Dyna ni o Sesiwn Cwestiynau’r Prif Weinidog heddiw – y cyntaf a gymerwyd gan Rhun ap Iorwerth.

Daeth y prif weinidog dan bwysau gan Reform ynghylch ei darged amseroedd aros, a dywedodd y prif weinidog fod gwaith wedi dechrau i fynd i’r afael â’r broblem.

Yn y cyfamser, fe wnaeth Ken Skates feirniadu arweinydd Plaid Cymru ynghylch ynni niwclear – a yw Plaid yn cefnogi’r cynlluniau ar gyfer Wylfa? Mae’r blaid wedi gwrthwynebu ynni niwclear yn y gorffennol, ac eithrio ar Ynys Môn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth y byddent yn gweithio’n “gadarnhaol” ar y “cynllun penodol hwnnw”.

Diolch am eich cwmni - mae gweddill straeon y dydd ar wefan Cymru Fyw.

Dywedodd AS Plaid Cymru dros Gaerdydd Penarth, Leticia Gonzalez, fod llawer o rieni yn ei hetholaeth "yn poeni am safonau llythrennedd a rhifedd sy'n gostwng a'r heriau cynyddol y mae athrawon yn eu hwynebu wrth gefnogi disgyblion ag anghenion dysgu ychwanegol".

Mae hi'n gofyn i'r prif weinidog sut y bydd yn cymryd camau i "roi'r cychwyn gorau posibl i bob plentyn yng Nghymru".

Dywedodd Rhun ap Iorwerth fod "cynnydd eisoes ar y gweill ar gyfer ein cynllun rhifedd a llythrennedd sylfaenol newydd, ar gyfer ein hadolygiad o'r mesur teithio i ddysgwyr, a'n hasesiad o ddarpariaeth ADY [Anghenion Dysgu Ychwanegol] mewn addysg cyfrwng Cymraeg fel rhan o'n hymrwymiad 100 diwrnod cyntaf".

Ychwanegodd y byddai ei lywodraeth yn darparu mwy o fanylion am hyn "yn ddiweddarach y tymor hwn, yn ogystal â'r amserlen" ar gyfer y cynlluniau.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae Gaz Thomas o Reform, sy’n mynychu mewn cadair olwyn, yn gofyn i’r prif weinidog a fydd yn “sicrhau bod hawliau pobl anabl wedi’u hymgorffori’n llawn yn y gyfraith a bywyd cyhoeddus yng Nghymru?”

Mae’r prif weinidog yn dweud y byddant yn ymgorffori confensiynau hawliau dynol allweddol yng nghyfraith Cymru, gan gynnwys ar gyfer pobl anabl.

Mae Thomas, sy’n cynrychioli Pen-y-Bont Bro Morganwg, yn galw am “ddull seiliedig ar hawliau ar draws y llywodraeth” gyda “dyletswyddau clir ar gyrff cyhoeddus i hyrwyddo cydraddoldeb, cynhwysiant, hygyrchedd”.

Beth mae'r llywodraeth yn mynd i'w wneud i gynyddu “nifer yr unedau da byw ledled Cymru”, meddai James Evans o Reform, gan gyhuddo Plaid Cymru o fod wedi cefnogi lleihau niferoedd yn y gorffennol.

“Nid yw'r llywodraeth hon wedi cefnogi na galw am leihau niferoedd da byw,” meddai ap Iorwerth.

Ond mae'n dweud bod y llywodraeth eisiau helpu amaethyddiaeth i fod yn fwy cynaliadwy a phroffidiol.

Ffynhonnell y llun, Mari Lloyd

Elliw Gwawr
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Mae gwybodaeth bersonol o bwnc yn aml yn gallu bod yn bwysig ac mae nifer o aelodau wedi defnyddio eu profiadau personol eu hunain fel sail i'w cwestiynau heddiw, gyda Stephen Senior yn sôn am ei ddiddordeb mewn ffiseg wrth holi am ddysgu gwyddoniaeth mewn ysgol.

