تاسې د وېبسایټ داسې بڼه ګورئ چې یوازې متن لري او لږ انټرنېټ کاروي. که غواړئ عکسونه او ویډیوګانې وګورئ، نو د وېبسایټ اصلي (لومړنۍ) بڼې ته ورشئ.
د وېبسایټ اصلي بڼې ته مې وروله
د وېبسایټ دې بڼې په اړه چې ډېر انټرنېټ نه مصرفوي نور معلومات دلته موندلای شئ.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ یو ځل بیا له ایرانه وغوښتل چې د سه شنبې تر ټاکلي وخته تړون ته ورسېږي او خبرداری یې ورکړ که د شخړې د پای ته رسولو لپاره هوکړه ونه شي، نو "یو بشپړ تمدن به نن شپه له منځه ولاړ شي". ټرمپ پر خپله خواله رسنۍ "ټروت سوشل" یوه پیغام کې وویل: "یو بشپړ تمدن به نن شپه له منځه ولاړ شي او هېڅکله به بېرته راژوندی نه شي. زه نه غواړم داسې پېښ شي، خو ډېر امکان لري چې دا به وشي."
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرةپ ګوښ کړی که ایران د هرمز تنګي بېرته پرانیستلو ته غاړه کېنږدي، نو د ایران زېربناوې به بشپړې ویجاړې کړي.
هغه دا ګواښ د دوشنبې په ورځ (اپرېل شپږمه) کړی او د سهشنبې شپې تر ۱۲ بجو ګرینویچ وخت) پورې یې ضربالاجل ورته ټاکلی، خو د هغه ضربالاجلونه مخکې هم بدل شوي دي.
هغه خبرداری ورکړی چې امریکا ایران په یوه شپه کې له منځه وړلی شي.
د ټرمپ تازه ګواښونو او ایران ته د امریکا د ځمکني ځواک د احتمالي استولو په اړه، د ایران د پارلمان د مشر محمد باقر قالیباف په ګډون د دغه هېواد ځینو لوړپوړو چارواکو اعلان کړی چې د "ځانقربانولو" لپاره یې نوملیکنه کړې ده.
ښاغلي قالیباف پخپل نامه یوه ثبت کړې فورمه هم خپره کړې ده.
نن د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان هم پر اېکس لیکلي:"تر دې دمه له ۱۴ میلیونو ډېر مېړني ایرانیان چمتو شوي چې د ایران د دفاع لپاره سرښندنې ته ځانونه چمتو کړي دي. زه هم د ایران لپاره ځانقرباني کولو ته چمتو وم او یم".
په ایران کې د (جانفدا) یا ځانقربانولو په نوم یو کمپاین پیل شوی، چې خلک پکې په انلاین بڼه نوملیکنه کوي.
لا تر اوسه روښانه نه ده چې دا یو نوی ځواک دی که یوازې یو انلاین کمپاین.
واشنګټن پوسټ د خبریالانو د پوښتنو پر مهال له جي ډي وانس وپوښتل چې ایا کوم نوی معلومات لري چې وښيي د امریکا او ایران ترمنځ یوې هوکړې ته رسېدل شوني دي که نه؟
وانس په ځواب کې وویل چې امریکا په ایران کې خپل نظامي اهداف "په بنسټیز ډول" بشپړ کړي دي. هغه زیاته کړه چې د جګړې د پای ته رسېدو بڼه په ایرانیانو پورې اړه لري او د دې جګړې د ختمېدو لپاره "دوه لارې" شته.
لومړۍ لاره دا ده چې "ایرانیان پرېکړه وکړي چې یو عادي هېواد شي، نور به د تروریزم مالي ملاتړ نه کوي او د نړۍ د سوداګرۍ او راکړې ورکړې د سیسټم برخه به ګرځي."
وانس وايي، بله لاره دا ده چې "که ایرانیان د خبرو مېز ته رانشي.. نو په ایران کې به اقتصادي وضعیت خورا ډېر خراب پاتې شي."
د ایران د اسلامي انقلاب ساتونکو ځواک ویلي چې دوی د سعودي عربستان د الجبیل په سیمه کې یو پټروکیمیايي کمپلکس په نښه کړی دی، دا خبره د ایران دولتي خبري اژانس ایرنا خپره کړې ده.
په اعلامیه کې ویل شوي چې دا کار یې د دوشنبې په ایران کې د پیټروکیمیايي فابریکې د ویشتل کېدو په ځواب کې کړی دی.
