Ko je Endi Barnam, budući britanski premijer

Endi Barnam je na putu da postane 59. premijer Ujedinjenog Kraljevstva pošto je dobio široku podršku u Laburističkoj stranci da preuzme lidersku poziciju posle ostavke Kira Starmera.

On neće biti prvi Endru u Dauning stritu broj 10 u Londonu, gde je sedište britanskog premijera.

Pre njega, davne 1922. godine tamo je bio Endru Bonar Lo.

Ali biće prvi Endi.

Njegov politički brend se zasniva na prijateljstvu i pristupačnosti, a slogan „glasajte za Endija“ doneo mu je mnogo uspeha na biračkim mestima prethodnih godina.

Biće i prvi severnjak na mestu premijera još od Harolda Vilsona 1960-ih i 1970-ih.

Posle Vilsona, neki premijeri su imali severnoengleske korene, ali nijedan od njih nije igrao na tu kartu kao Barnam.

Uživao je u nadimku 'Kralj Severa', koji je dobio pošto je održao energični govor 2020. godine, poručujući da Mančester, čiji je gradonačelnik bio, neće prihvatiti nikakva dalja ograničenja uvedenih zbog pandemije korona virusa.

Ovaj 56-godišnjak dugo je u politici, a njegov uspon na vlast trajao je decenijama.

Prvi put se kandidovao za lidera laburista 2010. godine, a zatim ponovo 2015, kada je daleko zaostao za Džeremijem Korbinom.

Možda bi ostao zapamćen kao crtica u političkoj istoriji da nije 2017. godine odlučio da se kandiduje za prvog gradonačelnika regiona Velikog Mančestera (Greather Manchester), odnosno Mančestera i okolnog područja.

Regionalni gradonačelnici su u to vreme bili neproveren koncept, ali je Barnam tu ulogu iskoristio da izgradi moćnu platformu, neokaljanu londonski-centričnom vestminsterskom politikom, za koju mnogi tvrde da je prezire.

Rani život: Navijač liverpulskog Evertona i ljubitelj grupe The Stone Roses

Rođen u Liverpulu 1970. godine, Barnam je odrastao u Kalčetu, mirnom selu u Češiru.

Njegov otac, inženjer u BT-u (British telecom), i majka, koja je radila na prijemnom odeljenju lekarske ordinacije opšte prakse, bili su vatrene pristalice laburista.

Barnam je rano razvio interesovanje za politiku.

Svojevremeno je izjavio da je još sa 14 godina poželeo da uđe u Laburističku stranku, nakon što ga je dirnula TV drama BBC-ja Boys from the Blackstuff, o životu ljudi zavisnih od socijalne pomoći u Liverpulu.

„Doživotnog navijača Evertona" prijatelji se sećaju kao mladića izuzetno takmičarski nastrojenog, ljubitelja sporta, a igrao je za juniorski kriket tim iz Lankašira.

U lokalnoj rimokatoličkoj opštoj školi, njegov nastavnik engleskog jezika priča kako se kandidovao za laburističkog kandidata na izmišljenim izborima - i pobedio sa velikom većinom.

Barnam i njegova dva brata prvi su u porodici koji su otišli ​​na univerzitet, a Endi je studirao engleski jezik na Kembridžu.

U knjizi „Head North“ (Na sever), Barnam je napisao da ga je „mučio osećaj nepripadanja" na univerzitetu i da se osećao kao „varalica“.

Međutim, kao obožavalac mančesterskih indi bendova, poput The Smiths i The Stone Roses, izjavio je da mu je „interesovanje za mančestersku muziku dalo identitet i prednost“.

Od poslanika do gradonačelnika Mančestera

Posle diplomiranja, počeo je da se bavi novinarstvom, radeći za stručne časopise, među kojima Tank World i Passenger World Management.

U ranim dvadesetim, počeo je da se probija u politici, radeći kao saradnik pokojne Tesi Džovel, tadašnje britanske poslanice, koja će kasnije biti ministarka u vladama Tonija Blera i Gordona Brauna.

