«۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» در آپارات

منتشر شده در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۳ - ۱۶ مه ۲۰۲۴

به روز شده در ۱۲ تیر ۱۴۰۵ - ۳ ژوئیه ۲۰۲۶

زمان مطالعه: ۶ دقیقه

ده سال پیش بود که ناگهان خبر آمد عباس کیارستمی دیگر نیست. کسی که ستایشگر ساده‌ترین لحظه‌های زندگی بود و از دل این لحظه‌ها قصه‌هایی شیرین خلق می کرد به یکباره بار سفر بست. او که هیچ علاقه‌ای به مرگ و جهان پس از آن نداشت، به دلیل یک عمل کوچک جراحی، جان باخت و جهان سینما یکی از بزرگ‌ترین فیلم‌سازان معاصرش را از دست داد.

عباس کیارستمی در قامت فیلمساز، عکاس و شاعر از ساده‌ترین لحظات زندگی، عمیق‌ترین تجربه‌های انسانی را خلق کرد. او۷۶ سال و ۱۵ روز زندگی کرد.

عباس کیارستمی یک مشاهده‌گر تمام عیار بود که بی‌آنکه به روزمرگی در نگاه دچار شود، می‌کوشید از کشف ساده ترین لحظات زندگی و طبیعت لذت ببرد و توانایی این را داشت که به شیوه خاص خود این لذت را با مخاطبان اش به اشتراک بگذارد.

عباس کیارستمی بیش از پنجاه سال از عمر خود را در عرصه تولید آثار هنری مختلف از گرافیک و عکاسی و چیدمان‌های هنری گرفته تا شعر و سینما سپری کرد و حاصل همه این ها به اعتقاد بسیاری رسیدن به یک زبان و بیان سینمایی خاص و منحصر به فرد بود. او نشان داد که فیلم می‌تواند ساده اما عمیق باشد مثل خود زندگی.

آقای کیارستمی با فیلم‌هایش تعریف جدیدی از سینما ارایه داد. او به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین فیلمسازان تاریخ سینما شناخته می‌شود و تاثیر عمیقی بر نسل‌های مختلف فیلم‌سازان در سراسر جهان گذاشته است.

فیلم مستند «۷۶ دقیقه و۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» یک پرتره سینمایی و روایتی متفاوت و از فاصله‌ای خیلی نزدیک با این هنرمند است. هنرمندی که رویکرد خاص‌اش به هنر و زندگی، او را تبدیل به یکی از پرشورترین تحسین‌کنندگان زندگی کرده بود.

این هفته در آپارات فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» ساخته سیف‌اله صمدیان به نمایش در‌می‌آید.

توضیح تصویر، نمایی از فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی»

درباره فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی»

مستند «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» روایتی متفاوت از زندگی و حضور این هنرمند است؛ تلاشی برای ثبت تصویری نزدیک از کسی که جهان را با نگاهی منحصربه‌فرد می‌دید. این فیلم ادای دینی به زیست هنری کیارستمی و تجربه‌ای از همراهی با او در لحظات مختلف زندگی‌اش است. این اثر در سال ۱۳۹۵ ساخته شد و نخستین نمایش جهانی خود را در جشنواره فیلم ونیز ۲۰۱۶ تجربه کرد و پس از آن در بیش از ۱۲۰ جشنواره و مرکز فرهنگی در جهان به نمایش درآمد.

ویژگی فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی»

این اثر مستند، ساختاری غیرمتعارف دارد و از الگوی کلاسیک فاصله می‌گیرد. روایت بر پایه مشاهده شکل گرفته و از هرگونه گفتار توضیحی، مصاحبه‌های مرسوم یا تفسیر مستقیم پرهیز می‌کند حتی بخش‌هایی از آثار سینمایی کیارستمی نیز در آن نمایش داده نمی‌شود. در نتیجه، این تصاویر به‌تنهایی روایت را پیش می‌برند و به تماشاگر امکان می‌دهند تا بدون واسطه، با جهان هنرمندی روبه‌رو شود که مرز میان زندگی و هنر را از میان برداشته بود. فیلم بیش از آن‌که به تحلیل بپردازد، تجربه‌ای از زیستن در کنار کیارستمی را منتقل می‌کند و مخاطبان خود را در میان کسانی جست‌وجو می‌کند که پیش‌تر با آثار او آشنا هستند.