Gofynnodd Claire Archibald gwestiwn am ofal cymdeithasol mewn ardaloedd gwledig gan ddweud ei bod hi ei hun yn ofalwr ac yn deall pa mor anodd yw hi i deuluoedd.

Tra bod Benjamin Hodge Mckenna wedi sôn am ei swydd gyntaf mewn tafarn wrth ofyn beth mae'r llywodraeth yn ei wneud i gefnogi'r sector lletygarwch.

Mae Paul Rock, AS Caerdydd Ffynnon Taf, y Blaid Werdd, yn gofyn "sut fydd y Prif Weinidog yn sicrhau bod cynnydd wrth ymateb i'r argyfwng natur a hinsawdd ar draws portffolios y Llywodraeth yn cael ei fesur a'i adrodd yn dryloyw ac yn ystyrlon, heb weinidog penodol dros yr amgylchedd?"

Llyr Gruffydd yw'r Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd, gyda chyfrifoldebau helaeth, dolen allanol.

Dywed Rhun ap Iorwerth bod ymateb i newid hinsawdd yn fater i'r llywodraeth gyfan, yn drawsadrannol.

Dywed Benjamin MacKenna o Reform ei fod yn arfer gweithio mewn tafarn sydd bellach wedi gorfod cau.

Dywed nad oeddent yn gallu ymdopi â “chostau cynyddol”, ac mae'n gofyn a fydd y prif weinidog yn ymrwymo i adolygu'r system ardrethi busnes ar gyfer pob cwmni lletygarwch.

Dywed ap Iorwerth eu bod wedi addo archwilio opsiynau i ddiwygio ardrethi busnes “sy'n cefnogi adfywio strydoedd mawr yn well”.

"Mae mesurau eraill yr ydym yn benderfynol o'u cymryd i greu bywiogrwydd newydd ar ein strydoedd mawr," meddai.

Bethan Lewis
Gohebydd Addysg a Theulu BBC Cymru

Wrth i ddisgyblion ar draws y wlad sefyll arholiadau TGAU, gofynnodd Stephen Senior AS o Reform am ymrwymiad y byddai TGAU Ffiseg, Cemeg a Bioleg yn parhau i gael eu cynnig fel cymwysterau ar wahân yn y dyfodol.

Mae’n dilyn penderfyniad blaenorol i’w dileu fel rhan o ddiwygiadau’r cwricwlwm gyda’r bwriad bod pawb yn astudio cymhwyster dwbl yn lle.

Mae 'na dro pedol wedi bod ar hynny eisoes.

Dywedodd Cymwysterau Cymru ym mis Medi 2025 y byddai penderfyniad terfynol yn cael ei oedi tan y gwanwyn 2029 a’r TGAU ar wahân yn parhau i gael eu cynnig yn y cyfamser.

Dywedodd y Prif Weinidog Rhun ap Iorwerth ei fod yn “cefnogi’r egwyddor” o’r gwyddorau yn cael eu cynnig ar wahân.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae cyn-arweinydd cyngor Sir Fynwy ac AS Torïaidd dros Sir Fynwy Islwyn, Peter Fox, yn gofyn a all cynghorau ddisgwyl "cynnydd sylweddol yn eu cyllid yn y dyfodol" i helpu i hybu gofal cymdeithasol.

Mae Rhun ap Iorwerth yn cydnabod y "pwysau sylweddol y maent yn eu hwynebu".

Dywed ei fod yn edrych ymlaen at "berthnasau adeiladol" gyda llywodraeth leol, ond nid yw'n ymrwymo i unrhyw gyllid ychwanegol.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae Stephen Senior o Reform yn gofyn a fydd y prif weinidog yn gwrthdroi cynlluniau i gynnig gwyddoniaeth gyfun yn unig.

