Колумбиядагы жер титирөөдөн өлгөндөрдүн саны 132 кишиге жетти

Колумбияда акыркы жылдардагы эң катуу жер титирөөлөрдүн биринен кийин кеминде 132 адам каза болуп, өзгөчө кырдаал жарыяланды. Каза болгондордун саны дагы өсүшү мүмкүн. Урандылардын алдында калгандарды издөө иштери жүрүп жатат.

Колумбиянын Геологиялык кызматынын маалыматына караганда, магнитудасы 7,4 болгон жер титирөө жергиликтүү убакыт боюнча саат 07:34тө (Бишкек убактысы боюнча саат 18:34тө) Чоко провинциясында, 103 чакырым тереңдикте болгон. Жер титирөө өлкөнүн батышындагы жүздөгөн чакырымга созулган кеңири аймакта сезилген.

Каза болгондордун көбү Колумбиянын кофе өстүрүүчү аймагындагы Перейра шаарында катталган. Ага жакын шаарлар жана Валье-дель-Каука аймагы да катуу жабыркаган.

Жер титирөөнүн очогу Чоко провинциясындагы Сан-Хосе-дель-Пальмар кыштагына жакын жерде болгон. Бирок жергиликтүү мэр Леон Фабио Марин Монкаданын айтымында, айылга кирип-чыга турган жолдор жабыркаганына карабастан, ал жерде, бактыга жараша, адам өлүмү же жаракат алгандар катталган эмес.

Колумбиянын Борбор шаарлар ассоциациясы дүйшөмбү күнү жаңыртылган билдирүүсүндө жер титирөөдөн 480ден ашуун адам жаракат алганын маалымдады.

Жер титирөөнүн очогунан болжол менен 55 чакырым алыстыкта жайгашкан Перейра шаарында кыйроолордун бири катталган.

Би-Би-Си текшерген видеолордо шаардын башкы аянты — Боливар аянтында кеминде бир имараттын урап түшкөнү көрүнөт. Көп адам чогулган аянтта урандылар менен чаң сапырылып калган.

Жергиликтүү бийлик Перейранын метрополия аймагында кеминде 40 адам каза болгонун, 65 имарат ураганын билдирди. Алардын 15инде адамдар урандылардын алдында калышы мүмкүн.

Перейрадан болжол менен 160 чакырым түштүктө жана жер титирөөнүн очогунан 200 чакырымдай алыстыкта жайгашкан Кали шаарында 32 имарат ураган.

Лондондон келген 29 жаштагы Дэн Катлер өнөктөшү менен чоң саякатка чыгып, Колумбияда эки айдан бери жүрөт. Учурда ал Калиде.

Жер титирөөдөн ойгонгон Катлер Би-Би-Сиге: "Мен буга окшогон нерсени эч качан башымдан өткөргөн эмесмин", — деди.

"Пижамаларыбыз менен сыртка чуркап чыктык. Мейманканада олуттуу конструкциялык зыян жок, бирок дубалдарда жаракалар пайда болуп, сыры менен шыбагы сыйрылып түшүптүр", — деди ал.

Манисалес, Кибдо, Медельин шаарларында, ошондой эле Чоко жана Валье-дель-Каука аймактарында да адам өлүмү тууралуу маалыматтар түштү.

Манисалесте кеминде эки адам каза болду.

Би-Би-Синин Дүйнөлүк кызматына сүйлөп берген Анхелика Авила Манисалестеги мейманканада болгонун айтты.

Анын айтымында, жер титирөө башталганда дубалдарда жаракалар пайда болгон.

"Баары кыйкырып жатышты... Коңшу имараттардан чаң чыгып жатканын көрдүм, дубалдардан кирпичтер кулап жатты", — деди ал.

Манисалестен чыккан журналист жана метеоролог Луис Фелипе Молина жер титирөө учурунда үйүндө болгон. Анын үйү жер титирөөнүн очогунан болжол менен 150 чакырым алыстыкта жайгашкан.

Ал буга чейинки жер титирөөлөрдөн улам шаарда "сейсмикалык туруктуулук боюнча абдан катуу курулуш нормалары" бар экенин, ошондуктан анын имараты жер титирөөгө туруштук бере алганын айтты.

"Менде 450 китеп бар, алардын бир нечеси гана текчелерде ордунда калды. Айнектер сынып, адамдардын кыйкырганын угуп жаттык", — деди ал Би-Би-Синин испан тилдүү кызматына.

"Бул өтө коркунучтуу жана үрөй учурган окуя болду", — деп кошумчалады ал.

Өлкөнүн авиация бийлиги Перейра, Манисалес, Кибдо, Армения, Картаго жана Буэнавентура шаарларындагы бир нече аймактык аэропорт жабыркаганын билдирди.

Борбор калаа Боготада дарактар жана светофорлор катуу силкинген. Имараттарда жаракалар пайда болгону тууралуу маалыматтар бар, бирок азырынча шаардын инфраструктурасына олуттуу зыян келтирилгени кабарлана элек.

Жер титирөөнүн силкинүүсү коңшу Венесуэла, Эквадор жана Панамага чейин сезилген.

Бул жер титирөө эки айга жетпеген убакыт мурун Венесуэланын түндүгүн катуу кыйратып, 6 300дөн ашуун адамдын өмүрүн алган эки жер титирөөдөн кийин болду.

Колумбиянын президенти Абелардо де ла Эсприэлья өлкөдө улуттук кырсык абалын жарыялады. Бул чечим бийликке өзгөчө кырдаалга жооп кайтаруу үчүн, анын ичинде бюджеттик каражаттарды кайра бөлүштүрүү үчүн атайын ыйгарым укуктарды берет.

Жума күнү гана кызматка киришкен жаңы президенттин алдында анын президенттик мөөнөтүн аныктап коюшу мүмкүн болгон олуттуу сыноо дароо эле пайда болду.

Президент каза болгондордон тышкары 1 500дөн ашуун үй жабыркаганын билдирди.

Кырсыктын масштабы айкын боло баштаган сайын дүйнө лидерлери Колумбияга колдоо көрсөтүүгө даяр экенин билдиришти.

АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио жер титирөөнүн кесепетине "тыкыр көз салып жатканын" жана "колдоо көрсөтүүгө даяр" экенин айтты. Ал эми Евробиримдиктин жетекчиси Урсула фон дер Ляйен куткаруу иштеринде ЕБнин "Коперник" спутниктик системасы колдонулуп жатканын билдирди.

Сальвадордун президенти Найиб Букеле Колумбия элине тилектештигин билдирип, куткаруу иштерине кызматкерлерди жана жабдууларды жөнөтүүнү сунуштады.

АКШнын Геологиялык кызматынын маалыматына караганда, магнитудасы 7 баллга жакын болгон силкинүүнү болжол менен 1,5 миллион адам сезген.

Кызматтын билдирүүсүндө бул сыяктуу тереңдеги жер титирөөлөр, адатта, жер бетине жакыныраак болгон жер титирөөлөргө караганда кооптуулугу азыраак экени айтылат.

Бирок мындай жер титирөөлөр имараттарга зыян келтире тургандай энергия бөлүп чыгарышы мүмкүн. Ошондой эле кийинки силкинүүлөрдүн саны азыраак, бирок күчтүүрөөк болушу ыктымал.