespit edildi.

WHO da varyantı "izleme" kategorisine aldı. Bu, varyantın "öncelikli dikkat gerektirebileceği" ve küresel halk sağlığı açısından bir tehdit oluşturup oluşturmadığının araştırıldığı anlamına geliyor.

Çocuklar daha mı kolay yakalanıyor?

New York'taki vakalar üzerinde yapılan veri analizi, Covid varyantı araştırmacısı Ryan Hisner'a göre çocukların BA.3.2 için pozitif test verme olasılığının yetişkinlerden daha yüksek olabileceğini gösteriyor.

Cambridge Üniversitesi Terapötik İmmünoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü'nden Prof. Ravindra Gupta, "Bu çalışma henüz hakemli değil ya da yayımlanmadı ama doğru görünüyor" diyor.

Bunun nedenine dair farklı teoriler var. Bunlardan biri, cicada varyantının daha önce görülmemiş olması nedeniyle bağışıklık sistemi tarafından tanınmasının zor olması.

Genel olarak daha az sayıda virüs ve Covid enfeksiyonu geçirdikleri için çocukların bağışıklığının yetişkinlere göre daha düşük olduğuna dikkat çeken Gupta, "Bu yüzden bu virüse karşı bağışıklıklarının daha zayıf olması beklenir" diyor.

Yetişkinlerde ise virüslere karşı koruyucu antikorlar üretimi yıllar içinde olgunlaşır ve bağışıklığın genişlemesine katkı sağlar.

Gupta, "Çocuklar bu olgunlaşma sürecinden çok daha az yıl geçirmiştir. Bu da virüse karşı daha hassas olmalarını kısmen açıklayabilir" diye ekliyor.

Bazı araştırmacılar ise cicada varyantındaki yüksek derecede mutasyona uğramış bir proteinin çocuklardaki enfeksiyonlarla bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.

Gupta ve ekibi, varyantın neden çocukları daha fazla etkiliyor göründüğünü anlamak için pediatrik örnekler üzerinde çalışmayı planlıyor.

Belirtiler neler?

Şu ana kadar cicada varyantının insanları diğer varyantlara göre daha ağır hasta ettiğine dair bir kanıt yok.

İngiltere'deki East Anglia Üniversitesi'nden epidemiyolog (salgın hastalıklar uzmanı) Prof. Paul Hunter, "Daha sık görülen özel bir belirti de yok" diyor.

Covid-19 ateş, öksürük, boğaz ağrısı, burun tıkanıklığı, yorgunluk, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, nefes darlığı ve ishal gibi belirtilere yol açabilir.

Reading Üniversitesi'nden virolog Ian Jones bu durumu, "Virüs, varyanttan bağımsız olarak aynı hücreleri hedef alır… bu nedenle ortaya çıkan belirtiler aşağı yukarı aynıdır" diye açıklıyor.

Neden bu kadar çok mutasyona uğradı?

Tüm virüsler zaman içinde mutasyona uğrar ve Covid-19 gibi RNA virüsleri özellikle hızlı mutasyon geçirir.

ABD'deki Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), BA.3.2'yi "yüksek derecede farklılaşmış" olarak tanımlıyor. Bu, varyantın orijinal Omicron varyantından oldukça farklı olduğu anlamına geliyor.

Jones'un aktardığına göre bu mutasyonlar, bağışıklık sisteminin virüsü tanımasını zorlaştırabilir ve "bir dereceye kadar" mevcut bağışıklıktan kaçmasına yardımcı olabilir.

"Virüs açıkça başarılı; toplumdaki antikorlardan kaçıyor ve bu yüzden yavaş yavaş yayılıyor."

Aşılar hâlâ işe yarıyor mu?

Bu mutasyonlar nedeniyle Covid aşıları cicada varyantına karşı daha az etkili olabilir. Ancak uzmanlar, mevcut aşıların yine de bir miktar koruma sağladığını vurguluyor.

Jones, "Enfekte olabilirsiniz ama hastalığı hafif geçirirsiniz" diyor.

WHO'ya göre bugüne kadar dünya nüfusunun yüzde 67'si Covid-19'a karşı aşılandı.

Ancak yeni varyantlara karşı güncellenmiş "hatırlatma" aşılarına erişim dünya genelinde eşit değil.

Jones'a göre ilaç şirketlerinin cicada'ya özel yeni bir aşı geliştirmesi, ancak vaka sayısı ve hastalığın şiddeti ciddi şekilde artarsa olası.

Endişelenmeli miyiz?

Epidemiyolog Hunter'a göre Covid-19 virüsünün yeni varyantlarının ortaya çıkması şaşırtıcı değil.

İnsanlar var olduğu sürece bu virüsün yeni varyantlarını görmeyi sürdüreceğimizden bahseden Hunter, "SARS-CoV-2'nin tamamen ortadan kalkması pek olası değil" diyor.

Cicada varyantındaki artış, toplam Covid vakalarının ya da ölümlerin de artacağı anlamına gelmeyebilir.

Hunter, "Varyantlar düzenli olarak ortaya çıkacak ve enfeksiyon dalgalarına katkıda bulunacak… ancak ölümler ve ağır hastalıkların azalmaya devam etmesi muhtemel" diye ekliyor.

WHO aralık ayında yaptığı açıklamada, cicada ile ilişkili olarak hastalığın ağırlaşmasına, hastaneye yatış ya da ölüm oranlarına dair bir veri bulunmadığını ve varyantın halk sağlığı açısından düşük risk taşıdığını belirtmişti.

Jones, "Covid-19 artık kış aylarında görülen sıradan solunum yolu enfeksiyonlarından biri haline geldi. İnsanların bunun farkında olması yeterli" diyor.

"Kendilerini aşıdan fayda görecek durumda hissediyorlarsa gidip aşılarını yaptırmalılar."

Bununla birlikte 65 yaş üstü bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik hastalığı bulunanlar Covid-19'u ağır geçirebilir.

Gupta, "Çocuğunuzda mevcut akciğer, kalp hastalığı ya da bağışıklık yetmezliği varsa erken tıbbi yardım almak önemli" diyor.

"Ancak sağlıklı çocukların çoğunda hastalık kendiliğinden sınırlı seyredecektir."