کشف ۹۷ میلیون سند تازه از «عملیات‌های شبانه» نیروهای ویژهٔ بریتانیا در افغانستان

وزارت دفاع بریتانیا گفته است که پیدا شدن ۹۷ میلیون سند، بیش از سه سال پس از آغاز تحقیقاتی دربارهٔ اتهام ارتکاب جنایت جنگی توسط نیروهای ویژهٔ بریتانیا در افغانستان، یک «ناکامی تأسف‌بار» بوده است.

این اعتراف پس از آن مطرح شد که لرد جاستس هدن-کیو، رئیس هیئت تحقیق، پیدا شدن این اسناد را «نگران‌کننده» و «خبری فوق‌العاده غیرعادی» توصیف کرد.

این تحقیقات مستقل در سال ۲۰۲۲ برای بررسی اتهام‌های مربوط به کشتن افراد توسط اعضای نیروهای ویژهٔ هوایی بریتانیا در فاصلهٔ سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ آغاز شد.

این اتهام‌ها به عملیات‌هایی موسوم به «حملات شبانه» علیه طالبان مربوط می‌شود. این هیئت تاکنون هیچ نتیجه‌ای منتشر نکرده است.

وکلای وزارت دفاع بریتانیا روز جمعه به جلسه‌ای فراخوانده شدند تا توضیح دهند چرا این اسناد مربوط به دورهٔ مورد بررسی، زودتر پیدا نشده بودند.

پس از هر عملیات شبانه، اعضای نیروهای ویژه و نیروهای پشتیبانی از اجساد افراد کشته‌شده عکس می‌گرفتند و موبایل‌ها و دیگر وسایل را برای استفادهٔ استخباراتی جمع‌آوری می‌کردند.

عذرخواهی وزارت دفاع بریتانیا

هدن-کیو گفت به دلیل افشای این موضوع و «شیوهٔ نسبتاً سهل‌انگارانه‌ای» که وزارت دفاع بریتانیا هیئت او را در جریان گذاشته بود، «اقدامی استثنایی» انجام داده و این جلسه را فراخوانده است.

استیون گری، وکیل مدافع وزارت دفاع بریتانیا، گفت این وزارت «به دلیل کوتاهی صورت‌گرفته عذرخواهی می‌کند.»

او گفت: «این ناکامی در زمینهٔ ارتباطات بود، نه در زمینهٔ انجام کار.» او افزود که وزارت دفاع با «هزینهٔ بسیار زیاد» در حال بررسی اسناد در چندین سامانهٔ کمپیوتری و رده‌های مختلف اطلاعاتی است.

گری همچنین گفت این وزارت اقداماتی را روی دست گرفته است تا در آینده موارد مشابهی رخ ندهد.

وکلای خانواده‌های آسیب‌دیده گفتند «حیرت‌آور» است که این اسناد در چنین مرحلهٔ دیرهنگامی از کار هیئت تحقیق پیدا شده‌اند.

وزارت دفاع می‌گوید در میان فایل‌های تازه، هزاران سند را شناسایی کرده که ممکن است به تحقیقات مرتبط باشند. این اسناد شامل تصاویری نیز هستند که به نظر می‌رسد در جریان شماری از عملیات‌های نیروهای ویژه که هیئت تحقیق در حال بررسی آن‌ها است، گرفته شده باشند.

با این حال، وزارت دفاع تأکید کرده است که بخش بزرگی از مطالب پیدا‌شده، به موضوعات مورد بررسی این هیئت ارتباطی ندارند.

هیئت مستقل تحقیق دربارهٔ افغانستان به بی‌بی‌سی گفته است که تاکنون هیچ‌یک از این اسناد تازه را دریافت نکرده است.

«عملیات‌های شبانه» بازداشت فرماندهان طالبان

نیروهای ویژهٔ هوایی بریتانیا در جریان جنگ افغانستان، عملیات‌های شبانهٔ بازداشت را در بخش‌های مختلف این کشور انجام می‌دادند. این عملیات‌ها که «عملیات بازداشت هدفمند» نامیده می‌شد، برای هدف قرار دادن فرماندهان طالبان و بمب‌سازان و همچنین جمع‌آوری اطلاعات بیشتر دربارهٔ شبکه‌های شورشی انجام می‌شد.

کارشناسان عدلی اکنون این تصاویر را بررسی می‌کنند تا ببینند آیا روایت نیروهای ویژه از آنچه در جریان عملیات‌ها رخ داده، با شواهد مربوط به گلوله‌ها و تیراندازی که در عکس‌ها دیده می‌شود، مطابقت دارد یا نه.