Mae ap Iorwerth yn ateb bod Cymwysterau Cymru wedi cyhoeddi ym mis Medi 2025 y byddai TGAU ar wahân mewn Ffiseg, Cemeg a Bioleg yn parhau i fod ar gael.

Dywed Senior fod y prif weinidog yn gwybod bod adolygiad o hynny, a dywedodd ei fod yn siomedig na allai ymrwymo i wrthdroi'r adolygiad.

Dywedodd y prif weinidog ei fod yn cefnogi'r egwyddor o ddysgu'r gwyddorau ar wahân ond dywedodd ei bod yn bwysig cael adolygiad.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae pob dyn yn y siambr yn gwisgo tei, ac eithrio tri AS o Gaerdydd: Paul Rock, Anthony Slaughter a Nick Carter.

Elliw Gwawr
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Mae arweinydd Llafur Cymru, Ken Skates ac arweinydd y Ceidwadwyr yn y Senedd, Darren Millar yn llwyddo i roi Rhun ap Iorwerth dan bwysau ar faterion go fawr o fewn ei etholaeth - Bangor Conwy Môn.

Wylfa oedd pwnc cwestiwn Ken Skates, gan wybod bod ynni niwclear yn bwnc anodd i Blaid Cymru. Mae Rhun ap Iorwerth wedi bod yn gefnogol o atomfa arall ar Ynys Môn ond yn gyffredinol mae Plaid Cymru'n gwrthwynebu pŵer niwclear.

Mae Darren Millar hefyd yn ymwybodol iawn bod yna bwysau ar y prif weinidog newydd i wneud rhywbeth ynglŷn â'r trafferthion sy'n parhau i effeithio ar y ddwy bont i Ynys Môn. Yn y gorffennol mae o wedi ymgyrchu am drydedd bont, heddiw doedd dim ymrwymiad i wneud hynny.

Yn hytrach dywedodd bod y blaid yn gweithio ar frys i wella gwydnwch y croesiadau, a bod trydedd bont yn rhan o'r drafodaeth o gwmpas ateb tymor hir.

Beth am yr M4, meddai Darren Millar?

Mae'n gofyn pryd fydd ffordd liniaru i'r M4.

Mae Rhun ap Iorwerth yn dweud ei bod hi'n amlwg bod angen gweithredu i fynd i'r afael â thagfeydd.

“Gwastraffwyd arian, rhaid i mi ddweud...does dim wedi digwydd yn ystod y blynyddoedd diwethaf”.

Ffynhonnell y llun, Getty Images

Mae Darren Millar yn gofyn am gau Pont y Borth dro ar ôl tro.

“Rydych chi wedi siarad yn uchel ac yn glir yn y Senedd o blaid trydydd croesfan Menai o’r blaen”, meddai, gan ei wahodd i fynychu cyfarfod cyhoeddus ac “edrych yn llygaid y trigolion” a dweud wrthyn nhw sut y byddai’n ei hadeiladu.

“Mae pobl yn Ynys Môn wedi cael eu siomi am gyfnod rhy hir o ran gwydnwch croesfannau Menai,” meddai ap Iorwerth.

“Bydd y llywodraeth newydd hon yng Nghymru yn gweithredu gyda mwy o frys a ffocws,” meddai.

“Rydym eisoes wedi dechrau gweithio o fewn y llywodraeth”, meddai, "ar fesurau tymor hir a thymor byr. “

“Rhaid i’n dibyniaeth ar ynni o dramor ddod i ben,” meddai Ken Skates.

A yw’r Prif Weinidog yn cytuno ag adeiladu cymaint ag wyth adweithydd niwclear modiwlaidd bach yn ei etholaeth, gofynna arweinydd Llafur Cymru.

Ydw, meddai Rhun ap Iorwerth.

Dywed bod ei safbwynt yn “glir iawn iawn”. Mae’n “fater a gedwir yn ôl”, sy’n golygu ei fod ar gyfer San Steffan.

