Nin dadka tahriibiya, horena maxkamadi u xukuntay oo lagu arkay UK isagoo shaqaynaya, sidee bay ku dhacday?

.
    • Author, Sue Mitchell iyo Ben Milne
    • Role, BBC News
  • Published
  • Waqtiga akhriska: 7 daqiiqo

Nin tahriibiya dadka oo la xukumay, marna loogu yeeray "aabihii" xeryaha muhaajiriinta Faransiiska, ayaa ku nool Leicestershire waxaana la rumeysan yahay inuu magangalyo weydiisanayo isagoo si sharci darro ah ku shaqeynaya, sida ay sheegtay baaritaan ay samaysay BBC.

Twana Jamal waxaa lagu xukumay shan sano oo xabsi ah Faransiiska sanadkii 2016, halkaas oo mas'uuliyiintu ay ku tilmaameen inuu yahay mid ka mid ah tahriibiyeyaasha dadka ee ugu guulaha badan abid.

Dacwad oogayaasha ayaa sheegay in ninkaas u dhashay Kurdiyiinta Ciraaq, oo xilligaas jiray 36 sano, uu kasbaday ilaa £100,000 toddobaadkii markii uu soo galootiga sharci darrada ah ka talaabiyey Kanaalka.

Ka dib markii aan la xiriirnay sanadkan, waxaan raadraacnay oo joogay Jamal tuulada Blaby waxaana aragnay isagoo shaqeynaya, gaari wata isagoo aan haysan shati oo si cad u isticmaalaya magac been abuur ah.

Joogitaanka Jamal ee UK wuxuu keenayaa walaac daran oo ku saabsan sida kontaroolada xuduudaha ee jira ay waxtar u leeyihiin hubinta magangalyo-doonka dambiyada culus ka galay dibadda.

Saraakiisha socdaalka ayaa u sheegay BBC in tan iyo markii UK ay ka baxday Midowga Yurub, ay noqotay mid aad u adag in la hubiyo diiwaannada dambiyada ee ka yimid dalal kale.

Saraakiisha fulinta sharciga ee dhul-weynaha Yurub ayaa sidoo kale noo sheegay in 15 qof oo kale oo tahriibiya dadka, horena loo xukumay ay hadda ku nool yihiin Boqortooyada Ingiriiska iyagoo wata magacyo been abuur ah.

.

Xigashada Sawirka, Getty Images

Ninka loo yaqaano 'Pasha'

Waxaan helnay xog ku saabsan in Jamal, oo ah shakhsi kale oo muhiim ah oo ka tirsan ganacsiga, uu hadda ku nool yahay kana shaqeeyo UK. Waxaa lagu tilmaamay inuu wado gaari BMW ah oo u muuqda "mid aad u taajirsan".

Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

Sida Jaf, Jamal waxaa lala xiriiriyay waxa loogu yeero Ranya Boys, oo ka mid ah tiro yar oo burcad Kurdi ah oo hay'adaha fulinta sharciga Yurub ay sheegeen inay maamulaan dadka isku gudbiya kanaalka 15-kii sano ee la soo dhaafay.

Maxkamadda Jamal ee Faransiiska ayaa na siisay faahfaahin muhiim ah oo ku saabsan taariikhdiisa. Dacwad oogayaashu waxay sheegeen in laga bilaabo qiyaastii 2012 ilaa 2016, uu ka shaqeynayay xerada Grand Synthe ee u dhow Dunkirk, isagoo macaamiishiisa ka qaadayay £4,500-£5,000 si uu uga gudbiyo UK.

Waqtigaas, habka safarka ee ay doorbideen tahriibiyeyaasha ka gudba kanaalka wuxuu ahaa gawaarida xamuulka qaada halkii ay ka ahaan lahaayeen doomo yaryar.

Maxkamaddu waxay sidoo kale maqashay in naanaysta Jamal ee xeryaha ay ahayd "Pasha" - eray Turki ah oo macnihiisu yahay qof darajo sare leh.

Jamaal ayaa maxkamadda Faransiiska ka hor sheegay in kiisa uu ahaa kiis si khaldan loo aqoonsaday, laakiin waxaa lagu helay dambi waxaana loo sheegay inuu wajahayo in dib loogu masaafuriyo Kurdistan Ciraaq ka dib markii la sii daayay.

.

