Giới quan sát chính trị nói gì về nhất thể hóa ở Việt Nam?
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Giáo sư Carl Thayer, nhà quan sát chính trị Việt Nam lâu năm, trả lời Reuters hồi tháng Một rằng nhất thể hóa là "kết quả tất yếu của quá trình tinh gọn cấu trúc chính trị Việt Nam".
Trước đó vào cuối tháng 12/2025, Tiến sĩ Thủy Nguyễn từ Trung tâm Nghiên cứu Việt-Mỹ, Đại học Oregon, nhận định với BBC News Tiếng Việt rằng Việt Nam thường hay tán dương mô hình Trung Quốc, nơi tổng bí thư kiêm nhiệm một chức vụ nhà nước, nên việc ông Tô Lâm nắm cả ghế chủ tịch nước "không phải là khó hiểu".
Reuters dẫn nhận định cho rằng ông Tô Lâm đang tìm kiếm mô hình tương tự Trung Quốc.
Trong một bài viết gửi đến BBC News Tiếng Việt hồi tháng Ba, Luật sư Vũ Đức Khanh từ Canada nhận định nhất thể hóa được xem là bước đi nhằm đưa cấu trúc chính thức tiệm cận với thực tiễn vận hành.
Từ góc độ kỹ trị, mô hình này hứa hẹn tối ưu hóa năng lực điều hành quốc gia thông qua việc giảm độ trễ trong ra quyết định, tăng tính nhất quán chính sách và gửi đi tín hiệu đối ngoại thống nhất về chủ thể quyền lực tối cao.
Thế nhưng, Luật sư Khanh cũng cảnh báo khi quyền hạn gia tăng nhanh hơn khả năng chịu trách nhiệm, nhất thể hóa có nguy cơ tạo ra một dạng tập trung quyền lực không đối xứng.
Trong bối cảnh Việt Nam vẫn thiếu các cơ chế tài phán hiến pháp độc lập, các đối trọng chính trị thực chất và một không gian xã hội dân sự đủ mạnh để giám sát, mô hình lãnh đạo tập thể truyền thống có thể dần trượt sang cá nhân hóa quyền lực, theo ông Khanh.