دا راپور وروسته له هغه خپور شو چې د اېاېفپي خبري اژانس مخکې د الجبیل په کمپلکس د برید خبر ورکړی و او ویلي یې وو چې د پېښې له ځایه له یوې سرچینې سره یې مستقیمه اړیکه نیولې ده.
د سرچینې په وینا، په دغه برید کې په کمپلکس کې اور ولګېد او د زورورو چاودنو غږونه واورېدل شول.
د ورځې په پیل کې، څو ایراني رسنیو لکه فارس، نور او تسنیم هم د اور لګېدو راپور ورکړی و او یوه ویډیو یې خپره کړې وه چې ادعا یې کوله کمپلکس کې اور بل شوی دی.
بيبيسي نه ده توانېدلې چې دا ادعاوې په خپلواکه توګه تایید کړي او د سعودي عربستان چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ یو ځل بیا له ایرانه وغوښتل چې د سه شنبې تر ټاکلي وخته تړون ته ورسېږي او خبرداری یې ورکړ که د شخړې د پای ته رسولو لپاره هوکړه ونه شي، نو "یو بشپړ تمدن به نن شپه له منځه ولاړ شي".
ټرمپ پر خپله خواله رسنۍ "ټروت سوشل" یوه پیغام کې وویل: "یو بشپړ تمدن به نن شپه له منځه ولاړ شي او هېڅکله به بېرته راژوندی نه شي. زه نه غواړم داسې پېښ شي، خو ډېر امکان لري چې دا به وشي."
هغه د ضربالاجل په اړه بیان کې زیاته کړه: "موږ به دا نن شپه معلومه کړو، دا به د نړۍ د اوږد او پېچلي تاریخ له تر ټولو مهمو شیبو یوه وي."
ایران رسنیو د سیمه ییزو چارواکو له خولې ویلي، د سه شنبې په ورځ راپور ورکړ چې د تهران ګاونډي البرز ولایت کې د بریدونو له امله لږ تر لږه ۱۸ کسان وژل شوي، چې دوه ماشومان دي.
د البرز مرستیال والي ویلي چې دا امریکایي-اسرائیلي بریدونه پر استوګنځایونو شوي. هغه زیاته کړه: "زموږ ۱۸ وګړي وژل شوي، چې دوه پکې ماشومان دي"، دا راپور د "ميزان آنلاین" (د قضایي ځواک اړوند) او د فارس خبري اژانس خپور کړی.
چارواکي وايي په دې برید کې ۲۴ نور کسان ټپیان شوي.
برید د سهار په لومړنیو ساعتونو کې شوی.
ایراني حکومت په وروستیو ورځو کې د جګړې د قربانیانو د تازه شمېر راپور نه دی خپور کړی.
د پوښښ د محدودیتونو له امله، د فرانسې خبري اژانس (AFP) په خپلواکه توګه د برید ځایونو ته لاسرسی نه لري چې د قربانیانو دقیق شمېر تایید کړي.
د بشري حقونو د فعالانو امریکا مېشتي "هرانا" اژانس ته د اپریل پر شپږمه راپور ورکړی چې لږ تر لږه ۳۵۹۷ کساان وژل شوي، چې پکې ۱۶۶۵ ملکي وګړي او لږ تر لږه ۲۴۸ ماشومان شامل دي او همدارنګه ۱۲۲۱ پوځیان او د ۷۱۱ نورو کسانو هویت لا نه دی مشخص شوی.
د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، پر خارج ټاپو، چې د خلیج فارس په سیمه کې د ایران د تېلو د صادراتو اصلي مرکز دی، څو بریدونه شوي دي.
تر دې دمه د زیانونو جزییات او د برید د شدت اندازه لا نه ده څرګنده.
د ایران "فارس" خبري اژانس په وینا، د اسرائیلي پوځ له خبرداري وروسته په مشهد ښار کې د اورګاډي خدمات لغوه شوي دي. اسرائیل ایراني وګړو ته ویلي وو چې "اورګاډي کې سفر مه کوئ ځکه چې "ستاسې ژوند په خطر کې دی".
د مشهد والي ویلي اورګاډي به تر بلې خبرتيا پورې بند وي، دا کار د احتیاط لپاره شوی.
خبرپاڼه وايي د هغو مسافرو لپاره چې خپل سفر نه شي ځنډولی، د سړک لارې (موټر یا بس) بدیلې لارې موجودې دي.