یادداشت کارگردان

"بسیاری از مردم نگاه می‌کنند ولی عده کمی می‌بینند."

این جمله معروف از" آندره کرتژ" عکاس شهیرمجاری‌الاصل است که به تفاوت بنیادین "نگاه کردن" و "دیدن" اشاره می‌کند، تفاوتی که مسئله همیشگی تمامی تصویرسازان بوده و خواهد بود.

... و دقیقا از همین نکته ظریف و کلیدی است که حضور خلاق و بی‌بدیل عباس کیارستمی در عرصه زندگی و جهان تصویر رخ می‌نماید.

کیارستمی در دهه هفتاد زندگی‌اش حتی، گویی جهان را از دریچه چشم کودکی هفت ساله می‌دید؛ پر از تازگی و شگفتی بی‌آنکه به "روزمرگی در نگاه" دچار شود.

این ویژگی، شاید مهمترین خصوصیت فردی کیارستمی در مواجه‌ی لحظه به لحظه با زندگی و رازهای پیدا و ناپیدای هستی باشد، ولی قطعا "خود" بودن و "اوریجینال" ماندن در اخلاق و رفتار اجتماعی و رویکردهای خاص هنری از او چهره‌ای یگانه و ممتاز جهانی ساخته است.

با شناخت فردی و موهبت دوستی حدود سه دهه با عباس کیارستمی، شاهد بودم که تقریبا نزدیک به بیست ساعت از شبانه روز خود را وقف عکاسی، فیلم، شعر و هنرهای روزآمدی همچون ویدیوآرت، چیدمان و امکانات گسترده انقلاب دیجیتال می‌کرد و بارها از زبان او شنیدم که می‌گفت: «بهترین لحظه زندگی‌، زمانی است که صدای بسته شدن چهار درِ ماشین را می‌شنوم و از شهر و مناسبات شهری، به دامن طبیعت پناه می‌برم.»

عنوان فیلم مستند «هفتاد و شش دقیقه و پانزده ثانیه با عباس کیارستمی» که به تعداد سال‌های عمر او اشاره دارد، صرفاً روایتی از زندگی عباس کیارستمی نیست؛ بلکه تلاشی است برای ثبت حضور انسانی که جهان را با نگاهی متفاوت می‌دید. دوربین در این فیلم به دنبال تحلیل یا تفسیر نیست؛ تنها مشاهده می‌کند، همان‌گونه که خود کیارستمی سال‌ها جهان را مشاهده می‌کرد.

فیلم از لحظه‌هایی شکل می‌گیرد که در آن‌ها کیارستمی نه در مقام اسطوره سینما، بلکه به عنوان انسانی کنجکاو، شاعر، عکاس و جست‌وجوگر زندگی دیده می‌شود. او به برف نگاه می‌کند، شعری زمزمه می‌کند، در جاده‌ای دوردست توقف می‌کند و از ساده‌ترین پدیده‌های اطرافش شگفت‌زده می‌شود.

آنچه روایت در این فیلم را متمایز می‌کند، پرهیز از هرگونه گفتار توضیحی و روایتی مستقیم است که به جای مصاحبه‌ها و ستایش‌های مرسوم و حتی بدون نمایش بخش‌هایی از آثار سینمایی او، اجازه می‌دهد خودِ تصاویر از هنرمندی سخن بگویند که مرز میان زندگی و هنر را از میان برداشته بود.