این تحقیقات پس از سال‌ها گزارش‌دهی برنامهٔ پانورامای بی‌بی‌سی آغاز شد. این برنامه شواهدی را منتشر کرد که نشان می‌داد نیروهای ویژهٔ بریتانیا عمداً افرادی را که تهدیدی ایجاد نمی‌کردند، از جمله کودکان و بازداشت‌شدگانی که دست‌بند زده شده بودند، در جریان عملیات‌ها کشته‌اند.

هیئت تحقیق پیش از این اظهارات مقام‌های ارشد نظامی بریتانیا را نیز شنیده است که گفته‌اند باور داشتند نیروهای ویژه، غیرنظامیان افغان را به‌گونهٔ فراقانونی کشته‌اند.

همچنین نگرانی‌هایی دربارهٔ محرمانه بودن فعالیت‌های این نیروها و این‌که تحقیقات قبلی دربارهٔ این اتهام‌ها پیش از تکمیل شدن متوقف شده بودند، مطرح شده است.

ادوارد کریون، وکیل خانواده‌های داغدار، دربارهٔ اسناد تازه کشف‌شده نیز دیدگاهی مشابه رئیس هیئت تحقیق مطرح کرد و گفت افشای این اسناد نمونهٔ دیگری از اقدام وزارت دفاع بریتانیا است که روند رسیدگی به عدالت را با مانع روبه‌رو کرده است.

کریون گفت مهم‌ترین مسئله برای خانواده‌های آسیب‌دیده، دانستن حقیقت دربارهٔ چگونگی مرگ عزیزان‌شان است.

هدن-کیو گفت بسیار مهم است که «هر سندی که واقعاً به این تحقیقات ارتباط دارد، به‌سرعت شناسایی و افشا شود.» او افزود که قصد دارد ماه آینده جلسهٔ دیگری برگزار کند تا از وزارت دفاع دربارهٔ پیشرفت کار توضیح بخواهد.

وزارت دفاع بریتانیا گفته است که به‌طور کامل به همکاری با این تحقیقات متعهد است و تأسف می‌خورد که در ارائهٔ اسناد «به اندازه‌ای که باید، سریع و منظم عمل نکرده است.»

هیئت مستقل تحقیق دربارهٔ افغانستان پس از آن ایجاد شد که بی‌بی‌سی در سال ۲۰۲۲ شواهد مربوط به این اتهام‌ها را منتشر کرد و بن والاس، وزیر دفاع وقت بریتانیا، دستور ایجاد این تحقیقات را داد.

این هیئت به دلیل تأخیرها و افزایش هزینه‌ها با انتقاد روبه‌رو شده است.

قرار بود این هیئت ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از آغاز کارش در سال ۲۰۲۲، گزارش ابتدایی یا نهایی خود را منتشر کند. اما پس از نزدیک به چهار سال، هنوز هیچ یافته‌ای منتشر نکرده است.

بی‌بی‌سی اوایل این ماه گزارش داد که هزینهٔ این تحقیقات تاکنون به ۵۸ میلیون پوند رسیده است.

گفته می‌شود حدود نیمی از این مبلغ توسط وزارت دفاع و دیگر بخش‌های حکومت بریتانیا برای پاسخ‌گویی به هیئت تحقیق مصرف شده است، از جمله هزینهٔ وکلایی که از افسران پیشین نیروهای ویژه و مقام‌های ارشد نظامی نمایندگی می‌کنند.

تحقیقات عمومی معمولاً نه سریع‌اند و نه ارزان. برای نمونه، تحقیقات دربارهٔ آتش‌سوزی برج گرنفل که ۷۲ نفر در آن جان باختند و مشخص شد کاملاً قابل پیشگیری بوده است، بیش از هفت سال طول کشید و بیش از ۱۷۰ میلیون پوند هزینه داشت.

هدن-کیو گفته است که برای شنیدن همهٔ شواهد، مهلت ۳۰ اپریل ۲۰۲۷ را تعیین کرده و خواستار اطمینان از این شده است که کشف اسناد تازه باعث تأخیر بیشتر در کار هیئت تحقیق نشود.

--------------------------

آیا شما در این موارد معلوماتی دارید که بخواهید به اشتراک بگذارید؟

با استفاده از SecureDrop، یک شیوه بسیار ناشناس و مصون افشاگری به بی‌بی‌سی که از شبکه Tor استفاده میکند، با ما تماس بگیرید. یا از اپلیکیشن پیام رسانی سیگنال استفاده کنید، یک خدمات پیام رمزگذاری شده نهایی که برای محافظت از معلومات شما طرح شده است.

یادداشت: لینک SecureDrop فقط در یک مرورگر Tor کار خواهد کرد. برای معلومات در مورد حفظ امنیت و ناشناس، اینجا بعضی از توصیه ها در مورد چگونگی استفاده از SecureDrop است.