فرستاده ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان کار خود را آغاز کرد؛ چالش‌های او در کابل چه خواهد بود؟

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۴ دقیقه

رباب فاطمه، نماینده ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان، به کابل رفته و کار خود را آغاز کرده است.

این دومین دیپلمات زن در پنج سال گذشته است که رهبری نمایندگی ملل متحد در افغانستان را بر عهده می‌گیرد.

منابعی در ملل متحد به بی‌بی‌سی گفته‌اند که او شنبه (۲۵ میزان) وارد کابل شده و فعالیت خود را آغاز کرده است. به گفتهٔ این منابع، قرار است خانم فاطمه نخستین دیدار خود را با امیرخان متقی، وزیر خارجهٔ حکومت طالبان، داشته باشد.

همزمان با سفر او، معاون رئیس‌الوزرای حکومت طالبان، طی نشستی در کابل از یوناما خواست که به گفتهٔ او در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود «بی‌طرف» بماند.

رباب فاطمه جانشین روزا اوتونبایوا شده است. خانم اوتونبایوا از سال ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ نمایندهٔ ویژهٔ دبیر کل ملل متحد برای افغانستان بود و پیش از آن نیز به‌عنوان نخستین رئیس‌جمهور زن و وزیر امور خارجهٔ قرقیزستان فعالیت کرده بود.

چالش‌های نمایندهٔ جدید دبیر ملل متحد در کابل

بر اساس قطعنامهٔ شورای امنیت، نمایندگی ملل متحد در افغانستان (یوناما) سه مأموریت اصلی دارد: تعامل سیاسی با حکومت طالبان، بررسی و ثبت مسائل مربوط به حقوق بشر، و هماهنگی کمک‌های بین‌المللی.

اکنون بیش از یک سال می‌گذرد که به کارمندان زن افغان اجازهٔ ورود به دفاتر ملل متحد داده نمی‌شود. انتظار می‌رود خانم فاطمه پیش از هر چیز، دربارهٔ ممنوعیت کاری کارمندان زن افغان، با مقامات حکومت طالبان گفت‌وگوی مستقیم داشته باشد.

ملل متحد بارها تأکید کرده است که نبود کارمندان زن بومی بر روند امدادرسانی تأثیر منفی گذاشته است، چرا که ارائه‌ خدمات به زنان نیازمند باید توسط زنان انجام شود. این یک چالش کلیدی برای خانم فاطمه خواهد بود تا حاکمان فعلی افغانستان را به لغو این تصمیم ترغیب کند.

بر اساس آخرین آمارها، بیش از ۲۰ میلیون نفر در افغانستان به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند و فرصت‌های شغلی نیز محدود است. برای نمایندهٔ ویژهٔ جدید ملل متحد در افغانستان، متقاعد کردن مقامات طالبان به نرمش در سیاست‌هایشان پیرامون حقوق بشر و زنان جهت جلب کمک‌های بیشتر، چالش بزرگی خواهد بود.

موضوع مهم دیگر، تعامل سیاسی با حکومت طالبان است. قرار است در اواسط ماه دسامبر، خانم فاطمه گزارش سه ماههٔ خود را به شورای امنیت ملل متحد ارائه دهد.

او طبق مأموریت خود باید از وضعیت حقوق بشر در افغانستان به شورای امنیت گزارش دهد. تقریباً هر بار که گزارش‌های یوناما دربارهٔ وضعیت بشری و زنان در افغانستان منتشر شده، حکومت طالبان از آن ابراز نارضایتی کرده است. حکومت طالبان انتظار دارد که محدودیت‌های سفری اعمال‌شده بر رهبران‌شان لغو شود و گزارش‌های یوناما در این زمینه نقش مهمی ایفا می‌کند.

امروز (یکشنبه ۲۶ میزان)، ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیس‌الوزرای حکومت طالبان، طی نشستی در کابل از یوناما خواست که به گفتهٔ او در گزارش‌ها و تحلیل‌های خود «بی‌طرف» بماند.

او گفت: «این عادلانه نیست که در گزارش‌ها، دستاوردهای اقتصادی و امنیتی افغانستان نادیده گرفته شود و مانند یک طرف متخاصم، فقط به دنبال جنبه‌های منفی باشند.»

نشست‌های مهم

مهم‌ترین نشست پیش روی رئیس جدید ملل متحد در کابل، نشست هماهنگی کمک‌ها دربارهٔ افغانستان خواهد بود که در پایان این هفته در دوحه برگزار می‌شود.

منابعی در ملل متحد به بی‌بی‌سی گفته‌اند که قرار است خانم فاطمه از طریق ویدیوکنفرانس در این نشست سخنرانی کند. ریاست این نشست که تحت عنوان «گروه تماس افغانستان» برگزار می‌شود، بر عهدهٔ یوناما و اتحادیهٔ اروپاست و نمایندگان نهادهای مختلف ملل متحد، کشورهای کمک‌کننده، بانک جهانی و فعالان مدنی در آن شرکت دارند.

«گروه تماس افغانستان» در سال ۲۰۲۲ ایجاد شد و هدف آن هماهنگ‌کردن کمک‌های بین‌المللی برای وضعیت بشری، پناهجویان بازگشته و افراد نیازمند در افغانستان است.

رباب فاطمه کیست؟

رباب فاطمه که شهروند بنگله‌دیش است، بیش از ۳۰ سال تجربه در سطح ملی و بین‌المللی دارد. او پیش‌تر معاون دبیرکل و نمایندهٔ ارشد ملل متحد در امور کشورهای کمترتوسعه‌یافته، کشورهای در حال توسعهٔ محصور در خشکی و دولت‌های کوچک جزیره‌ای در حال توسعه است.

او از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ سفیر و نمایندهٔ دائم بنگله‌دیش در ملل متحد بود. خانم فاطمه نخستین زنی بود که در سال ۲۰۲۲ به ریاست کمیسیون صلح و آشتی منصوب شد. وی همچنین نایب‌رئیس هفتادوهفتمین دورهٔ مجمع عمومی ملل متحد بود.

رباب فاطمه به‌عنوان یک دیپلمات حرفه‌ای، از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ سفیر بنگله‌دیش در جاپان بود و همچنین در نمایندگی‌های بنگله‌دیش در نیویارک، جینوا، بیجنگ و کلکته و نیز در وزارت امور خارجه در مسئولیت‌های مختلفی خدمت کرده است.

وی همچنین به‌عنوان مشاور منطقه‌ای سازمان بین‌المللی مهاجرت در امور جنوب و جنوب‌غرب آسیا، مشاور منطقه‌ای تغییر اقلیم و مهاجرت فعالیت کرده و از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ به‌عنوان نمایندهٔ منطقه‌ای جنوب آسیا کار کرده است. او همچنین از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷ رئیس بخش حقوق بشر در دبیرخانهٔ «کشورهای همسود» در لندن بوده است.

رباب فاطمه علاوه بر زبان مادری‌خود (بنگالی)، به زبان‌های انگلیسی، هندی و اردو نیز صحبت می‌کند.