Si kastaba ha ahaatee, inkastoo uu waqti ku qaatay xabsi Faransiis ah, haddana wuxuu galay Boqortooyada Ingiriiska, markii la horkeenayna wuxuu noo sheegay inuu codsaday magangalyo oo uu "wali sugayay".

Waxaa jira caqabado sharci oo dhowr ah oo ka hor imaanaya dambiilayaasha magangalyada ka codsanaya Boqortooyada Ingiriiska. Sharcigu wuxuu leeyahay qof kasta oo 12 bilood ama ka badan ku qaatay xabsi dibadda ah waa inuu la kulmaa diidmo qasab ah.

Si kastaba ha ahaatee, waxay noqon kartaa in diiwaanka dambiga Jamal aan la hubin, ama inuu isticmaalay magac been abuur ah.

Markii lagu maxkamadeeyay Faransiiska, maxkamaddu waxay maqashay in, iyo sidoo kale "Pasha", uu isticmaalay dhowr magac oo kale - aad u badan, sida ay sheegeen dacwad oogayaashu, inuu magaciisa la sheegay ku qori doono koofiyaddiisa baseball-ka si uu u xasuusto cidda uu ahaa.

'Magaalada Annaga ayaa leh'

Waxaan ku soo koobnay raadinta Jamal ilo dhowr ah - mid ka mid ah ayaa ah wicitaan la sameeyay Jamal iyadoo cid kale la iska dhigayo iyo sheekada oo la duubay.

Jamal wuxuu sheegay inuu hadda ku sugan yahay Leicester, wuxuuna ku faanay: "Waan ognahay qof walba oo magaaladan ku nool, magaaladan annagaa leh".

Wuxuu sheegay inuu sameynayay "lacag fiican", wuxuuna u sheegay qofka aanu la xiriirnay inuu shaqo u baahan yahay "ka rarista sigaarka" bakhaar.

Jamal wuxuu sidoo kale qirtay inuu baabuur watay isagoo aan haysan leysan, laakiin wuxuu sheegay inuusan ka walwalsanayn in la baaro ama la qabto.

"Cidna nama taabanayso halkan" ayuu yiri. "Xitaa booliisku kuma joojin doonaan".

Macluumaadkan, waxaan ka raadinay shirkado ku yaal aagga Leicester oo laga yaabo inay la xiriiraan Jamal, waxaanan ka helnay laba suuq oo yaryar Blaby oo ah tuulo ay ku nool yihiin qiyaastii 6,000 oo qof oo ku taal duleedka magaalada.

Suuqyada yaryar, oo labaduba lagu magacaabo Candy Corner, waxay mitir u jiraan dhinacyo ka soo horjeeda wadada weyn (si nasiib darro ah, mid ka mid ah ayaa sidoo kale ku xiga xafiiska doorashada ee Xildhibaanka Deegaanka ee Xisbiga muxaafadka).

Dhowr maalmood bishii hore, waxaan daawanay imaatinka iyo socodka dukaamada midabada dhalaalaya leh, kuwaas oo iibiya cabitaannada vape-ka iyo macmacaanka ilaa fiidkii dambe.

Waxaan wadannay sawika maxkamaddii Jamal ee 2016 ee Faransiiska, taasoo muujinaysa isaga oo ay hareerihiisa joogaan booliis oo xiran jaakadda qaadida culeyska.

Muddo yar ka hor, waxaan aragnay qof u eg oo hadda si qurux badan ugu labisan surwaal jiinis ah iyo wax u eg jaakad cashmere ah.

Si aan u xaqiijinno inuu yahay Jamal, waxaan booqasho qarsoodi ah ku tagnay mid ka mid ah dukaamada uu ka shaqeynayay lacagta, waxaana bilownay wadahadal.

Wuxuu isku sheegay "Sultan", waxaana ogaanay inuu gacantiisa ku sawiray sawir, kaas oo la mid ah mid lagu arkay baraha bulshada ee Jamal (halkaas oo uu isugu yeero Sultan Pasha).

Haddii uu magangalyo dalbanayay ma ahayn inuu shaqeeyo ama uu wado baabuur, laakiin waxaan daawanay isagoo sameynaya labadaba dhowr maalmood.

.

'Dan kama lihi'

Ugu dambeyntii, waxaan Jamal kula kulanay mid ka mid ah dukaamada yaryar, isagoo waddada ka nadiifinaya.

