Yerebatan Sarnıcı'nın İBB'den alınmasıyla ilgili neler biliniyor?

    • Yazan, BBC News Türkçe
    • Bildirdiği yer, Londra
  • Okuma süresi 3 dk

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) mülkiyetinde bulunan Yerebatan Sarnıcı'nın mülkiyetinin Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne tescil edildiğini açıkladı.

İBB, durumu 1 Nisan'da tapu kayıtlarının incelenmesi sırasında öğrendiklerini açıkladı.

Yazılı açıklamada "süreçle ilgili belediyeye herhangi bir resmi tebligat yapılmadığı, herhangi bir bildirimde bulunulmadığı ve bilinen herhangi bir mahkeme kararı ya da devam eden bir yargı süreci olmadan mülkiyet değişiminin gerçekleştiği" belirtildi.

İBB'den konunun yargıya taşınacağı açıklaması da yapıldı.

CHP Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi'nden yapılan sosyal medya paylaşımında da daha önce Galata Kulesi, Gezi Parkı, Beykoz Sosyal Tesisleri, Beşiktaş İskelesi, Şerefiye Sarnıcı'nın da genel müdürlüğe aktarıldığı hatırlatıldı.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, Gezi Parkı'nın 2018'deki devri sırasında, "mülkiyeti vakıf olup da Vakfına rücu edilmeyenlerin çalışmalarının sürdüğü açıklamasını yapmıştı.

Silivri'de cezaevinde bulunan Ekrem İmamoğlu, gelişme için "Bir "çökme" kararı verildiyse; ne hukuku dinliyorlar, ne adaleti gözetiyorlar ne de kamu vicdanına kulak veriyorlar" açıklaması yaptı.

Yerebatan Sarnıcı, İstanbul'un en çok ziyaret edilen ve en yüksek gelir getiren müzelerinden biri.

Restorasyon çalışmaları İBB tarafından tamamlanan müze 2022 yılında yeniden ziyarete açılmıştı.

İBB'den verilen sayılara göre restorasyonun ardından günlük 1.000 ziyaretçi alan müzenin günlük yaklaşık 10 bin ziyaretçi almaya başladığı savunuldu.

İBB, 2022 yılından bu yana sarnıcın 10 milyondan fazla ziyaretçi ağırladığını belirtti.

7 Nisan 2026 itibarıyla ziyaret ücreti yerliler için 450 TL, yabancılar için 1.950 TL, öğrenciler içinse 90 TL.

19:30-22:00 arasındaki akşam ziyaretleri ise yerliler için 750, yabancılar için 3.000, öğrenciler içinse 400 TL.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı bir yapı.

Müze olarak kullanılan sarnıcın tapusunun müdürlük adına tescil edilmesi, mülkiyetin İBB'den alınarak müdürlüğe aktarılması anlamına geliyor.

Bu devir ile birlikte yapının gelecekteki bakım onarım ve işletme yetkisi de merkezi yönetime geçmiş oluyor.

Hukuki tartışma

Devir işlemi 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi ve Vakıflar Yönetmeliği'nin 178. maddesine dayandırılıyor.

30. madde, vakıf yoluyla meydana gelen ancak zamanla kamu kurumlarının mülkiyetine geçen varlıklar, "mazbut vakfına devredilir" diyor.

Yerebatan Sarnıcı'nın vakıf bağlantıları ile ilgili gerekli kanıtların ortaya koyulmadığını savunan İBB, "bir dava süreci olmadan, idari bir yargı kararı olmadan doğrudan tapu tescili ile Yerebatan Sarnıcı ile ilgili mülkiyet değişikliği yapıldığını" savundu.

Belediye, 20 Kasım 2025'te yapılan yasal düzenlemelerin ardından vakıf bağlantısı ile ilgili değerlendirmelerin kapsamının genişletildiğini savunuyor.

Buna göre İBB, "taşınmazın doğrudan vakıf yoluyla meydana gelmiş olması şartının fiilen esnetildiğini, geçmişte vakıflar tarafından onarım görmek, vakıflar tarafından desteklenmek, herhangi bir dönemde vakıflarla ilişkilendirilebilmenin" tescilde yeterli bulunmaya başlandığını söylüyor.

İBB yazılı açıklamasında da "Bu durum, doğrudan vakıf eseri olmayan bazı taşınmazların da geçmişteki sınırlı müdahaleler veya ilişkiler gerekçe gösterilerek vakıf taşınmazı olarak değerlendirilmesinin önünü açabilecek bir hukuki zemin oluşturmuştur" ifadelerine yer verdi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, Gezi Parkı'nın devri sırasında yaptığı açıklamada "2008'den 2019'a kadar 647 eserin, 2019'dan bu yana ise yine 367 eserin Vakfına dönüştürüldüğünü" açıklamıştı.

Müdürlük, "mülkiyeti vakıf olup da Vakfına rücu edilmeyenlerin ise çalışmaları devam etmektedir" demişti.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, burada da 30. Maddeye referans vermişti:

"2008'de yapılan kanuni düzenleme 'Vakıf yoluyla meydana gelip, her ne suretle olursa olsun Hazine, belediye, özel idareler, köy ve tüzel kişiliğin mülkiyetine geçmiş Vakıf Kültür Varlıkları Mazbut Vakfına Devrolunur' ibaresi yasa ile kanunlaştırılmıştır."

Vakıflar Genel Müdürlüğü nasıl bir yapı?

Vakıflar Genel Müdürlüğü Türkiye'deki vakıfları denetlemekle yükümlü bir kuruluş.

Bu müdürlüğün ana görevleri 227 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de şöyle tanımlanıyor:

  • Vakıf mallarını ekonomik şekilde işletmek, mimari veya tarihi değeri olup yönetimi Vakfa ait olan eski eser yapıları muhafaza ve imar etmek,
  • Vakfa ait müesseseleri gayelerine göre yaşatmak,
  • Vakıf paraları nemalandırmak,
  • Mütevellileri tayin, gerektiğinde azletmek,
  • Görev ve hizmetleri ile bütün vakıfların vakfiyelerinde veya vakfiye yerine geçen Hüccet, Berat, Ferman gibi belgelerden veya vakıf senetlerinde yazılı hayri, sosyal, kültürel ve ekonomik şart ve hizmetleri yerine getirmek,
  • Vakfiyelerde öngörülen hizmetlerin en iyi bir şekilde yerine getirilebilmesini sağlamak için vakıf hükmü şahsiyetini korumak şartı ile gerektiğinde vakıf gayrimenkulleri değiştirerek daha fazla gelir getirici yatırımlara tahsis etmek,
  • Kanun, tüzük ve yönetmeliklerle kendisine verilen diğer görev ve hizmetleri yapmak

Müdürlük vakıflara ait olan taşınmazların kiralanması veya işletilmesinden elde edilen geliri, vakıflarla ilgili faaliyetlerde kullanabilir.