Barnam se brzo peo u hijerhariji, postavši specijalni savetnik ministra kulture Krisa Smita, a potom je izabran za poslanika kao predstavnik njegovog rodnog grada Lija, u Velikom Mančesteru, 2001. godine.

Prvo je bio mlađi ministar pod Tonijem Blerom, ali se pridružio kabinetu kao glavni sekretar Trezora, a kasnije sekretar za kulturu i za zdravstvo u vladi Gordona Brauna.

Upravo je kao državni sekretar za kulturu, medije i sport, Barnam bio ismevan na komemoraciji povodom 20. godišnjice tragedije u Hilzborou.

Na stadionu je poginulo 27 navijača Liverpula u opštem metežu 1989. godine.

Kritika i ismevanje podstakli su Barnama da inicira ovo pitanje u vladi, doprinoseći pokretanju druge istrage o tragediji.

Tokom 2010. godine, kada je Gordon Braun podneo ostavku posle poraza laburista na izborima, Barnam se kandidovao za lidera stranke.

Bio je četvrti od pet kandidata, ali je narednih pet godina gradio popularnost u članstvu stranke.

Pet godina kasnije, pokušao je ponovo, ali ga je tada porazio Džeremi Korbin.

Bio je član vlade u senci, kao ministar unutrašnjih poslova, iako su ga mnogo videli kao pripadnika Blerovskog desnocentričnog dela stranke.

Barnamovi stavovi su se sve više pomerali ulevo, podržavajući nacionalizaciju vode i energije.

Nije bio jedan od onih koji su 2016. godine podneli ostavku u znak protesta zbog načina na koji je Korbin vodio vladu i zemlju.

Umesto toga, povukao se 2017. godine da bi se kandidovao za gradonačelnika Velikog Mančestera.

Barnam je pobedio na izborima sa više od 60 odsto glasova, a 2010. godine ponovo je dobio poverenje birača - ovog puta još veću.

'Kralj severa'

Kao gradonačelnik, dobijao je pohvale za promene u saobraćajnom sistemu regiona.

Pod njegovim vođstvom, Veliki Mančester je bio prvo područje u Engleskoj van Londona koje je vratilo autobuski javni prevoz pod kontrolu grada, integrišući ih sa drugim vidovima prevoza pod brendom „Pčelinja mreža“.

Obećavao je i da će iskoreniti beskućništvo do 2020, ali taj cilj nije ispunio.

Njegov ugled i popularnost su dodatno porasli tokom pandemije kovida-19, kada je optužio konzervativnu vladu da se prema severu Engleske odnosi sa „prezirom“ zbog regionalnih ograničenja zaključavanja.

Ovaj sukob mu je doneo nadimak „Kralj severa“.

Barnam je nastavio da „merka" lidersku poziciju u stranci.

Posle majskih izbora, na kojima su laburisti ubedljivo poraženi u Engleskoj, Škotskoj i Velsu, počela je da se ljulja stolica Kira Starmera, a među laburistima se sve više pominjalo ime Endija Barnama.

Uz to, Starmer je bio pod baražnom vatrom zbog slučaja u vezi sa osuđenim seksualnim prestupnikom, Amerikancem Džefrijem Epstinom, sa kojim je blizak bio i lord Piter Mandelson.

A Mandelsona je upravo Starmer imenovao za britanskog ambasadora u Sjedinjenim Američkim Državama.

Mandelson je potom podneo ostavku na mesto poslanika laburista u Domu lordova, gornjem domu britanskog parlamenta.

Pritisnut širokim nezadovoljstvom u stranci, Starmer je u junu 2026. podneo ostavku.

Time je otvorio put Barnamu, koji je isplivao kao najozbiljniji kandidat, da ga nasledi.

BBC na srpskom je od sada i na Jutjubu, pratite nas OVDE.

Pratite nas na Fejsbuku, Tviteru, Instagramu, Jutjubu i Vajberu. Ako imate predlog teme za nas, javite se na bbcnasrpskom@bbc.co.uk