IKIBIRIRAHO, Amerika na Iran bemeranyije ku gahenge k'ibyumweru bibiri gafite ibisabwa hamwe no gufungura umuhora wa Hormuz
Pakistan ivuga ko izakira ibiganiro by’impande zombi ku wa gatanu, mu gihe Tehran ivuga ko ako gahenge kazashoboka “niba ibitero kuri Irani bihagaritswe”.
Ingabo za Israel zivuga ko zahagaritse ibitero kuri Iran ariko ko zizabikomeza muri Liban
Ahavuye isanamu, Anadolu via Getty Images
Insiguro y'isanamu, Ingabo za Israel zagabye ibitero byo mu kirere mu karere ka Dahieh ko mu murwa mukuru Beirut wa Libani, ku itariki ya 5 Mata (4) mu 2026
Ingabo za Israel (IDF) zivuga ko zahagaritse
gutera Iran, ariko ko zizakomeza ibikorwa (operations) bya gisirikare muri Libani.
Mu itangazo yasohoye,
IDF ivuga ko “yarangije urukurikirane rw’ibitero muri Irani” ndetse ko ubu yatanze
agahenge “hakurikijwe amabwiriza” y’ubutegetsi bwa politike.
IDF yongeyeho ko yiteguye
“byo ku rwego rwo hejuru gusubiza byo kwirwanaho habayeho kubirengaho uko ari
ko kose” kwibasira Israel.
Ariko, ku mutwe witwaje intwaro wa Hezbollah ufashwa na Irani wo muri Libani, iryo
tangazo rivuga ko “IDF ikomeje ibikorwa [operations] byo ku butaka bigambiriye”
ahantu runaka.
Israel: Umukuru w'abatavuga rumwe n'ubutegetsi avuga ko Netanyahu yatsinzwe
Ahavuye isanamu, EPA/Shutterstock
Insiguro y'isanamu, Yair Lapid utavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Israel avuga ko Netanyahu yatsinzwe
Umukuru w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi muri Israel, Yair Lapid, yanenze uburyo Benjamin Netanyahu yitwaye mu ntambara nyuma yuko uwo Minisitiri w’intebe wa Israel asohoye itangazo mu ijoro ryacyeye rishyigikira agahenge katangajwe na Perezida w'Amerika Donald Trump.
Ibiro bya Netanyahu bivuga ko aka gahenge k’ibyumweru bibiri katarimo Libani, nubwo Iran na Pakistan byombi byavuze ko Libani iri muri ayo masezerano.
Lapid yavuze ko ibi ari “akaga ka politiki” kuri Israel.
Yagize ati: “Israel ntiyari no ku meza y’ibiganiro igihe hafatwaga ibyemezo birebana n’ishingiro ry’umutekano w’igihugu cyacu.”
Yakomeje agira ati: “Igisirikare cyakoze ibyo cyasabwe byose, abaturage bagaragaje ukwihangana kudasanzwe, ariko Netanyahu yaratsinzwe muri politike, yaratsinzwe mu igenamigambi, kandi ntiyageze ku ntego n'imwe mu zo we ubwe yihaye.”
Umukuru wa ONU yashimye agahenge ko mu burasirazuba bwo hagati
Ahavuye isanamu, EPA
Insiguro y'isanamu, António Guterres ubwo yari ari i Beirut muri Libani mu kwezi gushize
Umunyamabanga mukuru w’Umuryango w’Abibumbye
(ONU) António Guterres yishimiye “itangazwa na Leta Zunze Ubumwe [z’Amerika] na Irani ry’agahenge k’ibyumweru bibiri”,
nkuko umuvugizi we yabivuze.
Itangazo ry’umuvugizi
rigira riti: “[António Guterres] Arasaba impande zose ziri muri iyi ntambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati kubahiriza
inshingano zazo zo mu mategeko mpuzamahanga no gukurikiza ingingo z’agahenge mu
rwego rwo guharurira inzira amahoro arambye kandi yuzuye mu karere.”
Guterres yavuze ko
ashimira byimazeyo ibikorwa bya Pakistan n’ibindi bihugu mu gutuma agahenge
kagerwaho.
Abanya-Iran bateraniye i Tehran nyuma y'itangazwa ry'agahenge
Ahavuye isanamu, EPA
Abanya-Iran bateraniye mu murwa mukuru Tehran bitwaje amabendera n'amafoto y'umutegetsi w'ikirenga wa Iran Mojtaba Khamenei nyuma yuko hatangajwe agahenge.
Uko abantu bakiriye aka gahenge muri Iran biratandukanye, nkuko bivugwa na Khashayar Joneidi, umunyamakuru wa BBC mu ishami ritangaza amakuru mu rurimi rw'Igi-perse, uri i Washington.
Hari umwuka wo kwiruhutsa ubu kubera ko ingomero zitanga amashanyarazi zitazagabwaho ibitero. Ariko ku bantu batavuga rumwe n'ubutegetsi, bagomba kongera guhangana na bwo, kandi ubu burushijeho kugira uburakari.
Ibitero birakomeje nubwo Amerika na Iran byatangaje agahenge
Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Roketi zagaragaye hejuru y'umujyi wa Netanya, muri Israel, nyuma yuko Perezida wa Amerika Donald Trump avuze ko yemeye gusubika igitero ku bikorwa remezo bya Iran
Ibitero byatangajwe mu bihugu byinshi nyuma y'uko agahenge gatangajwe.
Muri Iran:
Ibitangazamakuru byo muri Amerika, bisubiramo amagambo y'umutegetsi wo muri Israel, byatangaje ko Israel igikomeje kugaba ibitero kuri Iran kugeza mu gitondo cyo ku wa gatatu.