په کویت کې د ایران سفیر سه شنبې پر خلیجي هېوادونو بېړنی غږ وکړ، باید داسې یوه ډیپلوماتیکه لاره ومومي چې د سیمې په اړه د "ناورین" مخه ونیسي، په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ د ضربالاجل وروستۍ ورځ نژدې کېږي.
محمد توتونجي فرانس پرس خبري اژانس ته وویل: "موږ هیله لرو چې د سیمې ټول هېوادونه خپلې ډیپلوماتیکې او سیاسي سرچینې وکاروي چې د سیمې د دې ډول ناورین مخنیوی وکړي."
دا غوښتنه د ایران له خوا په هغو څو ساعتونو کې شوې چې د ټاکل شوې وروستۍ نېټه یې (د سه شنبې له ماښام) مخکې ده. ټرمپ خبرداری ورکړی و چې یا به د "قبول وړ تړون" لپاره موافقه وشي، یا به هغه خپلې ګواښنې پیل کړي او پراخ بریدونه به وکړي چې ډېر تمرکز به د ایران پر کورنیو زېربناوو او ملکي تاسیساتو وي.
د ایران د اسلامي انقلاب ساتونکي ځواک "سپاه" د سیمې ګاونډیو هېوادونو ته خبرداریو رکړی چې نور یې صبر پای ته رسېدلی او اعلان یې کړی چې د امریکا او د هغې د ټلوالو او ملګرو هېوادونو پر زېربناوو به بریدونه وکړي او ګواښ یې کړی چې د سیمې د تېلو او ګازو رسول به څو کاله وځنډول شي.
په ورته وخت کې، ایران پر اسرائیلو نور توغندي توغولي او د اسرائیل پوځ وايي دفاعي سیستمونو یې ددغو توغندیو د شنډولو هڅه وکړه.
د اسرائیلو د "خلکو ساتندوی امر" په نامه دفتر ویلي، هغه خلک چې د توغندیو له وېرې پټنځایونو ته تللي وو، اوس له خوندي ځایونو بهر راوتلی شي.
بيبيسي وریفا پر هغو انځورونو او وېډیوګانو تاییدولو بوخته ده چې د تهران پر مهرآباد نړیوال هوايي ډګر د دویمې پرلهپسې شپې د راپور شوو بریدونو څرنګوالی ښيي.
تایید شوي عکسونه او ویډیوګانې لږ تر لږه څلور ځایه اورونه او لوګي ښيي چې له مهرآباده پورته کېږي.
دا تصویرونه لومړی ځل آنلاین د سه شنبې په ورځ شاوخوا ۰۱:۰۰ ښکاره شول او بي بي سي وریفای وتوانېد چې د ورڅېرمه یوه جومات او یوې لوړپوړې ودانۍ په پېژندلو د دوی د اخیستو ځای تایید کړي.
د دغو کلیپونو څرګندیدل د تېرې یکشنبې ورځې له بریدونو وروسته تایید شوي ویډیوګانو له څرګندېدو سره تړاو لري، چې د اسرائیل پوځ په دوشنبه وویل، په مهرآباد او د ایران پلازمېنه کې په دوو نورو هوايي ډګرونو کې یې "ډېر شمېر د ایران د هوايي ځواک الوتکې او هلیکوپترې" په نښه شوې دي.
د ترکیې دولتي رسنۍ وايي، استانبول ښار کې د اسرائیلو کونسلګرۍ ته نژدې په ډزو درې تنه وژل شوي او دوه پولیس ټپیان شوي دي.
ډزې د استانبول بیسکیتاس/لیونت سیمه کې شوی چې د اسرائیلو کونسلګري هم پکې ده.
لا روښانه نه ده چې د برید موخه کونسلګري وه او که نه. تر اوسه د برید مسؤلیت چا نه دی منلی.
تایید شوې ویډیو ښيي چې د تهران په مرکزي سیمه کې یوه برید د شریف ټکنالوژۍ پوهنتون ودانۍ د دوشنبې په ورځ زیانمنه کړې ده.
یاده ویډیو، چې له لمر ختو مخکې ثبت شوې، د ازادۍ پر سړک پراته د پوهنتون د جومات په شاوخوا کې د خټو او ویجاړو ښکارندويي کوي.