«هفتاد و شش دقیقه و پانزده ثانیه با عباس کیارستمی» بیش از آنکه درباره مرگ باشد، درباره تداوم نگاه است؛ نگاهی که هنوز در جاده‌ها، درختان، باران، سکوت و قاب‌های سینمای معاصر حضور دارد. این فیلم ادای احترامی عاشقانه به هنرمندی است که به ما آموخت چگونه دوباره به جهان نگاه کنیم.

این فیلم مجموعه‌ای از لحظه‌های کشف است؛ لحظه‌هایی که او در برابر طبیعت، نور، شعر و انسان‌ها قرار می‌گیرد و هر بار جهان را از نو می‌بیند. امیدوارم تماشاگر نیز در این مسیر، نه فقط با یک فیلمساز بزرگ، بلکه با انسانی روبه‌رو شود که شور زندگی را در ساده‌ترین چیزها پیدا می‌کرد.

این فیلم ادای دینی است به دوستی، به خاطره و به هنرمندی که هنوز نگاهش در جهان جاری است.

مردی که همواره، جهان را از دریچه چشم کودکی هفت ساله می‌دید...

توضیح تصویر، سیف‌اله صمدیان، فیلمساز - پوستر فیلم «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی»

درباره کارگردان

این مستند ساخته سیف‌اله صمدیان، عکاس و مستندساز است. او سال ۱۳۳۲ در ارومیه به دنیا آمد و از سال ۱۳۴۷ فعالیت خود را در عکاسی آغاز کرد و از سال ۱۳۵۷ به مستندسازی روی آورد.

او به‌عنوان مدیرمسئول مجله «تصویر» و یکی از چهره‌های فعال در حوزه هنرهای تصویری شناخته می‌شود و در طول سال‌ها با آثار خود در عرصه‌های بین‌المللی حضور داشته است. صمدیان کارگردانی و تصویربرداری بیش از ۴۰ فیلم کوتاه، نیمه‌بلند و بلند مستند را در کارنامه دارد و در سه فیلم عباس کیارستمی نیز به‌عنوان مدیر فیلمبرداری با او همکاری کرده است. «۷۶ دقیقه و ۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی» حاصل بیش از سه دهه همراهی و همسفری او با کیارستمی است.

خلاصه فعالیت‌های هنری کارگردان:

سیف‌اله صمدیان – عکاس، فیلمبردار و مستندساز

- ۱۳۳۲ متولد ارومیه

- ۱۳۴۷ شروع عکاسی

-۱۳۵۷ شروع فیلمسازی مستند

-۱۳۵۵ فارغ التحصیل رشته ترجمه و ادبیات انگلیسی

- ۱۳۷۰ مدیر مسئول و سردبیر مجله تصویر از سال

-۱۳۸۲ دبیرجشن تصویرسال وجشنواره فیلم تصویر از سال

-کارگردانی بیش از چهل فیلم کوتاه و بلند مستند از جمله:

ایستگاه سفید، تهران ساعت ۲۵، بم؛ روز سوم روز دهم، روزی روزگاری در مراکش، ۷۶ دقیقه و۱۵ ثانیه با عباس کیارستمی، کیارستمی مشغول کار است ...

- تصویربرداری سه فیلم عباس کیارستمی: آ.ب.ث.آفریقا، پنج و جاده‌ها

- نمایش آثار در بینال استانبول، بینال شارجه، تیت گالری لندن، موزه هنرهای معاصر وين، موزه ويكتوريا وآلبرت در لندن، موزه هنرهای معاصر تهران، مرکز فرهنگی ژرژپمپیدو در پاریس ...

- عضویت در هیئت داوران جشنواره های عکس و فیلم داخلی و خارجی

- گردآوری و انتشار کتاب‌های متعدد هنرهای تصویری

- برگزاری ورک شاپ های عکاسی و فیلمسازی در ایران و خارج از کشور