Nobel Barış Ödülü, Gazze savaş suçları soruşturma komisyonu başkanı Navi Pillay'e verildi

Eski BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay, 2026 Nobel Barış Ödülü'nü kazandı.

Güney Afrikalı hukukçu, Eylül 2025'te İsrail'in "Gazze'de soykırım işlediği" sonucuna varan BM soruşturma komisyonuna başkanlık etmişti.

Norveç Nobel Komitesi, Pillay'ı "barışı ve uluslararası hukuku geliştirmeye yönelik çabaları" nedeniyle ödüle layık gördüğünü açıkladı.

Ödül açıklaması sonrası ilk değerlendirmesinde Pillay, Gazze raporuna değinerek, "Yaptığım son iş, orada yaşananları soykırım olarak nitelendiren Gazze raporunu sunmaktı" dedi.

Güney Afrika'nın Durban kentinde doğan Pillay, 1990'ların sonu ile 2000'lerin başında Ruanda Soykırımı Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin başkanlığını yaptı.

Pillay ayrıca, BM İnsan Hakları Konseyi tarafından 2021'de kurulan İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'nda görev aldı.

Soykırım kararının çıktığı dönem BBC'ye konuşan Pillay, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 7 Ekim 2023'te, "Hamas'ın konuşlandığı, saklandığı ve faaliyet gösterdiği o kötü şehirden güçlü bir intikam alacağına yemin etti, onları moloza çevireceğiz" sözüne işaret etmişti.

Bu yılki ödül, Nobel Barış Ödülü'nün verilişinin 126'ncı yılına denk geliyor.

Önceki ödül sahipleri arasında Rahibe Teresa, Malala Yusufzay ve Barack Obama da bulunuyor.

Navi Pillay kimdir?

Güney Afrika'da yoksul bir Hint mahallesinde otobüs şoförü bir babanın kızı olarak büyüyen Navanethem "Navi" Pillay, 1967 yılında Güney Afrika'nın Natal bölgesinde kendi hukuk bürosunu açan ilk kadın oldu.

Apartheid döneminde insan hakları alanında çalışmaya başlayan Pillay, Güney Afrika'da kendi hukuk bürosunu kuran ve Yüksek Mahkeme yargıçlığına atanan ilk beyaz olmayan kadın olarak tarihe geçti.

Apartheid karşıtı çok sayıda kişiyi savunduktan sonra, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne yargıç olarak seçildi.

Mahkemede sekiz yıl görev yaptı, bunun dört yılında başkanlık görevini üstlendi.

Bugün 85 yaşında olan Pillay, yakın zamana kadar BM'nin İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu'nun başkanlığını yürüttü.

Halen, Myanmar'ın soykırım yapmakla suçlandığı davada Uluslararası Adalet Divanı'nda yargıç olarak görev yapıyor.

Pillay geçen sene, "İsrail'in Gazze'de soykırım yaptığı" sonucuna varan araştırma heyetinin başkanlığını yapmıştı.

O dönemde BBC'ye konuşan Pillay, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hükümetinin "tüm Gazze'yi 7 Ekim'den sorumlu tuttuğunu" söylemişti.

İsrail bu sonuçları istikrarlı biçimde reddetti. İsrail Dışişleri Bakanlığı raporu kesin bir dille reddederek, rapor için "çarpıtılmış ve yanlış" ifadelerini kullandı.