چرا ویدئوی مصاحبه رضا پهلوی با رویترز خبرساز شد؟

به‌تازگی انتشار ویدئوی کوتاهی از یک مصاحبه بلند شاهزاده رضا پهلوی با خبرگزاری رویترز، بحث و جدل‌های بسیاری در شبکه‌های اجتماعی به دنبال داشت. آقای پهلوی در این ویدئو به پرسشی درباره اظهارات پیشین خود در مورد ارتباط با اعضایی از سپاه و بسیج و دعوت آنها به جدایی از حکومت پاسخ می‌دهد.

منتقدان آقای پهلوی گفتند توضیحات او در این بخش از مصاحبه درباره تماس‌ با شماری از نیروهای حکومتی، با اظهارات پیشین او درباره ارتباط گسترده با نیروهای نظامی و امنیتی و پیوستن هزاران نفر از آنها به پلتفرم «همکاری ملی» همخوانی ندارد.

در پی بازتاب گسترده این ویدئو، دفتر رضا پهلوی با انتشار بیانیه‌ای نوشت: «این کلیپ بریده شده و خارج از بستر اصلی مصاحبه منتشر شده است و بازتاب‌دهنده تمامی مواضع و راهبرد شاهزاده در خصوص جدایی افراد از جمهوری اسلامی نیست.»

بر اساس توضیح این دفتر، آقای پهلوی در بخش منتشرشده از مصاحبه با رویترز درباره تماس‌های اولیه و غیررسمی خود با افرادی در نهادهای حکومتی و نظامی سخن می‌گفت؛ تماس‌هایی که به گفته این دفتر، بعدها با راه‌اندازی پلتفرم «همکاری ملی» شکل سازمان‌یافته‌تری پیدا کرد و «هزاران نفر از نیروهای حکومتی و نظامی در آن ثبت‌نام کردند».

خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۹ تیرماه (۲۰ ژوئیه) این مصاحبه را از صفحات خود حذف کرد. رویترز از شمار زیادی از مشترکان و رسانه‌هایی که از تولیداتش استفاده می‌کنند خواست از این ویدئو استفاده نکنند.

رویترز دلیل این اقدام را «انتشار پیش از ویراستاری و بررسی» عنوان کرد.

رویترز درباره چرایی حذف این مصاحبه به بی‌بی‌سی فارسی گفت که «با هیچ فشار یا درخواستی از طرف دفتر رضا پهلوی برای حذف این مصاحبه مواجه نبوده است» و مصاحبه روز جمعه بار دیگر در دسترس قرار خواهد گرفت.

آقای پهلوی چه گفته بود؟

در این مصاحبه، آقای پهلوی که بارها از ارتباط با نیروهای «ناراضی» در دستگاه‌های امنیتی، نظامی و انتظامی ایران و آنچه «ریزش نیروها» در بدنه حکومت می‌خواند سخن گفته بود، در پاسخ به پرسش خبرنگار رویترز درباره چگونگی و زمان آغاز این ارتباطات توضیح می‌دهد.

رضا پهلوی در این مصاحبه که اصل آن به زبان انگلیسی است، می‌گوید: «من کم‌کم شروع کردم به دریافت پیام‌های مستقیمی در شبکه‌های اجتماعی؛ از عناصری که می‌گفتند، مثلا، من یک بسیجی در مشهد هستم، یا من عضو سپاه پاسداران در فلان منطقه هستم، ما از این حکومت متنفریم، با آن نیستیم، دنبال فرصتی هستیم که از آن جدا شویم.»

آقای پهلوی این تماس‌ها را «غیررسمی» توصیف می‌کند و در توضیح اظهارات قبلی‌اش درباره جدایی نیروهای امنیتی و نظامی می‌گوید: «وقتی به رسانه‌ها گفتم که با افرادی از این دست در ارتباط هستم، منظورم در همین زمینه بود. این‌طور نبود که با فرماندهی سپاه در ارتباط باشم؛ اصلا چنین چیزی نبود.»

این کلیپ که نزدیک به ۵۰ ثانیه است، به سرعت و به طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی پخش شد.