Wuxuu noo sheegay inuusan waligiis wax lug ah ku lahayn tahriibinta dadka oo aan lagu xirin Faransiiska. Jamal wuxuu sheegtay inuu joogay UK tan iyo 2009.

Wuu diiday inuu noo sheego magaciisa, inkastoo uu sheegay in Xafiiska Arrimaha Gudaha iyo hay'adda socdaalka ay ogyihiin.

Markii aan weydiinay sababta uu gaari ugu kaxeynayo isagoo aan haysan leysan ansax ah, jawaabta Jamal waxay ahayd si fudud: "Oo maxaan idiin gaystay?"

Kiiska Jamal ma aha mid gooni ah. Saraakiisha fulinta sharciga ee Yurub waxay noo sheegeen inay og yihiin 15 qof oo tahriibiyayaal ah oo lagu helay dambiyo ka yimid maxkamadaha Faransiiska, Jarmalka iyo Belgium, kuwaas oo ay aaminsan yihiin inay hadda ku nool yihiin UK ayagoo sheeganaya magangalyo magacyo been abuur ah.

Waxaan ka barannay hal nin oo lagu helay Faransiiska, kaasoo hadda ku nool Manchester oo iibinaya baabuur la isticmaalay oo loo maleynayo inuu weli ku lug leeyahay tahriibinta dadka.

Nin kale, oo sidoo kale lagu helay dambi dalka Faransiiska ayaa ku sugan Blackpool. Wuxuu magangalyo ku dalbaday magac been abuur ah wuxuuna ku faanaa baraha bulshada in la siiyay fasax uu ku sii joogo.

Tan iyo xilligii Brexit, UK mar dambe ma laha heshiis xog-wadaag ah oo ay la gashay dalal badan oo Midowga Yurub ah, taasoo ka dhigaysa mid aad u adag in la hubiyo diiwaannada dambiyada iyo socdaalka ee dadka magangalyo doonka ah, sida laga soo xigtay Lucy Morton oo ka tirsan Ururka Adeegyada Socdaalka.

Markii aan sawirkiisa ka soo saarnay maxkamad Faransiis ah sanadkii 2016, ma uusan dafirin inuu isaga yahay. Si kastaba ha ahaatee, markii aan u sheegnay inay caddayn u tahay in la xiray, wuxuu ku jawaabay: "Dan kama lihi."

Jamal sidoo kale wuu beeniyay inuu ka shaqeynayay dukaanka yar ee aan hadda taagannahay, inkastoo aan aragnay isagoo gadaashiisa jooga oo haya lacagta, iyo sidoo kale isagoo alaab ka soo gelinaya dukaanka iyo dibadda.

"Haddii aan awoodno wadaagno xogta deriskeenna ugu dhow, Jarmalka, Belgium, Holland iyo Faransiiska, dheh - markaa, haa, waan ogaan lahayn inay ku heleen xukun ku saabsan tahriibinta dadka" ayay tiri.

Dadka magangalyo doonka ah waxaa laga qaadaa faraha marka ay yimaadaan UK waxaana laga hubiyaa xogta booliiska UK, laakiin kuwani daruuri ma muujin doonaan xukun ka yimid waddan kale.

Xafiiska Arrimaha Gudaha ayaa noo sheegay: "Dhammaan dadka sheeganaya magangalyo doonka waxaa la mariyaa baaritaanno amni oo qasab ah si loo xaqiijiyo aqoonsigooda ujeeddada baaritaanka socdaalka, amniga iyo dambiyada".

Qodobkan waxaa sidoo kale bishii Nofeembar ee la soo dhaafay soo saaray Wasiirka Amniga Xuduudaha, Alex Norris, kaasoo ku daray in si loo ilaaliyo hufnaanta hababka hubinta, faahfaahinta ku saabsan jeegagga "aan si cad loo shaacin".

Xafiiska Arrimaha Gudaha ayaa sii waday inuu sheego in UK ay leedahay "heshiisyo dhowr ah oo ay la gashay waddamo, kuwaasoo suurtogalinaya wadaagista macluumaadka diiwaanka dambiyada", iyo in tallaabada fulinta socdaalka ay hadda marayso heerkeedii ugu sarreeyay taariikhda, iyadoo xarigyada dadka sharci darrada ah ee shaqeynaya uu kor u kacay 83%.