Perezida wa Djibouti yatsindiye manda ya gatandatu itari yarigeze ibaho ku majwi 97.8%

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images
- Umwanditsi, Ibrahim Aden
- Igikorwa, Umunyamakuru mu ishami rya BBC ry'Igi-somali
- Igihe co gusoma: iminota 2
Perezida wa Djibouti Ismaïl Omar Guelleh yatsinze amatora ku majwi 97.8%, bimugumisha ku butegetsi bw'icyo gihugu giherereye mu gace k'ingenzi cyane ko mu ihembe ry'Afurika kuri manda ya gatandatu, nkuko ibyavuye mu matora by'ibanze bibigaragaza.
Mohamed Farah Samatar, umukandida wenyine wari uhatanye na we, yabonye amajwi 2.19%, muri ayo matora benshi mu batavuga rumwe n'ubutegetsi banze kwitabira.
Guelleh, w'imyaka 78, umaze imyaka 27 ku butegetsi, yari yasezeranyije kuva ku butegetsi, ariko yongera kwiyamamaza nyuma yuko itegekonshinga rivuguruwe mu Gushyingo (11) mu mwaka wa 2025 hagamijwe gukuraho imyaka ntarengwa 75 ku bakandida perezida.
Mu kwiyamamaza kwe, Guelleh yibanze ku kuba yaratumye Djibouti ikomeza kugira umutekano mu gihe ibindi bihugu byo mu karere, no mu Burasirazuba bwo Hagati, byari byaribasiwe n'intambara.
Djibouti, igihugu kiri ku Bunigo bwa Bab el-Mandeb, ni inzira yerekeza ku muhora wa Suez, imwe mu nzira zigendwa cyane ku isi z'amato atwaye ibicuruzwa.
Amerika, Ubushinwa, Ubufaransa, Ubutaliyani n'Ubuyapani bifite ibigo bya gisirikare muri icyo gihugu.
Guelleh ni we Perezida wa kabiri wenyine Djibouti imaze kugira kuva ibonye ubwigenge mu mwaka wa 1977 ku Bufaransa bwayikolonizaga.
Abakuru b'amashyaka y'ingenzi atavuga rumwe n'ubutegetsi – barimo na Daher Ahmed Farah – banze kwitabira amatora ya perezida guhera mu mwaka wa 2016, bavuga ko nta mudendezo wo gukora politike uri muri icyo gihugu.
Guelleh yishimiye intsinzi ye ari mu rugo iwe, avuga ko ari intsinzi ku gihugu cyose.
Abategetsi bavuze ko abantu barenga 80% by'abiyandikishije gutora muri ayo matora yabaye ku wa gatanu, batoye.
Samatar, wari umukandida w'ishyaka rito ridafite imyanya mu nteko ishingamategeko, nta cyo aratangaza.
Ibyavuye mu matora by'ibanze byatangajwe na minisiteri y'ubutegetsi bw'igihugu ariko biracyacyeneye kwemezwa n'abacamanza bo mu kanama ko kurinda iremezo ry'itegekonshinga, mbere yuko Guelleh ashobora kurahizwa ku yindi manda y'imyaka itanu.
Amatora yo mu mwaka wa 2021 na yo yayatsinze ku majwi nk'ayo arenga 98%.
Mu mwaka wa 2010, inteko ishingamategeko ya Djibouti yakuyeho manda ntarengwa, ndetse igabanya igihe manda za perezida zimara, ziva ku myaka itandatu zishyirwa kuri itanu.
Inteko ishingamategeko yanashyizeho imyaka 75 nk'imyaka ntarengwa ku bakandida, nyuma ihindura itegekonshinga mu Gushyingo (11) mu 2025 kugira ngo Guelleh ashobore kongera kwiyamamaza.