له اېپي نیوز سره په خبرو کې د اقتصاد پروفیسور محمد وصال ویلي چې توغندي د پوهنتون د معلوماتو مرکز او د ډیټا مرکز هدف و، چې د پوهنتون د وېب خدمتونو د بندېدو لامل شوی.
د ایران د ننه دوو سرچینو بيبيسي ته هم ویلي چې له برید وروسته د پوهنتون رسمي وېبپاڼه بنده وه.
د ایران لومړي مرستیال ولسمشر محمدرضا عارف د برید په اړه وویل چې دا "د ټرمپ د لېونتوب او ناپوهۍ نښه" ده. د امریکا حکومت د برید مسؤلیت نه دی منلی او موږ په خپلواکه توګه نه پوهېږو چې د برید تر شا څوک وو.
په داسې حال کې چې اسرائیل په ایران کې پر نورو ځایونو د برید راپور ورکوي، د امریکا د مرکزي قوماندې مرکز (سېنټکام) وایي، د فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې یې دا بریدونه ترسره کړي دي.
په تازه معلوماتو کې ویل شوي چې له ۱۵۵ ډېرې ایراني بېړۍ یې زیانمنې یا له منځه وړې دي.
سېنټکام وایي هغه هدفونه چې دوی پرې بریدونه کړي، پکې د ایران د اسلامي انقلاب ګارډ مرکزونه، هوايي دفاعي سیستمونه، د بالستیک توغندیو ځایونه او د ایران سمندري ځواک بېړۍ او اوبتلونه شامل دي.
بل لور ته، د بشري حقونو یوې فعالې خبري رسنۍ راپور ورکړی چې په ایران کې د امریکا او اسرائیلو د بریدونو له پیل راهیسې له ۳۵۰۰ ډېر کسان وژل شوي، چې لږ تر لږه ۱۶۶۵ یې ملکي وګړي دي.
سعودي چارواکو د احتياطي ګام په توګه د سعودي عربستان او بحرین ترمنځ پرغځېدلی مرکزي لویه لاره، "پاچا فهد پل"، چې د پینځو ساعتونو لپاره په لنډمهاله توګه تړل شوی و، اوس بېرته پرانیستلی دی.
د پاچا فهد ادارې په یوه ویناپاڼه کې ویلي دي چې " د احتياطي ګام په توګه د پاچا فهد پر پل د موټرو تګ راتګ په لنډمهاله توګه ځنډول شوی و."
دغه پل شاوخوا ۲۵ کیلومتره اوږدوالی لري چې سعودي عربستان له بحرین سره نښلوي.
د فرانسې خبري اژانس د یوې سیمه ییزې سرچینې پر حواله راپور ورکړی چې د ایران له لوري د شپې ناوخته پر سعودي عربستان د بریدونو یوه ناتار کې د الجبیل ښار په یوه پراخه صنعتي سیمه کې یو پيټروکیمیکل کمپلیکس په نښه شوی و، چې له هغې وروسته دغه پل وتړل شو.
دا برید له هغه څو ساعته وروسته وشو کله چې په عسلويه کې پر همدې بڼه بنسټونو برید شوی و.
د سرچینو په وینا، د سعودي بیسک انډسټریز کارپوریشن (SABIC) پر تاسیساتو د برید په پایله کې اور ولګېد او " د چاودنو غږونه تر لیرې ځایونو پورې اورېدل شوي."
الجبیل د سعودي عربستان یو لوی صنعتي ښار دی هلته چې فولاد، پټرول، پيټروکیمیکل محصولات، لبریکینټ او کیمیاوي سرې تولیدېږي.
اسرائیلي ځواکونو په ایران کې خلکو ته خبرداری ورکړی چې نن (سه شنبه) له اورګاډي کار وانخلي.
په یوه پوسټ کې چې د پوځ د فارسي ژبې په خواله رسنیو خپور شوی، خلکو ته په ایران کې ویل شوي: "ستاسو د امنیت لپاره" په ټول هېواد کې "تر ۲۱:۰۰ د ایران وخت پورې له اورګاډي کارولو او سفر کولو ډډه وکړئ".
دا هم زیاتوي چې "په اورګاډو کې او د رېل پټلۍ ته نژدې حضور مو ژوند له خطر سره مخامخوي".
دا خبره وروسته له هغې شوې چې ټرمپ ګواښ کړی که د ایران حکومت د سه شنبې تر ۲۰:۰۰ (چهارشنبه ۰۱:۰۰ پورې د هرمز تنګي له لارې ازاد تګ راتګ ته اجازه ورنهکړي، نو هغه به د ایران پر ملکي بنسټونو بریدونه وکړي.