Ibi bibaye nubwo uko bigaragara ibiro bya perezida w'Amerika - byitwa White House - byahamirije ibiro ntaramakuru AFP ko Israel na yo yemeye amasezerano y'agahenge.
Israel yavuze ko yemera agahenge ariko "katarimo Libani".
Muri Israel:
Ibitero byatangajwe i Yerusalemu/Yeruzalemu, aho abanyamakuru ba BBC bari muri uwo mujyi bavuga ko bumvise kandi bakanyeganyezwa n'ibiturika byinshi. Hari n'ubutumwa bwo kuburira abaturage bwatanzwe.
Muri Bahrain:
Minisiteri y'umutekano mu gihugu yatangaje ko “inzogera yavugijwe”, isaba abaturage gushaka aho bikinga.
Muri Qatar:
Minisiteri y'ingabo ya Qatar yatangaje ko misile zari zigiye muri icyo gihugu zahagaritswe zitaragerayo.
Muri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE):
Minisiteri y'ingabo ya UAE yatangaje ko igihugu “kirimo guhangana n'ibitero bya misile n'indege zitarimo abapilote [drone] biturutse muri Iran”.
Muri Saudi Arabia/Arabie Saoudite:
Mu masaha macye ashize, abashinzwe ubwirinzi bw'abaturage muri Saudi Arabia batanze amabwiriza nibura abiri yo kwitwararika. Ku kuburira kwa mbere, nyuma hatanzwe ubutumwa bwemeza ko nta kibazo kiriho, nkuko byatangajwe ku mbuga nkoranyambaga z'ubuyobozi bw'ubwirinzi bw'abaturage bwa Saudi Arabia ndetse n'umunyamakuru wa BBC uri mu murwa mukuru Riyadh.
Trump avuga ko agahenge k'Amerika na Iran ari 'intsinzi yuzuye'
Ahavuye isanamu, Getty Images
Perezida w’Amerika Donald Trump avuga ko
nta gushidikanya guhari ko Amerika yageze ku “ntsinzi yuzuye”, nyuma yo kwemeranya
na Irani agahenge k’ibyumweru bibiri.
Mu kiganiro yagiranye
n’ibiro ntaramakuru AFP nyuma yo gutangaza ako gahenge, yavuze ko muri ayo
masezerano gahunda ya Irani yo gutunganya uranium “izitabwaho neza cyane”.
Ati: “Iyo bitaba ibyo
sinari kuba nemeye.” Nta makuru arambuye yatanze ku kuntu bizagendekera iyo
uranium.
Abajijwe niba azasubira
ku bikangisho bye bya mbere byo gusenya ingomero z’amashanyarazi za gisivile za
Irani hamwe n’amateme yayo ya gisivile igihe ayo masezerano yaba adakurikijwe, yavuze
gusa ati: “Ibyo uzabyibonera.”
Trump, biteganyijwe ko agirira uruzinduko mu Bushinwa mu kwezi gutaha
aho azahura na Perezida w’Ubushinwa Xi Jinping, yagize ati: “Numva ko ari yego”,
ubwo yari abajijwe niba Ubushinwa bwaragize uruhare mu gutuma inshuti yabwo
Irani yemera ako gahenge.
Amerika na Iran bemeranyije ku gahenge k'ibyumweru bibiri gafite ibisabwa hamwe no gufungura umuhora wa Hormuz
Ahavuye isanamu, Getty Images
Perezida w’Amerika Donald
Trump avuga ko nyuma y’ibiganiro n’ubutegetsi bwa Pakistan hazabaho agahenge
hagati y’Amerika na Iran niba Iran yemeye ko ingendo ziba mu muhora wa Hormuz.
Yagize ati: “Nemeye guhagarika
kumisha ibisasu no gutera Iran mu gihe cy’ibyumweru bibiri.”
“Aka kazaba ari
AGAHENGE k’impande ebyiri!”
Mu butumwa bwe ku rubuga nkoranyambaga rwe rwa Truth Social, Trump yakomeje
avuga ko azemera agahenge k’ibyumweru bibiri “kagengwa no kuba Repubulika ya
Kisilamu ya Irani yemera BYUZUYE, AKA KANYA, kandi MU MUTEKANO GUFUNGURA
Umuhora wa Hormuz.”
Mu itangzo yasohoye ku
rubuga nkoranyambaga rwa X mu izina ry’inama y’ikirenga y’umutekano ya Irani, Minisitiri
w’ububanyi n’amahanga wa Irani Abbas Araghchi yagize ati: “Niba ibitero kuri
Irani bihagaritswe, Ingabo zacu Zikomeye zizahagarika ibikorwa [operations] byazo
by’ubwirinzi.”
Ahavuye isanamu, Reuters
Insiguro y'isanamu, Abantu bateraniye mu murwa mukuru Tehran wa Iran mu kwishimira amasezerano y'agahenge k'ibyumweru bibiri
Yongeyeho ko mu gihe cy’ibyumweru bibiri, bizaba bishoboka kunyura mu muhora wa Hormuz mu mutekano, ku buhuzabikorwa bw’ingabo za Irani ndetse hanazirikanwa neza aho ubushobozi bw’ibya tekinike bugarukira.
Minisitiri w’intebe wa Pakistan Shehbaz Sharif yatangaje ku rubuga nkoranyambaga rwa X ko Irani n’Amerika byemeye agahenge gatangira aka kanya, “karimo na Libani n’ahandi” ndetse ko Pakistan izakira ibiganiro by’impande zombi ku wa gatanu mu murwa mukuru Islamabad.
Israel yavuze ko ishyigikiye agahenge ariko “ntikarimo Libani”.
Intambara y’Amerika-Israel na Irani yatangiye ku itariki ya 28 Gashyantare (2) uyu mwaka.