“Byddwn yn gweithio’n gadarnhaol ar y cynllun penodol hwnnw oherwydd y manteision economaidd,” meddai.

Ffynhonnell y llun, Rolls-Royce

Elliw Gwawr
Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru

Diddorol bod arweinydd Reform, Dan Thomas, yn canolbwyntio ar y gwasanaeth iechyd yn y tri chwestiwn sydd ganddo.

Maen nhw'n amlwg eisiau dangos eu bod o ddifri' am ddal llywodraeth Plaid Cymru i gyfri' ar y materion bara menyn yna sydd o bwys i bobl ar draws Cymru.

Ond dim syndod chwaith ei fod wedi ei feirniadu am barhau gyda pholisi Llafur i wario symiau mawr o arian ar gynlluniau tramor yn hytrach nag ar y gwasanaeth iechyd - dyma barhad o'r dadleuon y clywson ni yn ystod ymgyrch yr etholiad.

“Mae eich blaenoriaethau chi mewn mannau eraill,” mae Dan Thomas yn cyhuddo Rhun ap Iorwerth.

Mae’r cyhoedd yn disgwyl i chi a’ch llywodraeth roi ei sylw llawn i’r GIG, meddai.

Mae arweinydd Reform yn cyfeirio at adroddiad archwilio beirniadol diweddar am Fwrdd Iechyd Aneurin Bevan a chontractau meddygon teulu, ac yn gofyn "a fydd y sgandal yn cael ei hailadrodd".

Mae Rhun ap Iorwerth yn dweud bod ganddyn nhw raglen lywodraeth sy’n mynd i’r afael â materion fel yr un a godwyd ym mwrdd iechyd Gwent.

Mae miloedd yn dal i aros am fwy na dwy flynedd am driniaeth ar y GIG, meddai arweinydd Reform yng Nghymru, Dan Thomas.

"Pa ddisgwyliadau mae llywodraeth Plaid Cymru wedi'u gosod ynghylch dod ag arosiadau o fwy na dwy flynedd yn y GIG i ben?"

Mae'n honni bod dryswch rhwng ap Iorwerth sydd am ddod â'r arosiadau dwy flynedd i ben mewn blwyddyn, tra bod Mabon ap Gwynfor wedi awgrymu y gallai gymryd pedair blynedd.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth fod dwy elfen i'r hyn yr oeddent am ei wneud - torri rhestrau aros yn y tymor byr ac adeiladu gwasanaeth iechyd cynaliadwy.

Dywedodd fod gwaith wedi dechrau i fynd i'r afael â'r mater.

Gwasgwch uchod os am wylio'r sesiwn yn fyw.

Owain Clarke
Gohebydd iechyd BBC Cymru

Ynghyd â chwestiynau i'r Prif Weinidog, fe fydd y Gweinidog Iechyd hefyd yn amlinellu ei flaenoriaethau gerbron y Senedd yn ddiweddarach.

Mae Mabon ap Gwynfor eisoes wedi cadarnhau ei fod yn barod i wario £120m yn ychwanegol eleni i ostwng rhestrau aros ymhellach - yr un swm gafodd ei wario ym mlwyddyn olaf y Llywodraeth Lafur ddiwethaf.

Ond, fe fydd yn ddiddorol gweld a ydy Mabon ap Gwynfor yn barod i osod, ar hyn o bryd, unrhyw dargedau ynglŷn â pha mor gyflym y mae e am weld y gostyngiadau'n digwydd.

Mae e hefyd yn debygol o sôn am heriau recriwtio yn dilyn y newyddion na chafodd dwsinau o raddedigion iechyd gynnig swyddi yn y gwasanaeth iechyd eleni oherwydd cyfyngiadau ariannol ac anghydbwysedd rhwng y niferoedd oedd yn cael eu hyfforddi a'r swyddi gwag sydd ar gael.