په هغو تازه معلوماتو کې چې تېره شپه خپاره شوي، اسرائیلي پوځ ویلي چې دوی د هوايي بریدونو یوه لړۍ بشپړه کړې چې هدف یې په تهران کې د حکومت اړوند "بنسټونه" وو او هغه کسان یې وژلي چې دوی د حزب الله غړي بللي دي.
په جلا توګه، پوځ دا هم ویلي چې دوی هغه توغندي شنډ کړي چې د ایران له خوا د اسرائیلو پر لور توغول شوي وو.
د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر په خپلو وروستیو معلوماتو کې ويلي، په ایران کې د تاوتریخوالي خپرېدو سره دلته بشري وضعیت مخ په خرابېدو دی.
یاده ډله وايي چې د مارچ د ۱۷مې او د اپریل د ۳مې ترمنځ، د ملکي وګړو مرګژوبله په چټکۍ سره لوړه شوې، په هوایی ډګرونو، روغتونونو، استوګنځایونو، بازارونو، ښوونځیو، صنعتي ځایونو او کلتوري میراث ځایونو باندې د بریدونو راپورونه ورکړل شوي دي.
د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر وايي، د جګړې له پیله د مارچ تر ۳۰مې پورې په ایران کې:
له ۲۱۰۰ ډېر ملکي وګړي وژل شوي دي
نژدې ۳۰ زره ټپيان شوي دي
له ۳.۸ ملیون ډېر خلک "اغېزمن" شوي دي
د جګړې له پیله د اپرېل تر لومړۍ نېټې پورې، له ۱۱۵زره څخه ډېر ملکي واحدونه زیانمن شوي دي.
یاده اداره دا هم وايي، "په مهمو زیربناوو او صنعتي ځایونو باندې بریدونو د برېښنا، اوبو او مخابراتو په ګډون اساسي خدمات ګډوډ کړي دي، چې د سملاسي او اوږدمهاله چاپېریال او روغتیا خطرونو د زیاتوالي لامل شوي دي."
د قطر لومړي وزير شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم الثاني ويلي چې د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره د تلیفوني خبرو پر مهال یې د هر لوري لخوا د ملکي زیربناوو په نښه کول غندلي دي.
د قطر د بهرنیو چارو وزارت پر ټولنیزو رسنیو ويلي، دواړو مشرانو د روانو کړکېچونو او په سیمه باندې د هغوی د اغېزو په اړه خبرې کړې دي.
د راپورونو له مخې، د تلیفوني خبرو اترو په ترڅ کې، د قطر لومړي وزير پر قطر او نورو ګاونډیو هېوادونو د ایران د بریدونو په اړه ناخوښي څرګنده کړې، په ځانګړې توګه هغه هېوادونه چې "په جګړه کې بې طرفه پاتې شوي دي."
د بهرنیو چارو وزارت په وینا، "هغه پر دې هم ټینګار وکړ چې د ملکي زیربناوو او عامه سرچینو په نښه کول د منلو وړ نه دي" او په ټولو شرایطو او ټولو اړخونو له خوا دا ډول کړنې یې وغندلې.
د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان د دوشنبې په ورځ اسرائیل په منځني ختیځ کې د جګړې د پایته رسولو لپاره د هڅو په کمزوري کولو تورن کړ.
نوموړي وويل، انقره به د اوربند لپاره هر فرصت تعقيب کړي.
ښاغلي اردوغان د ترکیې په پلازمېنه کې د کابینې له اونیزې غونډې وروسته وویل، "زموږ هیله دا ده چې دا غیرقانوني، بې معنی او د ټول بشریت لپاره ډېره ګرانه جګړه بايد ژر تر ژره پای ته ورسېږي."
رجب طیب اردوغان دا هم وویل چې ترکیې د اوربند لپاره ډېپلوماټیکې هڅې ګړندۍ کړې دي. نوموړي زیاته کړه، "لکه څنګه چې جګړه دوام لري، موږ خبرداری ورکړی چې د جګړې اور نورو هېوادونو ته هم خپرېدلی شي."
د ترکیې خبري اژانسونو راپور ورکړی چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د دوشنبې په ورځ په انقره کې د امریکا له سفیر ټام باراک سره ليدلي دي.