در واکنش، منتقدان شاهزاده رضا پهلوی این بخش از مصاحبه را با اظهارات پیشین او مقایسه کردند و با بازنشر مصاحبه‌ها و سخنان قبلی او، گفتند که توضیحات او در این مصاحبه با ادعاهای پیشینش درباره ارتباط با نیروهای حکومتی و نظامی سازگار نیست. از جمله اینکه او در مرداد ۱۴۰۴، در گفت‌وگو با پولیتیکو، گفته بود «۵۰ هزار تن» از نیروهای حکومتی و نظامی از حکومت جدا شده و به پلتفرم «همکاری ملی» برای تغییر حکومت پیوسته‌اند.

در همان مصاحبه آقای پهلوی تاکید می‌کند که تعداد دقیق، نیاز به راستی‌آزمایی دارد که روند دشوار و زمان‌بری است اما «تیم او در تلاش است با عناصر کلیدی در نیروهای نظامی، شبه‌نظامی و امنیتی ایران ارتباط برقرار کند.»

آقای پهلوی همچنین در هشتم تیر ۱۴۰۴، در پیامی ویدئویی گفته بود برای ارتباط مستقیم نیروهای نظامی، انتظامی، امنیتی و دولتی با خود و تیمش «یک کانال امن» اینترنتی ایجاد کرده است. او تاکید کرده بود دعوت او تنها شامل آن دسته از نیروهایی می‌شود که «دستشان به خون مردم آلوده نیست.»

آقای پهلوی سپس از نظامیان و نیروهای امنیتی خواست برای برقراری ارتباط امن، «کیوآر کد» یک «شبکه امن» را که در برنامه زنده یکی از شبکه‌های فارسی‌زبان خارج کشور نمایش داده می‌شد، اسکن کنند.

این اظهارات شاهزاده رضا پهلوی هم در آن زمان و هم طی ماه‌های بعد، واکنش‌های زیادی داشت و منتقدین این موضوع را مطرح می‌کردند که چرا او با اطمینان دادن به مردم درباره ریزش نیروها، فراخوان داد.

در جریان اعتراضات روزهای ۲۸ و ۲۹ دی‌ماه سال گذشته، شمار بسیار زیادی از معترضان توسط نیروهای امنیتی و انتظامی کشته شدند.

بیانیه دفتر رضا پهلوی درباره نیروهای جدا‌ شده

دفتر آقای پهلوی می‌گوید تماس‌های اولیه و غیررسمی او با افرادی که خود را اعضای بسیج، سپاه و دیگر نهادهای حکومتی معرفی می‌کردند، بعدها با راه‌اندازی پلتفرم «همکاری ملی» در تابستان ۱۴۰۴ شکل سازمان‌یافته‌تری پیدا کرد.

در بیانیه آمده است که پس از راه‌اندازی این پلتفرم، «ده‌ها هزار نفر از سراسر نهادهای سیاسی، نظامی و اداری ایران در آن ثبت‌نام کردند. هزاران نفر از آنان عضو نیروهای مسلح بودند».

بر اساس این بیانیه، «برخی دیگر در نهادهای مدنی سمت داشتند. در میان آنان، مقام‌های ارشد حکومتی و نظامی نیز بودند که هویتشان با استفاده از کارت‌های شناسایی ملی تأیید شده بود. برخی دیگر از اعضای نیروهای مسلح بودند که بعدتر در خیزش ۸ و ۹ ژانویه کشته شدند».

بی‌بی‌سی فارسی امکان راستی‌آزمایی مستقل این موضوع را ندارد. با توجه به ماهیت امنیتی این ارتباطات، دفتر آقای پهلوی نیز شواهدی منتشر نکرده است که امکان تایید مستقل این ادعاها را فراهم کند.

بی‌بی‌سی فارسی همچنین نتوانسته است شواهد مستقلی برای تأیید ادعاهای مطرح‌شده در این بیانیه درباره ثبت‌نام هزاران نفر از اعضای نیروهای مسلح در پلتفرم «همکاری ملی» و تمایل آنها به جدایی از حکومت، به دست آورد. در جریان اعتراضات سراسری و نیز جنگ اخیر ایران با آمریکا و اسرائیل نیز شواهد مستقلی از چنین روندی به‌طور عمومی منتشر نشده است. با این حال، با توجه به ماهیت امنیتی چنین ارتباطاتی، نبود شواهد علنی لزوما به معنای نبود آنها نیست و بی‌بی‌سی فارسی نمی‌تواند صرفا بر این اساس، اظهارات مطرح‌شده در این بیانیه را تایید یا رد کند.